شما هم دلتان یک اتاق بی‌سقف با زمین بی‌انتها می‌خواهد؟ کافی است کلید را پیدا کنید. آن وقت است که سقف کنار می‌رود و با سرعت نور دنبال قصه‌های رنگارنگ می‌روید. کلید همین‌جاست. در کتاب‌های رمانی که برایتان جدا کرده‌ایم تا بهترین روزهای نوجوانی را با آنها بگذرانید. این شما و این معرفی سی رمان از بهترین رمان‌های نوجوان.   دختری که ماه را نوشید و صاحب جادو شد! شما جرئت قدم زدن در جنگلی تاریک را دارید؟ منظورم همراه با یک تور تفریحی نیست. تنهایی. آن هم نه هر جنگلی. جنگلی که پر از جادوگران عجیب و غریب ناشناخته باشد. شاید بگویید چرا باید چنین کاری کرد؟ «دختری که ماه را نوشید» نه به انتخاب خودش، بلکه کمی بعد از تولدش به‌عنوان قربانی انتخاب شد تا وارد جنگل شود. دور تا دور شهر کوچک او را جنگلی گرفته که یک جادوگر وحشتناک در آن زندگی می‌کند. مردم شهر هر سال برای اینکه از شر آزار و اذیت‌های او در امان باشند؛ یکی از بچه‌هایشان را به‌عنوان قربانی تقدیم او می‌کنند. جدیدترین قربانی اما با سن کمی که دارد؛ بعد از ورود به جنگل تاریک و دیدن جادوگر، کاری کرده که نظم همه چیز بر هم خورده. شاید شنیدن این جمله عجیب باشد اما او واقعا و اشتباهی، ماه را نوشیده! قدرت جادویی ماه، حالا افتاده دست دختر کوچکی که توانایی کنترل آن را ندارد و از طرفی این قدرت حتی برای جان خودش هم خطرناک است. باید دید جادوگر وحشتناک ساکن جنگل، می‌خواهد با این رقیب کوچک چه کار کند. «دختری که ماه را نوشید» نوشته کلی بارن هیل است که انتشارات پرتقال با ترجمه فروغ منصور قناعی آن را منتشر کرده است.   هوشمندان سیاره اوراک، مشتری زمینی‌ها شما چقدر بلدید زندگی کنید؟ اجازه بدهید دقیق‌تر بگویم، چقدر از زندگی در زمین و قوائد انسانی آن آگاه هستید؟ فکر کنید همین فردا به‌عنوان نماینده تیم زمینی‌ها انتخاب شوید تا همراه یکی از فضایی‌ها بروید به سیاره او و درباره برخی مسائل انسانی به آن‌ها توضیح بدهید. حتی تصور دیدن آدم‌ فضایی‌ها و سوار شدن به سفینه‌شان می‌تواند هیجان‌انگیز باشد. اما در این مأموریت، چالش‌هایی هم وجود دارد که باید برای همه آنها آماده باشید. این ماموریت یک بار انجام شده. صبا دختری است که از طرف فضایی‌های اوراک انتخاب شد تا درباره احساسات برای آنها حرف‌های جدید بزند. آدم‌های این سیاره، در تکنولوژی و پیشرفت‌های علمی خیلی از ما آدم‌های زمینی جلوتر بودند اما ابدا چیزی از احساس نمی‌فهمیدند. غم و گریه، شادی و خنده، ترس و اضطراب همگی کلمه‌های بی‌معنی بودند که در تجربه هیچ کدام‌ آن‌ها پیدا نمی‌شدند. حالا صبای نوجوان قرار است مهم‌ترین همراه زندگی ما، یعنی احساس را به سیاره اوراک سوغات ببرد. کتاب دو جلدی «هوشمندان سیاره اوراک» به قلم فریبا کلهر از انتشارات قدیانی منتشر شده و سال‌هاست در لیست بهترین رمان‌های نوجوان قرار دارد.   دروازه مردگان، در قلب تهران عمارت‌های عجیب و مخوف در ذهن شما چه شکلی هستند؟ پسر نوجوانی در تاریخ تهران زندگی کرده که با ماجرای زندگی‌اش قرار است تمام تصورات ما از رمانی با چاشنی هیجان را تغییر دهد. او که راهی سفری خانوادگی بود، ناگهان چشم باز کرد و دید به کار اجباری و قالی‌بافی در یک قبرستان عمودی محکوم شده. عمارت بزرگ و عجیبی که رفت و آمد زیادی از آدم‌های نامرئی دارد. حوض بزرگ وسط حیاط، مرز بین دنیای زندگان و مردگان را برداشته. از راه این حوض، کسانی که قبلا مرده‌اند وارد دنیای ما می‌شوند‌. مثل ما راه می‌روند، غذا می‌خورند و حرف می‌زنند. فقط یک فرق کوچک وجود دارد که قهرمان قصه باید آن را پیدا کند. او که شب‌ها با صدای پنجه کشیدن مرده‌ها از درون دیوارهای عمارت بیدار می‌شود و شهر بزرگی را کف حوض می‌بیند، باید راهی برای بستن «دروازه مردگان» پیدا کند. اگر دنبال رمانی هستید که با هر خط آن، کوهی از هیجان را تجربه کنید؛ مجموعه سه جلدی «دروازه مردگان» برای شماست. «قبرستان عمودی»، «شب خندق» و «چاه تاریکی» سه جلد این رمان خواندنی هستند که به قلم حمیدرضا شاه‌آبادی و از انتشارات افق منتشر شده است.   کورالین و راز در مخفی خانه شما چندتا در دارد؟ با این درهایی که به یک جای خاص باز می‌شود کاری نداریم. ما دنبال دری می‌گردیم که وقتی بازش کنید، پشت آن یک دیوار آجری پیدا باشد. شاید بگویید دری که راه به جایی ندارد، در نیست! اما عجله نکنید. این در جادویی فقط نصفه‌شب‌ها به روی یک تونل ژله‌ای که آبی و صورتی است باز می‌شود. وقتی چهار دست و پا از تونل رد شوید‌، مادر و پدر دومتان آنجا منتظر هستند. اما سعی کنید نترسید. چشم‌هایشان نه مثل همیشه، بلکه دوتا دکمه شده! توی این دنیای جدید همه چیز طبق خواسته شماست. مادرتان کلی کیک و دسر خوشمزه می‌پزد، پدرتان سراغ پیانو قدیمی رفته و هرچه شما بخواهید می‌نوازد. فقط یک جای کار می‌لنگد! این دنیا فقط شب‌ها سر جایش است. صبح‌ها برمی‌گردید به خانه خودتان. مشکل بعدی این است که برای ماندن دائمی در آن دنیا، باید چشم‌هایتان را مثل دخترهای توی انباری، ببخشید! «کورالین» دختری است که در خانه جدیدشان با این ماجراهای نسبتا عجیب مواجه شده و حالا باید تصمیم‌های سختی بگیرد. «کورالین» رمان محبوب نوجوان است که سال‌هاست جزو لیست رمان‌های پرمخاطب قرار گرفته و انیمیشنی که با همین نام و از روی آن ساخته شده هم هواداران پر و پا قرص خودش را دارد. این کتاب اثر نیل گی‌من است و از انتشارات افق با ترجمه آتوسا صالحی منتشر شده است.   بینوایان دختر بچه‌ای را تصور کنید که مادرش برای کار به شهر دیگری رفته تا خرج زندگی هر دویشان را به دست آورد. اوضاع اما آن قدر بد پیش می‌رود که مادر، مجبور به فروختن موها و دندان‌های سفیدش می‌شود و دست آخر در دوری از دختر چشم به راهش از دنیا می‌رود. حالا به نظرتان چه کسی قرار است دختر کوچک داستان ما را از چنگ چند آدم مکار نجات بدهد؟ ژان والژان! زندانی سابقه‌دار و مخوفی که کسی از سرگذشتش خبر ندارد. او که حالا شهردار است و در شرایط مالی و اجتماعی خوبی زندگی می‌کند، یک‌شبه همه چیز را رها می‌کند. حتی اسمی که سال‌ها داشته و خودش را تمام و کمال وقف نگه‌داری از دخترک می‌کند. داستان اما از همین‌جا شروع می‌شود. نخ‌های قصه زندگی آنها حسابی درهم پیچیده شده و زندگی ژان والژان به روزهای نفس‌گیر پر تعقیب و گریز تبدیل شده. رمان مشهور و محبوب «بینوایان» اثر ویکتور هوگو است که انتشارات افق آن را در دو جلد چاپ کرده است.   این بادام خوردنی نیست! تا حالا به لحظاتی که دست‌وپایتان را گم می‌کنید فکر کرده‌اید؟ این طور وقت‌ها آدم نمی‌داند باید چه واکنشی نشان بدهد. کلمه‌هایی که باید به زبان بیاورد گم می‌شوند و کارهایی می‌کند که بعدا در دست و غلط بودن آنها حسابی گیر می‌کند. حالا فکر کنید در همه زندگی، ندانید باید چه کار کنید. سیستم احساستان کلا خاموش شود و اصلا ندانید چه چیزی می‌تواند برایتان خطرناک باشد یا چه وقتی به صورت کدام دوستتان باید لبخند بزنید! از گاز دادن یک تریلی در خیابان احساس خطر نکنید و داغ بودن کف اتو از لمس آن منصرفتان نکند. لطفا مغرور نشوید. همه این کارها را یک «بادام» کوچک در مغزتان انجام می‌دهد و اگر آن را نداشتید شما هم مثل یون جه می‌شدید. پسر نوجوانی که رمان «بادام» درباره او و روزهای هیولا شدنش است. زندگی برای یون جه و بادامی که ندارد قرار است سخت‌تر هم بشود. یون جه افتاده در سر پایینی فقدان و بدون آن «بادام» باید دریچه احساس را پیدا کند. رمان «بادام» نوشته وون پیونگ سون با ترجمه مریم بردبار از انتشارات کتیبه پارسی منتشر شده است. این کتاب تلاش می‌کند در زندگی نوجوانی که شخصیت اصلی آن است، یک بیماری روانی به اسم آلکسی تایمیا را معرفی کند.   آلیس در سرزمین عجایب شما هم خرگوش کوچولوها را دوست دارید؟ خصوصا آن سفیدهای پشمالو را؟ اجازه بدهید از سرنوشت آلیس برایتان بگویم. بعد خودتان تصمیم بگیرید که دفعه بعدی با دیدن این خرگوش‌ها دنبالشان بروید یا نه. آلیس از آن دخترهای کنجکاوی است که همیشه می‌خواهد از لاک زندگی تکراری بزرگ‌ترها بزند بیرون و کارهایی کند که دفتر خاطراتش زود به زود پر شود. انگار خرگوش سفید همین را فهمیده بود که آلیس را از یک دریچه رد کرد تا سرزمین عجایب را از نزدیک ببیند. ملکه بدجنسی که در این سرزمین حکومت می‌کرد، دست به کارهای عجیبی زده بود که حتی آلیس را هم گرفتار کرد. آلیس که از دیدن حیوانات سخن‌گو و دنیای بی‌منطق جلوی چشمش تعجب کرده بود، یک لیوان از شربت روی میز خورد و خودش را به یک دختر بندانگشتی تبدیل کرد! حالا آلیس مانده با یک دنیا سوال و طلسم که باید برای تک‌تک آنها جواب و راهکاری پیدا کند. رمان فانتزی «الیس در سرزمین عجایب» اثر لوییس کارول است که سال‌هاست در لیست محبوب‌ترین رمان‌های کودک و نوجوان ماندگار شده. از ماجرای آلیس تاکنون فیلم و انیمیشن‌های زیادی ساخته شده که نشان‌دهنده داستان پرکشش و محبوب آن است.    کتابخانه نیمه‌شب منتظر انتخاب‌های شماست! اگر رشته دبیرستان را یک چیز دیگر انتخاب می‌کردید زندگی‌تان چه شکلی می‌شد؟ اگر شغل پدرتان یک چیز دیگر بود یا دوستی‌تان با همکلاسی سال قبل را هنوز حفظ می‌کردید چه می‌شد؟ گاهی وقت‌ها که یک جای زندگی را دوست نداریم به کلی اما و اگر فکر می‌کنیم. نورا هم مثل ما بود. با خودش مدام می‌گفت اگر این کار را می‌کردم و آن یکی کار را نکرده بودم حالا زندگی‌ام بهتر بود یا معنای بیشتری داشت. در همین اما و اگرها بود که به «کتابخانه نیمه‌شب» برخورد. یک کتابخانه سیار با چندین جلد کتاب که هیچ کدامشان معمولی نبودند! هر کتاب، ماجرای یکی از زندگی‌های نورا است. درست است که همه ما فقط یک زندگی داریم ولی هر یک اما و اگری که نورا می‌آورد، تمام شکل زندگی او را تغییر می‌دهد. حالا نورا در «کتابخانه نیمه‌شب» که یک کتابخانه جادویی است به تک‌تک نسخه‌های زندگی‌اش نگاه می‌کند و هرجا که راضی نباشد، می‌رود سراغ کتاب بعدی. ولی کدام زندگی می‌تواند او را راضی کند؟ «کتابخانه نیمه‌شب» اثر مت هیگ است.   زنان کوچک اگر دنبال یک رمان حال خوب کن می‌گردید که فضای دخترانه هم داشته باشد، زنان کوچک برای شماست! خانواده «زنان کوچک» در روزهایی زندگی می‌کنند که پدرشان به خاطر جنگ از آنها دور شده. چهار دختر این خانواده همراه با مادرشان و تحت فشار مالی هستند . حالا هر کدام از آنها تلاش می‌کنند یک گوشه از بار زندگی را بردارند. اوضاع وقتی سخت‌تر می‌شود که مادر هم به دلایلی از خانه دور می‌شود و حالا چهار خواهر به زنان «زنان کوچک» واقعی تبدیل شده‌اند. بت، جو، مگی و ایمی چهار خواهر خانواده مارچ هستند که هر کدام در یک شاخه هنر استادند. «زنان کوچک» از آن رمان‌های محبوب است که به بیش از 50 زبان دنیا ترجمه شده و از روز انتشار تا حالا جزو کتاب‌های پرمخاطب بوده. لوییزا می الکات نویسنده این کتاب است که آن را با الهام از زندگی خود و خواهرانش نوشته. «زنان کوچک» از انتشارات افق با ترجمه کیوان عبیدی آشتیانی منتشر شده و سال‌هاست جزو بهترین رمان‌های نوجوان است.   قصه‌های مجید نوجوانی در ذهن شما چه شکلی است؟ نوجوان پرشور و شری که توی سرتان است چقدر به خودتان شباهت دارد؟ ما اینجا کتابی داریم که شخصیت اصلی آن پسری به نام مجید است. «قصه‌های مجید» و دسته‌ گل‌های خنده داری که آب می‌دهد، تمام شدنی نیستند! مجید پدر و مادرش را از دست داده و همراه با بی‌بی در شهر کرمان زندگی می‌کند. آرزوی مجید این است که یک روز تبدیل به شاعر و نویسنده‌ای نامدار شود. شاید به خاطر همین قدرت تخیل او به شکل عجیب و پرقدرتی کار می‌کند و از هر کار ساده‌ای، یک ماجرای به‌یادماندنی برای خودش و بی‌بی خانم می‌سازد! کتاب «قصه‌های مجید» به قلم هوشنگ مرادی کرمانی در پنج جلد نوشته شده. «قصه‌های مجید» از آن کتاب‌هایی است که در کنار هدیه دادن چندین لبخند کشدار به شما، نماهای زیادی از آداب و رسوم زندگی ایرانی را نشان می‌دهد. پس از چاپ این کتاب، مجموعه تلویزیونی با همین نام به کارگردانی کیومرث پوراحمد ساخته شد که مجید قصه ما را معروف‌تر از قبل کرد. این کتاب از انتشارات معین منتشر شده است.   ماهی سیاه کوچولو؛ به دنبال اقیانوس شما اگر ماهی بودید، دوست داشتید در کدام دریا، اقیانوس، رود یا برکه زندگی کنید؟ حسابی فکر کنید و بعد بگویید این اقیانوس یا رودی که انتخاب کردید چه خوبی داشته؟ برای روحیه کنجکاو و پرسشگر شما کافی می‌تواند کافی باشد؟ اگر بخواهید هر از گاهی جایتان را عوض کنید و سری به گوشه‌های دیگر از دنیای آبی بزنید کسی به شما خرده نمی‌گیرد. همه‌اش هم به خاطر ماهی سیاه کوچولو است که یک بار شجاعت به خرج داد! او یک روز صبح که از خواب بیدار شد، دور خودش چرخی زد؛ چندتا حباب ریز و درشت درست کرد و به مادرش گفت : «من دیگه نمی‌تونم اینجا زندگی کنم!» قبول کردن این ماجرا برای مامان ماهی سخت بود. برای بقیه ماهی‌ها هم سخت بود. اما دلایل ماهی سیاه کوچولو برای مهاجرت و راهی که برای رفتن پیدا می‌کند، شنیدنی است. «ماهی سیاه کوچولو» اثر صمد بهرنگی است که از انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان منتشر شده.   هری پاتر، طوفان جادو در دنیای کتاب معجزه «هری پاتر» در دنیای رمان‌های تخیلی با یک نامه شروع شد. نامه‌ای به ظاهر ساده برای پسری که روزهای زندگی را در شرایط نسبتا سختی می‌گذراند. نامه از طرف یک مدرسه بود. آدم ممکن است این طور وقت‌ها بگوید که مدرسه چه جای جذابی هست که دعوتنامه هم داشته باشد! اما همه این حرف‌ها مال زمانی است که هنوز خبر نداشته باشید این مدرسه، یک مدرسه آموزش جادو به کودکان و نوجوان‌های با استعداد و خاص در سراسر دنیاست! شروع کار همه جادوگرهای خبره و کاربلد از همین نامه است. هری برای قدم بعدی باید خودش را به ایستگاه قطار و  سکوی 9¾ برساند! جادو از همین حالا خودش را نشان داده و فقط بعضی از آدم‌ها می‌توانند وارد این سکو با عدد خاص آن بشوند و آن را ببینند. حالا خودتان حساب کنید یک مدرسه با جادوگرهای کلاس‌ اولی تا لیسانسه، می‌تواند چه ماجراهایی داشته باشد! مجموعه هشت جلدی «هری پاتر» یکی از محبوب و معروف‌ترین رمان‌های نوجوان در دنیا است که به قلم جی کی رولینگ نوشته شده و تا به حال چندین اثر سینمایی از روی آن ساخته شده است.   شطرنج با ماشین قیامت، دو هیچ به نفع سرباز! فکر کنید همین حالا جنگ شده و شما تصمیم گرفته‌اید برای محافظت از شهرتان، بروید لب مرز و یک کاری را به عهده بگیرید. پنج‌تا چیز اولی که به ذهنتان می‌رسد چیست؟ داشتن اسلحه؟ نشستن پشت فرمان تانک؟ فرماندهی؟ مطمئنا غذا دادن به یک مرد دیوانه که راضی نشده شهر را ترک کند جزو برنامه‌هایتان نیست! ولی پسر 17 ساله قصه ما برخلاف همه آرزوهایی که برای رزمندگی خودش داشت، مجبور شد این کار را قبول کند! دور تا دور شهر به وسیله عراقی‌ها محاصره شده و او که نهایت ترفیع درجه‌اش دیده‌بانی توپخانه و توزیع وعده‌های غذایی است؛ متوجه چیزی در آن طرف مرز شده که می‌تواند شرایط جنگ را کاملا تغییر دهد. «شطرنج با ماشین قیامت» با نگاهی متفاوت به سال‌های دفاع مقدس جلو آمده. نوجوان کنجکاو رمان در هیاهوی انفجارهای متعدد و چرخیدن در شهر جنگ‌زده، نگاهی فلسفی به آفرینش و زندگی انسان می‌کند. اسپراکمن نایب رئیس مرکز مطالعات دانشگاهی خاورمیانه در دانشگاه راتجرز امریکا این رمان را به انگلیسی ترجمه کرده و این رمان در رشته زبان و ادبیات فارسی بعضی دانشگاه‌های آمریکا تدریس می‌شود. «شطرنج با ماشین قیامت» اثر حبیب احمد زاده و از انتشارات سوره مهر چاپ شده و به زبان‌های عربی و فرانسه نیز ترجمه شده است.   کلبه عمو تام، پناهگاه بی‌گناهان رمان کلاسیک «کلبه عمو تام» یکی از کتاب‌های سرنوشت‌ساز در تاریخ برده‌داری آمریکا است که پس از چاپ موجی از مخالفت با برده‌داری را در این کشور به پا کرد. عمو تام مردی است که در خانه مردی مهربان به نام آقای شلبی کار می‌کند. اما بعد از ورشکسته شدن آقای شلبی، عمو تام به‌عنوان برده فروخته شد و سرنوشت تاریک و وحشتناک برده‌داری او شروع شد. او که زیر بار شکنجه‌های مداوم است باید راهی برای زنده ماندن پیدا کند و در طول داستانش به برده‌هایی با شرایط مختلف برخورد کند که هر کدام قصه برده‌داری را در ذهن ما کامل و کامل‌تر می‌کند. «کلبه عمو تام» نوشته هریت بیچر استو است که پرفروش‌ترین کتاب قرن نوزدهم شد‌. انتشارات افق با ترجمه محسن سلیمانی این کتاب را چاپ و منتشر کرده است.   دختر انار با دست‌های رنگی تا حالا به سرنوشت آرزوها فکر کرده‌اید؟ ما همیشه از خودمان و دوستانمان می‌پرسیم دوست دارند چه کاره شوند. نهایتش از مامان باباها بپرسیم و آرزویشان را با چیزی که حالا هستند مقایسه کنیم. اما چه می‌شود که راه آرزوها عوض می‌شوند؟ حتما شما هم با همه وجود احساس می‌کنید که جانتان به آرزویتان گره خورده. با این حساب داستان دور شدن از آنها می‌تواند شنیدنی باشد. خصوصا اگر شخصیت اصلی ماجرا اهل تسلیم شدن نباشد. رمان «دختر انار» درباره دخترکی پاکستانی به نام امل است که می‌خواهد معلم شود و جانش برای درس خواندن در می‌رود ولی چشم به هم زده و با یک پارچه کهنه و سطلی که آب گل‌آلود پرش کرده؛ کف خانه دیگران را تمیز می‌کند. آرزوهای امل با سرعت از او دور و دورتر می‌شوند تا اینکه یک روز همه چیز تغییر می‌کند! رمان «دختر انار» اثر ایشا سعید است که از انتشارات پرتقال با ترجمه فاطمه پارسا منتشر شده است.   آن مرد با باران می‌آید، قصه طلوع خورشید برایتان پیش آمده که جلوی کسی بیاورید؟ دیده‌اید این طور وقت‌ها آدم حاضر است چه کارهایی کند که غرورش حفظ شود؟ قصه بهزاد و آن روز که توی خیابان دست‌هایش خونی شد از چنین جایی شروع می‌شود. بهزاد پسر نوجوانی است که می‌توان گفت ترسو است و بی‌دل‌و‌جرئت. هر چقدر که او صدای تیراندازی‌های شبانه و دیوارنویسی می‌ترسد، برادر بزرگ و دوست صمیمی‌اش جرئت دارند. مشکل بهزاد ولی به یکی و دوتا ترس ختم نمی‌شود. بهزاد از چشم غره و حرف‌های پدرش حساب می‌برد ولی یک شب توی انباری خانه اتفاقی می‌افتد که بهزاد را زیر و رو می‌کند‌. شبی که شروع انقلابی شدن بهزاد است. کتاب «آن مرد با باران می‌آید» رمانی است که ماه‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی را از دریچه زندگی نوجوانی به نام بهزاد نشان می‌دهد. این کتاب به قلم وجیهه سامانی و انتشارات کتابستان معرفت منتشر شده و در لیست بهترین رمان‌های ایرانی نوجوان است.   بازگشت پروفسور زالزالک به میدان پژوهش تا حالا شده کوچه و خیابان‌های یک شهر را اشتباهی بروید؟ حالا فکر کنید یک دوربرگردان را اشتباهی بروید و جای خیابان جدید، از یک روز در تاریخ سر دربیاورید! مانا و پدربزرگش که دانشمندی پیر است برای یک ماموریت ملی راهی سفری شدند. آنها که از کشف غار کلماکره لرستان باخبر شده‌اند با یک دستگاه مخصوص برای تعیین قدمت اشیای قدیمی راهی غار شده‌اند. یک پروفسور قلابی و دردسرساز هم آنها را تعقیب می‌کند تا با دزدیدن دستاوردهای پروفسور زالزالک که همان پدربزرگ مانا است، برای خودش اسم و رسمی دست و پا کند. ولی یک اشتباه کوچک باعث شد آنها به همان روز تولد عتیقه‌ها بروند! در کتاب «بازگشت پروفسور زالزالک» اوضاع حسابی بهم ریخته و یک مخاطب عاقل باید داستان را بخواند و به حل معما کمک کند. شما داوطلب می‌شوید؟ قول می‌دهیم در این کتاب ایرانی، حسابی بهتان خوش می‌گذرد. «بازگشت پروفسور زالزالک» نوشته جمال الدین اکرمی از انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان منتشر شده و جزو بهترین رمان‌های نوجوان است.   زمستان بی‌شازده با تب بالا ادعای زرنگی دارید؟ یعنی اگر لازم شد، می‌توانید مأموریت نصفه مانده یک بزرگسال تحت تعقیب را کامل کنید؟ از این مأموریت‌ها که اگر گیر ساواکی جماعت بیفتید، طرف حسابتان چندتا آدم هیکلی و کچل با شکنجه‌های دردناک است! آقا رضای رمان «زمستان بی‌شازده» به خاطر معرفتی که کسی برایش خرج کرده بود در دوراهی انجام ماموریت یا پرت کردن آن در آب جوب گیر کرده! رضا پسر نوجوانی است که به خاطر کار پدرش، ورامین را رها کرد و رفت تهران بلکه اوضاع زندگی‌شان بهتر شود. شرایط آن روزهای تهران ولی چندان آرام نبود. رضا بدون اینکه خبر داشته باشد، وارد ماموریتی شده که اگر آن را تمام کند؛ ناجی کلی آدم ریز و درشت شده! «زمستان بی‌شازده» به قلم فاطمه نفری از انتشارات سوره مهر منتشر شده است و روزهای منتهی به انقلاب اسلامی را روایت می‌کند و در لیست بهترین رمان‌های انقلابی برای نوجوان قرار گرفته.   زیبا صدایم کن بهترین جایی که می‌توانید در آن تولد بگیرید کجاست؟ برای زیبا، تیمارستان است! باید مهمان اصلی تولدش را از آنجا فراری بدهد. با چند متر طناب و چندتا پاکت آب میوه و البته مقدار زیادی هوش و جرئت. اگر کار درست پیش برود، خیابان‌های تهران میزبان بعدی آقای فراری و زیبا خانم هستند. زیبا، دختری که یک لحظه با همه وجود مرد فراری را دوست دارد و لحظه‌ای بعد از خجالت‌ کارهای او دوست دارد مثل یک قطره باران آب شود و برود زیر زمین. عاقبت این تولد کم‌نظیر را در رمان «زیبا صدایم کن» به قلم فرهاد حسن‌زاده بخوانید. برگزیده جشنواره کتاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان سال 1395، برگزیده شورای کتاب کودک سال 1395، دریافت دیپلم افتخار از دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان Ibby (یونان) سال 2018، قرار گرفتن در فهرست کتاب‌های کلاغ سفید، کتابخانه بین‌المللی مونیخ آلمان، سال 2017 بخشی از افتخارات این کتاب هستند که از انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان منتشر شده.   ماشو در مه با یک گنج عمومی! همین حالا آدرس یک ساک پر از گنج را بهتان بدهند، حاضرید برایش کل شهر را زیر و رو کنید؟ به شرطی که یک شریک دیوانه، یک شریک بی‌اعصاب و امنیت پایینی در سطح شهر داشته باشید اما عوضش تعدادی از مشکلات زندگی‌تان حل شود. نمی‌گویم همه چون ماشو، جوینده گنج رمان ما برادرش گم کرده. نه اینکه برادرش بچه کوچکی بوده باشد. ساواکی‌ها دستگیرش کرده‌اند و سرنوشت نامعلومش مثل گدازه آهن دل ماشو و مادرش را آب می‌کند و می‌سوزاند. یک سر گنج ولی به زندان‌های پنهان ساواک وصل است. معمایی که ماشو را گرفته توی چنگال خودش و فقط به دست او حل می‌شود. رمان «ماشو در مه» درباره روزهایی که مبارزه با پهلوی و مبارزات ضد شاهنشاهی در جریان بوده. «ماشو در مه» به قلم فرهاد حسن زاده از انتشارات سوره مهر منتشر شده است و در سال 1374 برنده دیپلم افتخار کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شده است.   روایتی ساده از ماجرایی پیچیده در پرونده قتل! برای عروسی برادرتان چه برنامه‌هایی دارید؟ احتمالا هر چیزی جز آنچه برای الیاس اتفاق افتاد! تولد برادر بزرگش بود و الیاس حکم خان مجلس را داشت. توی حیاط قدم می‌زد و با آن کتی که دو سایز به تنش گشاد بود، به مهمان‌ها لبخند می‌زند. ناگهان اوضاع عوض شد. چند اسب و با سوارهایی که صورتشان را پوشانده بودند وارد حیاط خانه شدند. یک شلیک به قلب داماد کردند و عروس را به زور با خودشان بردند! الیاس حالا می‌خواهد قاتل را پیدا کند اما انگار همدست‌های قاتل همه جا پخش شده‌اند‌. کسی به حرف کسی مثل الیاس گوش نمی‌دهد. این خاصیت دنیایی است که شاه برای مردم ساخته بود. خان و خان‌زاده‌ها ظلم می‌کردند و صدای مظلوم به جایی نمی‌رسید. «روایتی ساده از ماجرایی پیچیده» به قلم ابراهیم حسن بیگی از انتشارات سوره مهر منتشر شده است.   بابا لنگ دراز جودی آبوت دختر بچه‌ای با موهای نارنجی است که روحیه شاداب و سرزنده‌اش دنیا را متفاوت از دیگران نشانش می‌دهد. او در یتیم خانه زندگی می‌کرد تا اینکه یک روز بابای جدیدی پیدا شد و او را به فرزند خواندگی قبول کرد. جودی هر چه تلاش کرد اسم و رسم بابای جدید را بفهمد چیزی گیرش نیامد فقط یک لحظه سایه او را دید. سایه‌ای با لنگ‌های دراز که اسم جدید بابا را ساخت: بابا لنگ دراز! بیرون رفتن از یتیم خانه و وارد شدن به دنیای بقیه آدم‌ها برای جودی شروع یک زندگی جدید و هزاران ماجرای جدید است که جودی باید از پس همه آنها بربیاید. رمان محبوب «بابا لنگ دراز» اثر جین وبستر است که انتشارات افق با ترجمه محسن سلیمانی آن را منتشر کرده.   شازده کوچولو؛ مسافر موقتی زمین شما برای دیدن دنیا، حاضرید به چند سیاره سفر کنید؟ «شازده کوچولو» با اینکه روی سیاره خودش همه چیز مثل یک گل سرخ دوست داشتنی و آرامش داشت ولی باز هم سوار سفینه‌اش شد تا ببیند آدم بزرگ‌ها در سیاره‌های دیگر چه کار می‌کنند و چه شکلی هستند. اوج ماجرا وقتی است که او نزدیک ما آدم‌های زمینی آمد. اینجا روی زمین نه با یک انسان آفریقایی یا ژاپنی، بلکه با یک روباه روبه‌رو شد‌. فکر می‌کنید‌ روباه‌ها ما و زندگی‌مان را چه شکلی می‌بیند که بخواهند به دیگران هم معرفی کنند؟ «شازده کوچولو» از آن کتاب‌های معروف در سراسر دنیاست که کسی پیدا می‌شود آن را نخوانده باشد. این کتاب دوست داشتنی اثر آنتوان دوسنت اگزوپری است.   جادوگر شهر اُز شما معمولا چطور اسباب‌کشی می‌کنید؟ مثلا به یک ماشین جادار می‌گویید وسیله‌های زندگی‌تان را تا خانه جدید بیاورد؟ ما اینجا کتابی داریم که اسباب‌کشی را با کمک باد انجام داده. با این تفاوت که وقتی طوفان شروع شد، زمین مزرعه، دختر کوچولو ساکن خانه و سگ او همگی با هم راهی شهر جدید و عجیبی شدند! شهری که میمون‌های پرنده داشت و جادوگرهای قدرتمند و مرموزی در آن زندگی می‌کنند. اگر عاشق رمان‌های کلاسیک و تخیلی هستید «جادوگر شهر از» یا ترجمه پیمان اسماعیلیان از انتشارات افق را از دست ندهید. این کتاب اثر فرانک ال باوم است که سال‌هاست جزو لیست رمان‌های محبوب نوجوان باقی مانده.   کتاب دزد، محافظ سلول انفرادی! تا حالا چیزی را پنهانی نگه داشته‌اید؟ منظورم فقط چندتا تیله یا یک انگشتر نیست. کمی بزرگتر و حتی خطرناک‌تر. مثل یک انسان فراری آن هم در زیر زمین خانه‌تان! طوری که اگر کسی از حضور او مطلع شود؛ تمام خانواده شما به خطر بیفتد. «کتاب دزد» ماجرای روزهایی است در جنگ جهانی دوم. گوشه‌ای از مونیخ با آن زمستان سرد و برف‌هایی که تا زانو بالا آمده دختری زندگی می‌کند که کم‌کم میل به دزدی پیدا کرده. نه اینکه بچه بدی باشد ولی کتاب‌هایی هستند که هر بار او را وسوسه می‌کنند تا آنها را بدزدد و برای مرد زندانی در زیرزمین خانه ببرد. رمان «کتاب دزد» اثر مارکوس زوساک که انتشارات میلکان آن را با ترجمه فاطمه جابیک منتشر کرده است.   من و آقای همسایه‌؛ ماجرای بزرگ شدن یک نوجوان! شده دلتان بخواهد شما هم مثل آدم بزرگ‌ها پول دربیاورید و خرج کنید؟ رمان «من و آقای همسایه» ماجرای زندگی افسانه هفده ساله است که پدرش را به تازگی از دست داده و اوضاع زندگی‌شان مثل یک کلاف پیچیده شده. افسانه احساس می‌کند برای اجاره خانه و خرج روزمره بیشتر از هر وقت دیگری به پول نیاز دارند و حالا می‌خواهد با کارهایی که خودش بلد است کمی پول دربیاورد. یک اصل نانوشته در زندگی وجود دارد که می‌گوید اوضاع همیشه آن شکلی که ما خیال می‌کنیم پیش نمی‌رود. حالا افسانه در اولین قدم، گیر کرده و با مخالفت‌های ریز و درشت زیادی مواجه شده. رمان «من و آقای همسایه» نوشته علیرضا متولی در انتشارات به‌نشر به چاپ رسیده است.   لانه گریورها؛ یک آزمایش غیرانسانی! چشم‌هایتان در یک آسانسور فلزی باز می‌کنید و می‌بینید هیچ چیز جز اسمتان را یادتان نیست! بعد از باز شدن در آسانسور کلی چشم به شما خیره شده. بیرون از آن جعبه فلزی یک باغ نسبتا بزرگ با کلی پسر هم‌سن و سال خودتان هست با قوانین خاص زندگی. آسانسور رفته و هیچ راه برگشتی ندارید. کم‌کم می‌فهمید در اطراف باغ، دیوارهای بلندی وجود دارد که ارتباط شما با هرجای دنیا را قطع می‌کند. گروهی اما هستند که به روش‌های خاص و پرخطری از تونل‌های سنگی به آن طرف دیوار می‌روند تا راز جدیدی را کشف کنند. «لانه گریورها» اولین جلد از مجموعه دونده هزارتو است. این رمان تخیلی اثر جیمز دشنر است. این رمان پس از چاپ چنان محبوب شد که در سال 2014 چاپ و منتشر شد. انتشارات افق این رمان را با ترجمه مینا موسوی چاپ کرده است.   کابوس‌های خنده دار، باترس‌های نسبتا بزرگ! اگر شما در روزهایی که قحطی همه کشورمان ایران را گرفته بود و هیچ امیدی به شاهزاده‌های قاجاری نبود، زندگی می‌کردید؛ چطور دنبال پیدا کردن یک تکه نان می‌رفتید؟ عطا پسر نوجوانی است که با پدرش گروه تقلیدچی‌ها را تشکیل داده. قصه شکل گیری این گروه توسط پدرش، حبیب سلمونی از یک حمام مخوف و موجودی قد بلند که مدام او را به نفرین شدن تهدید می‌کرد شروع شده. آنها که کارشان اجرای نمایش‌های روحوضی است، ناخواسته وارد ماجرای جنایی در یک قصر عجیب و غریب و دور از شهر می‌شوند. خوردن یک تکه نان کم پیدا اولش آن‌ها را مجاب می‌کند که چشم روی چیزهای عجیب ببندند اما کم‌کم اوضاع خطرناک و ابهام انگیز می‌شود. آن قدری که دیگر عطا هم ترسیده. «کابوس‌های خنده دار» اثر حمیدرضا شاه‌آبادی است که از انتشارات افق منتشر شده است.   جام جهانی در جوادیه به میزبانی بچه‌های جنوب حتما روی زانوی شما هم چندتا یادگاری کج و معوج از ظهرهایی که توی کوچه و فوتبال بازی می‌کردید هست. شاید خیلی فوتبالیست قهاری بودید و چندتا شیشه هم شکسته باشید ولی برگزاری جام جهانی در محله‌تان را نمی‌توانم بگویم که حتما داشته‌اید! دو نوجوان که برای ظهرهای تابستانی دنبال زمین فوتبال می‌گشتند، اتفاقی با یک پسر مو بور و چشم رنگی فرنگی آشنا شدند که پدرش در سفارت کانادا کار می‌کرد. دوستی با این پسر چشم رنگی کار را به جایی رساند که مسابقات فوتبال ظهرگاهی بچه‌ها به یک جام جهانی بین‌المللی با حضور نمایندگان کشورهای مختلف تبدیل شود و آدرنالین را در خون مخاطب تا سطح بالایی جابه‌جا کند! «جام جهانی در جوادیه» اثر داوود امیریان است که از انتشارات قدیانی منتشر شده و در لیست بهترین رمان‌های طنز نوجوان قرار گرفته.   هر دو در نهایت می‌میرند، ماجرای روزی که یک سال طول کشید فقط یک روز از زندگی شما باقی مانده! چه کار می‌کنید؟! شخصیت‌های این کتاب نه از سر حدس و گمان، بلکه از فرشته مرگ این جمله را شنیده‌اند. زمان زیادی ندارند و باید تصمیم بگیرند یک روز باقی مانده را صرف چه کاری کنند. قطعا آبغوره گرفتن و افسرده شدن برای آخرین روز یک زندگی باشکوه انتخاب خوبی نیست! تصمیم آن‌ها هم کمی عجیب است. می‌خواهند دنبال چیزی بگردند. پیدایش کنند و روز آخر را صرف او کنند. رمان «هر دو در نهایت می‌میرند» اثر آدام سیلورا است که انتشارات نون آن را با ترجمه الهه مرادی منتشر کرده است.     خب حالا نوبت شماست! سی رمان با سی دنیای مختلف منتظر شما هستند. انتخاب شما کدام است؟ حال و هوای امروزتان به کدام یکی از رمان‌ها می‌خورد؟ عجله کنید که روزهای تابستان در حال تمام شدن هستند!   به قلم «رقیه پورحنیفه»  

برای همه‌مان جالب است که بدانیم رهبر شهید انقلاب اسلامی، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، چه فراز و نشیب‌هایی را از بدو تولد تا مبارزه با پهلوی، ایام پیروزی انقلاب اسلامی، ریاست جمهوری و در نهایت رهبری طی کرده‌اند. اکنون که از شهادت ایشان و برخی از اعضای خانواده‌شان می‌گذرد، زمان خوبی است که نگاهی منصفانه به تاریخ زندگی و سیره عملی ایشان داشته باشیم.   جاده لغزنده است؛ با احتیاط برانید! نگاهی به رسانه های خارجی و داخلی به ما نشان می‌دهد که چقدر درباره رهبر شهید شایعه و تحریف وجود داشته و دارد. از دروغ‌های رسانه‌های خارجی در مورد سبک زندگی زاهدانه ایشان و خانواده‌شان تا نقل قول‌های دروغ و تحریف سخنان رهبری حتی در زمان حیاتش.  حالا بعد از شهادت ایشان، بد نیست تا نگاهی دوباره به زندگی و خاطراتشان داشته باشیم تا با این مرد بزرگ ایران زمین، بیشتر و بیشتر آشنا شویم و دوباره خودمان را قاضی کنیم که واقعیت چیست و کدام است؟  چه کسی فکرش را می‌کرد که روزی، رهبر انقلاب ایران، که مخالفتش با ارتباط با آمریکا از روز روشن‌تر بود، برای اینکه ملت ایران، تجربه بدعهدی و بی‌اعتمادی به آمریکا را با چشم خود واضح و شفاف ببیند و برای اینکه ساحت سیاسی ایران زمین، بدعهدی و بدجنسی آمریکا و اسرائیل را به طور ملموس احساس کند، خون خودش را فدای اسلام و ایران کند؟ حالا فرصت مناسبی است که دوباره بندیشیم و قضاوت کنیم و ببینیم سهم ما برای ساختن ایرانی قوی و مقتدر چیست؟   خاطراتی که ماندگار شدند حالا مائیم و مشتی خاطره از دیدارها و سخنان رهبر شهید. سخنان و خاطراتی که وقتی الان دوباره مرور می‌کنیم، انگار چیزهای دیگری از آن می‌فهمیم. گویی تمام این سال‌ها، حضورش برای‌مان عادی شده بود و حرف‌هایش تکراری. اما با نگاهی دوباره می‌بینیم که نسخه نجات ایران، از لا به لای همین حرف‌های به ظاهر ساده می‌گذرد. تاریخ، درستیِ خیلی از حرف‌هایش را به ما نشان داد و می‌دهد. در عمل نیز وقتی به مجموعه‌ای مثل هوافضای سپاه پاسداران و پیشرفت‌هایش نگاه می‌کنیم، می‌بینیم جایی که مستقیما زیر نظر خود رهبر شهید مدیریت شده، به چه پیشرفت‌هایی رسیده و آرزو می‌کنیم که ای کاش، بقیه ارگان‌ها و مابقی بخش‌های مردمی و دولتی نیز، عزم و اراده‌ای همچون هوافضا داشتند.   آشنایی با زندگی نامه آیت الله سید علی خامنه ای زندگی رهبر شهید انقلاب اسلامی، پر از فراز و نشیب و حوادث متعددی است که خواندشان جذاب و درس‌آموز است. اگر دوست دارید اطلاعاتی در مورد تولد، خاندان و خانه پدری شهید خامنه ای داشته باشید، اگر می‌خواهید از جزئیات زندگی و رفتار سید علی خامنه ای با اطرافیان و نزدیکانش آگاه شوید، اگر مایلید تا از نزدیک و بدون هیچ واسطه‌ای، خاطرات سخت دوران مبارزه در زمان حکومت پهلوی را بشنوید، اگر روحیه سرسخت، مبارز، امیدوار و خستگی‌ناپذیر رهبر شهید برای‌تان برجسته و جالب است، همینجا بمانید و از کتاب‌هایی که در این مقاله معرفی خواهیم کرد، غافل نشوید!     بهترین کتاب ها با موضوع خاطرات و زندگینامه رهبر شهید  صحبت از تفکر و مبانی فکری رهبر شهید، حرفی نیست که در این مقاله بگنجد. بیایید از خاطرات و زندگی‌نامه رهبر شهید بخوانیم. با مراجعه به مستندترین کتاب‌ها و معتمدترین نویسنده‌ها، دفتر زندگی شهید سید علی خامنه ای را ورق بزنیم و زوایای مختلف زندگی‌اش را مرور کنیم. از کودکی و اوضاع خانوادگی تا سال‌های تحصیل در قم و مشهد، سفرهای خانوادگی، مبارزات با حکومت پهلوی، زندان و تبعید، حضور در شورای انقلاب، دفاع مقدس، نمایندگی مجلس و ریاست جمهوری و خاطرات دیدارها و سفرهای شیرین زمان رهبری… در این مقاله مروری کوتاه خواهیم داشت بر بهترین کتاب ها با موضوع زندگی نامه و خاطرات رهبر شهید انقلاب. با ما همراه باشید با معرفی 10 کتاب که به زندگی نامه و خاطرات آیت الله سید علی خامنه ای پرداخته‌اند.   1- شرح اسم  اولین کتاب و بهترین زندگی‌نامه رهبری، کتاب شرح اسم اثر هدایت‌الله بهبودی است. این کتاب که البته الان در بازار کتاب، به سختی پیدا می‌شود، از جمله اولین آثار جامع و مستند درباره زندگی‌نامه و خاطرات رهبر شهید است که منتشر شده.  شرح اسم در ابتدای انتشار خود، با توقفی در عرضه مواجه شد اما طبق گفته نویسنده کتاب، رهبر شهید انقلاب، این کتاب را به طور کامل مطالعه کردند و بعد از گرفتن تایید از دفتر ایشان، این کتاب عرضه شد. (در مقدمه چاپ فعلی، مواردی که به درخواست دفتر رهبری مورد اصلاح قرار گرفته، آمده است.) شرح اسم به سال‌های 1318 تا 1357 محدود است و خاطرات رهبر شهید از بدو تولد تا پیروزی انقلاب اسلامی را در بر می‌گیرد.  بسیاری از مطالبی که در شرح اسم آمده، برای اولین‌بار منتشر شده و شما با مطالعه این کتاب، علاوه بر آشنایی با خاندان و خانواده رهبر شهید، با اسناد و جزئیات مبارزات ایشان در زمان حکومت پهلوی آشنا خواهید شد؛ روایت جذابی که ما را به دل سال‌های پرتنش دهه 40 و 50 می‌برد. این کتاب از آن جهت که اولین کتاب کامل و جامع در مورد زندگی‌نامه و خاطرات رهبری است، حائز اهمیت است و به نوعی منبع سایر کتاب‌ها محسوب می‌شود.   2-  روایتی از زندگی و زمانه سید علی خامنه ای   جعفر شیرعلی‌نیا محقق حوزه تاریخ معاصر است که در مورد شخصیت‌های انقلاب اسلامی کتاب‌های ارزشمندی نوشته. کتاب روایتی از زندگی و زمانه آیت الله سید علی خامنه ای یکی از همین کتاب هاست که در نشر سایان به چاپ رسیده. این کتاب، که به صورت گلاسه و رنگی در قطع رحلی به چاپ رسیده، مروری است بر مهم‌ترین خاطرات و وقایع دوران زندگی و رهبری آیت الله سید علی خامنه ای. کتابی که به خودی خود، منبعی مستند برای بقیه کتاب‌ها محسوب می‌شود. شما با مطالعه این کتاب، علاوه بر لذت بردن از تصاویر تاریخی رنگی و منحصر به فرد کتاب، با مهم‌ترین وقایع تاریخ انقلاب اسلامی که به نحوی به ایشان مرتبط بوده نیز آشنا می‌شوید. این ویژگی فقط منحصر به این کتاب نیست و آن را در کتاب‌های دیگر جعفر شیرعلی نیا نیز مشاهده می‌کنیم. این کتاب یک دایره المعارف مصور از زندگی آیت الله خامنه ای است که با بیش از 1000 صفحه، اتفاقات مربوط به رهبر شهید از بدو تولد تا سال 1393 را پوشش می‌دهد. شما با مطالعه این دایره المعارف، از روزهای آغازین زندگی رهبری می‌شنوید، هم‌قدم با ایشان در مبارزات شاهنشاهی قدم می‌گذارید، حواشی آن روزهای مشهد و منبرهای آتشین خامنه ای جوان را می‌خوانید، شاهد پیروزی انقلاب اسلامی و نقش‌های متعدد رهبر شهید در آن برهه هستید، -شورای انقلاب، سرپرستی سپاه، امامت جمعه تهران، حضور در جنگ، نمایندگی مجلس، ریاست جمهوری، حادثه ترور و… -  به برهه حساس انتخاب جانشین برای امام خمینی می‌رسید و پس از آن، فراز و نشیب‌های دوران رهبری آیت الله خامنه ای را از نزدیک می‌خوانید و احساس می‌کنید. پس تا دیر نشده این کتاب خواندنی و مصور را از دست ندهید!   3- خون دلی که لعل شد  سومین کتاب از لیست بهترین کتاب‌های خاطرات رهبری، بدون شک، کتاب خون دلی که لعل شد است. این کتاب که ابتدا به صورت عربی منتشر شده و بعدا ترجمه فارسی آن در ایران پخش شد، خاطرات خودگفته آیت الله خامنه ای از فضای مبارزات قبل از انقلاب اسلامی است. بعد از آن که نسخه عربی کتاب با عنوان "ان مع الصبر نصرا" در بیروت با استقبال بالایی مواجه شد، در ایران با نام «خون دلی که لعل شد» ترجمه و منتشر شد. تمایز ویژه کتاب این است که از زبان رهبر شهید نقل شده و از صحت مطالب کتاب، خیالمان کاملا راحت است. همچنین وقتی راوی خود رهبر شهید باشد، قطعا از زوایای دیگری به ماجرا نگاه می‌کند و کشف این زاویه نگاه، برای کسی‌که می‌خواهد بیشتر با ایشان آشنا شود، قطعا جذاب، خواندنی و مهم است.  البته خاطرات رهبر شهید به زبان عربی، مفصل‌تر از این کتاب است. طبق گفته ناشر، ایشان در جلسات مفصلی، خاطرات خود را به زبان عربی گفته‌اند و مکتوب شده اما فعلا و در این کتاب، خاطرات مربوط به فضای مبارزات قبل از انقلاب و زندان‌ها و تبعیدها منتشر شده است.  شما در این کتاب، در 15 فصل، پای صحبت‌های دلنشین آیت الله سید علی خامنه ای می‌نشینید و سفری می‌کنید به دل مبارزات در زمان حکومت پهلوی، آن هم از زبان و بیان شیرین رهبر شهید انقلاب.  خون دلی که لعل شد، از بهترین و پرفروش ترین کتاب‌های خاطرات رهبری است که می‌توانید آن را با تخفیف از سایت پاتوق کتاب سفارش دهید. گزیده ای جذاب از کتاب خون دلی که لعل شد رفتم و در را باز کردم، دیدم بله، آنها عده ای از ماموران ساواکند… توی خانه ریختند و از راهرو عبور کردند. در انتهای راهرو، نخستین چیزی که توجهشان را جلب کرد، کتابخانه بود. وارد کتابخانه شدند و به زیر و رو کردن و جستجو لای کتابها پرداختند… در این یورش، بسیاری از نوشته ها و یادداشت هایم از دست رفت… من ایستاده بودم و به آنها نگاه می کردم. با خود می گفتم کاش تنها به وارسی کتابخانه بسنده کنند و دری را که به اتاق مهمانها باز می شود نگشایند تا موجب وحشت و آزار مهمان من نشوند. همین طور که من این آرزو را می کردم، یکی از آنها در را باز کرد و به سراغ مهمان رفت و کنارش نشست و او را به باد سوال های متوالی گرفت… به یاد دارم که یکی از آنها به گهواره پسرم مجتبی - که کودک زیبا و بی گناه نه ده ماه ای بود - نزدیک شد، به او نگاه می کرد و دلش برای او می سوخت! بعد مرا با مجموعه ای از اوراق از خانه بردند…   4- 1318 یکی دیگر از کتاب‌های خاطرات رهبر شهید که از زبان خودشان روایت شده، کتاب 1318 است. شما در این کتاب با خاطرات آیت الله خامنه ای از زندگی شان آشنا می‌شوید، خاطراتی که ایشان در لا به لای صحبت‌ها و سخنرانی‌هایشان به آن اشاره کرده‌اند. 1318 نیز مانند خون دلی که لعل شد، با زبان اول شخص و از زبان خود آقای شهید نگاشته شده است. این کتاب که به صورت موضوعی تدوین شده، از بهترین و جذاب‌ترین کتاب‌های منتشرشده درباره زندگینامه رهبر شهید است. عناوین برخی از فصل ها به شرح زیر است: دوران کودکی، نوجوانی، اوضاع خانواد، دوران مبارزه، انقلاب اسلامی، دفاع مقدس ریاست‌جمهوری، رهبری  ومرجعیت، شخصیت‌ها و بالاخص خاطراتی از امام‌خمینی( ره).   5- روایت اول شخص از شخص اول  یکی از نکات قابل توجه در زندگی و زیست خامنه ای شهید، برگزاری جلسات عمومی و اختصاصی و دیدار و صحبت با اقشار مختلف جامعه بود. که بخشی از آن‌ها به صورت مناسبتی و سالیانه برگزار می‌شد مثل دیدار با فرهنگیان، دیدار با مداحان، دیدارهای سالیانه با مردمان تبریز و قم و … . بخشی هم به اقتضای شرایط مختلف با خانواده‌های شهدا یا دانشمندان و یا هنرمندان برگزار می‌شد که بعضی عمومی بودند و برخی، هنوز هم رسانه‌ای نشده‌اند.  حالا در کتاب روایت اول شخص از شخص اول، با مهدی قزلی همراه می‌شویم و حواشی 48 دیدار رهبری را مرور می‌کنیم. روایت‌هایی شیرین و خواندنی که زوایایی ناشناخته و کمتر دیده شده از رهبر شهید را به ما نشان می‌دهد و به قضاوت منصفانه و رسیدن به برداشتی واقع‌گرایانه از سیره و شخصیت ایشان کمک می‌کند. نکته جذاب ماجرا این است که برخی از روایت‌های این کتاب، برای اولین بار منتشر شده.   6- داستان سیستان حالا که از دیدارهای رهبری گفتیم، نوبت آن رسیده که با رضا امیرخانی، به سیستان و بلوچستان سفر کنیم و از زاویه نگاه امیرخانی، نگاهی به سفر 10 روزه رهبر شهید به سیستان داشته باشیم. رهبر شهید در سال 1381 در ادامه سفرهای استانی خود، اندکی بعد از شکست طالبان در افغانستان،  به استان سیستان و بلوچستان سفر کردند؛ دیاری که برایشان تداعی کننده خاطرات زمان تبعید به ایرانشهر بود.  رضا امیرخانی در این سفر همراه رهبر شهید بود و ماجرای این سفر را با قلم جذاب و دلنشین خود در کتاب داستان سیستان برای ما نوشته است. در نتیجه سفرنامه داستان سیستان، از 2 جهت سفرنامه‌ای جذاب  و خواندنی است، یکی نویسنده آن که معرف حضور همه داستان دوست هاست (آن چنان که از متن کتاب هویداست، به موارد جزئی و ریزی پرداخته که معمولا از دید خبرگزاری‌ها و دیگر راویان، پنهان می‌ماند) و دیگری، سفری که روایت می‌شود، سفر رهبر شهید! جا به جای این کتاب پر از نکات جالب و شنیدنی در مورد رهبر شهید است که توصیه می‌کنیم آن را از دست ندهید. با خواندن این کتاب، علاوه بر ذکر خاطراتی از رهبر شهید، با استان زیبای سیستان و بلوچستان نیز آشنا خواهید شد.   7- روایت آقا از پدر رهبر شهید کم و بیش شنیده‌ایم؛ اینکه ایشان به خاطر نارضایتی پدر، بی‌خیال تحصیل در نجف می‌شود یا اینکه به خاطر مراقبت از پدر، تحصیل قم را رها می‌کند و به مشهد بر می‌گردد. زهد و ساده‌زیستی آیت الله سید جواد خامنه ای - پدر رهبر شهید - را هم از زبان خود رهبر و دیگران کم و بیش شنیده‌ایم. اما اگر دوست دارید، با شخصیت پدر رهبر شهید، بیشتر آشنا شوید، و همینطور، اگر علاقه‌مندید تا از زاویه پدر و شرایط خانوادگی رهبر، شناخت دقیق‌تری از خود آیت الله سید علی خامنه ای پیدا کنید، کتاب روایت آقا مناسب شماست.   این کتاب هم مانند خون دلی که لعل شد، از زبان خود رهبر شهید نوشته شده و حاوی نکات جذاب زیادی از تاریخ زندگی ایشان است. رهبر شهید در راویت آقا در 6 فصل، زندگی آیت الله سید جواد خامنه ای را برایمان تعریف می‌کند، از تولد و ازدواج گرفته تا مناسبات سیاسی و اجتماعی. از بخش‌های جذاب کتاب، فصل من و آقا می‌باشد که در آن رهبری از ارتباط خاص خودشان با پدر سخن گفته‌اند.  اگر به مطالعه بیشتر از زندگی پدر رهبر شهید، علاقه دارید، کتاب «زندگی اینجاست» نیز به زندگی و زمانه آیت الله سید جواد خامنه ای پرداخته است.   8- همپای مسافر اردیبهشت  همپای مسافر اردیبهشت، روایتی صمیمانه از سفر 8 روزه رهبر شهید انقلاب به استان کردستان در سال 1388 است که مهدی قزلی آن را نوشته.  اگر کتاب روایت اول شخص از شخص اول از مهدی قزلی را خوانده‌اید، حالا نوبت آن است که همپا و همقدم با او، در سفر کردستان با رهبر شهید همراه شوید و از حواشی و اتفاقات این سفر 8 روزه آگاه شوید. سفری که موجب برکات زیادی برای استان کردستان شد.  ویژگی متمایز این سفرنامه و سفرنامه‌های مشابه مثل داستان سیستان، این است که بسیاری از نکات نادیده شده و یا حتی به نظر عادی، در این کتاب‌ها به چشم می آید؛ ویژگی‌هایی از رهبر شهید که آرزو می‌کنیم کاش همه مسئولان جمهوری اسلامی از آنها برخوردار بودند!   9- بر تبعید  رهبر شهید انقلاب در سال‌های مبارزه با حکومت پهلوی، علاوه بر زندانی شدن، رنج تبعید را نیز چشیده بودند. البته شخصیت قوی، شجاع، باانگیزه و باایمان خامنه ای جوان، هر تهدیدی را به فرصتی تازه تبدیل می‌کرد؛ مسئله‌ای که در تبعید ایشان به شهر ایرانشهر شاهد آن هستیم. در کتاب بر تبعید، ماجرای تبعید آقای شهید به دو شهر ایرانشهر و جیرفت را می خوانیم. بخش عمده کتاب ترجمه بخشی از خاطرات خودگفته رهبر شهید از ایام تبعیدشان است که در کتاب خون دلی که لعل شد نیز آمده. از جمله ویژگی‌های کتاب، عکس‌های پایانی کتاب است که بعضی از آنها برای اولین بار منتشر شده است.   10- آقای ایرانشهر  اگر مایلید تا ماجرای تبعید رهبر شهید به ایرانشهر را مفصل‌تر و جدی‌تر بخوانید، کتاب آقای ایرانشهر را به شما پیشنهاد می‌کنیم. رحیم مخدومی با جمع‌آوری اطلاعات و مصاحبه با مردم ایرانشهر، این کتاب را در 38 فصل نوشته. ماجرای حضور رهبر شهید انقلاب در ایرانشهر، شاید در نگاه اول یک سفر و تبعید ساده به نظر برسد اما با مطالعه کتاب، متوجه خواهید شد که خامنه ای جوان، چه حضور پربرکت و چه تلاش و تعامل سازنده‌ای با مردم آن منطقه، چه شیعه و چه اهل سنت، داشته. با مطالعه کتاب ماجرای ایرانشهر با زوایای جذاب و ناگفته‌ای از شخصیت و منش رهبر شهید انقلاب خواهیم شد که دانستنش حقیقتا ارزشمند و مغنتم است.     استناد و اعتبار کتاب های زندگینامه رهبری کتاب‌های خاطرات و زندگی‌نامه زیادی در مورد رهبر شهید نوشته شده، کتاب‌هایی که بعضا اشتباهاتی در آن‌ها به چشم می‌خورد. اما ما در این مقاله کوشیدیم از 10 کتاب مستند و معتبر زندگی نامه رهبر شهید حرف بزنیم، آثاری که از نویسندگان و ناشران معتبر و معروف منتشر شده بودند و از صحت اطلاعات کتاب یقین داشتیم.    در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست اطلاع از زندگی و خاطرات رهبر شهید، علاوه بر اینکه برای دوست‌داران ایشان، یادآورِ خاطرات شیرین ایام حضور ایشان است، فتح بابی است برای آشنایی با سبک زندگی و منش رفتاری رهبر شهید. چه با اهل خانه و پدر و مادر، چه در محیط جامعه و در چه فضای سیاست‌ورزی.  آشنایی با زندگی رهبر شهید، به ما فرصت بهتری برای فهم اندیشه‌های ایشان در سخنرانی‌ها و مکتوبات ایشان میدهد؛ اندیشه‌ای که تنها میراث به جای مانده از رهبر شهید برای ماست؛ تفکری که اگر مراقبش نباشیم، به دست دوستان جاهل و دشمنان ظالم، دستکاری، تحریف و نابود می‌شود. هم‌چنین با مطالعه این کتابها، از نزدیک با یک الگوی عملی آشنا می‌شویم که می‌توانیم از لحظه به لحظه زندگی‌اش برای زندگی خودمان درس بگیریم؛ عالمی باتقوا که مرد میدان بود و ایمان و عمل صالح را با همدیگر داشت؛ عالمی که مخاطب اول نصیحت‌هایش خودش بودند و زندگی 86ساله‌اش گواه ادعاهایش!  خرید بهترین کتاب های زندگینامه رهبر شهید با تخفیفپس دست بجنبانید! زندگی رهبر شهید را مطالعه کنید و به دیگران نیز توصیه و پیشنهاد بدهید! بهترین منبع برای مطالعه و قضاوت در مورد عملکرد رهبر شهید، کتاب‌های معتبر و مستند هستند نه فضاهای زرد، هیجانی و نامطمئن رسانه‌ها! شما می‌توانید این کتاب‌ها را با تخفیف از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید. هم‌چنین برای مشاهده تمامی آثار مرتبط با رهبر شهید اینجا را کلیک کنید. شما چه کتابی را برای آشنایی با زندگی، خاطرات و اندیشه‌های آیت‌الله سید علی خامنه‌ای پیشنهاد می‌کنید؟ اگر یکی از کتاب‌های معرفی‌شده در این فهرست را مطالعه کرده‌اید، خوشحال می‌شویم نظر و تجربه خود را در بخش دیدگاه‌ها با ما و دیگر مخاطبان به اشتراک بگذارید. معرفی کتاب‌های کمتر شناخته‌شده در این موضوع نیز می‌تواند به کامل‌تر شدن این فهرست کمک کند.

چرا دشمنی ایران و آمریکا؟ سال‌هاست که نام ایران و آمریکا در کنار واژه‌هایی مانند «دشمنی»، «تحریم» و «تنش» شنیده می‌شود. اما این تقابل از کجا آغاز شد؟ آیا همه‌چیز به پس از انقلاب اسلامی بازمی‌گردد یا ریشه‌های آن را باید بسیار زودتر در تاریخ روابط دو کشور جست‌وجو کرد؟ ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیک خود در شاهراه اتصال سه قاره، برخورداری از منابع عظیم نفتی و در اختیار داشتن گذرگاه‌های راهبردی مانند تنگه هرمز، همواره یکی از بازیگران مهم منطقه بوده است. همین جایگاه، سبب شده این کشور در طول تاریخ برای حفظ استقلال و تمامیت ارضی خود با قدرت‌های خارجی متعددی درگیر تنش و تقابل شود. اما در میان همه این قدرت‌ها، چرا دشمنی با آمریکا تا امروز تداوم یافته است؟ اوریانا فالاچی، روزنامه‌نگار و نویسنده ایتالیایی، در مصاحبه با نخست‌وزیر دولت موقت جمهوری اسلامی، «مهدی بازرگان»، همین سؤال را پرسید. همچنین پرسید چرا این دشمنی با شوروی وجود ندارد؟ بازرگان در پاسخ گفته بود: «به خاطر اینکه ما از آمریکایی‌ها خیلی بیشتر دلخوری داریم و آمریکایی‌ها خیلی بیشتر از شوروی‌ها از شاه حمایت کردند.» پاسخ رهبر شهید به یک پرسش تاریخی رهبر شهید در دیدار با دانش‌آموزان، به این سؤال این‌گونه پاسخ می‌دهند: «بعضی‌ها می‌گویند "مرگ بر آمریکا" می‌گویید، آمریکایی‌ها با شما دشمنی می‌کنند؛ من می‌گویم نه، در آن روزی که آمریکایی‌ها دشمنی را شروع کردند، یعنی در 28 مرداد، در ایران هیچ‌کس مرگ بر آمریکا نمی‌گفت، امّا آنها ضربه‌ی خودشان را زدند؛ ضربه‌ی آنها ناشی از "مرگ بر آمریکا" نیست. [...] در شانزدهم آذر همان سال، دانشجوها در دانشگاه تهران گفتند مرگ بر آمریکا؛ مرگ بر آمریکا یادگار شانزدهم آذر است؛ از آن وقت گفته شد مرگ بر آمریکا؛ آمریکایی‌ها قبل از آن، ضربه را زده بودند.» در این مقاله چه خواهیم خواند؟ این مقاله با مرور تاریخ روابط ایران و آمریکا، از آغاز این روابط تا امروز، تلاش می‌کند سیر تحولات میان دو کشور را در چهار مقطع بررسی کند: از شکل‌گیری روابط تا پیش از جنگ جهانی دوم  دوران جنگ جهانی دوم  دوره پهلوی دوم از پیروزی جمهوری اسلامی تاکنوندر این مسیر، خواهیم کوشید به چند پرسش اساسی پاسخ دهیم: دشمنی ایران و آمریکا از کجا آغاز شد؟ چه عواملی باعث تداوم این تقابل شده است؟ آیا امکان کاهش تنش‌ها و حرکت به سمت صلح وجود دارد؟ یا اینکه این دشمنی به نوعی وجودی است و تنها با تسلیم شدن یک طرف تمام می‌شود؟ و در نهایت، ریشه تاریخی شعار «مرگ بر آمریکا» چیست؟ در پایان نیز، برای مطالعه عمیق‌تر این موضوع، 6 کتاب مرتبط را معرفی می‌کنیم؛ آثاری که هر یک از زاویه‌ای متفاوت، به تاریخ روابط ایران و آمریکا، سیاست خارجی ایالات متحده و ریشه‌های این تقابل پرداخته‌اند. مرحله اول: از اقدامات امیرکبیر برای ارتباط با آمریکا تا پیش از جنگ جهانی دوم دوران قاجار؛ آغاز روابط با چهره‌ای به‌ظاهر غیرسیاسی در دوران قاجار، سیاست آمریکا در قبال ایران بر عدم مداخله در امور سیاسی و نظامی استوار بود و فعالیت‌های این کشور عمدتاً به حمایت از میسیونرهای مسیحی محدود می‌شد. میسیونرهای آمریکایی از زمان محمدشاه وارد ایران شدند. آنان ظاهراً با هدف دفاع از مسیحیت به ایران می‌آمدند، اما در عمل در پی تغییر فرهنگ و باورهای دینی ایرانیان بودند. برای نمونه، آمریکایی‌ها در برخی محله‌هایی که حتی ساکن مسیحی نداشت، اقدام به تأسیس کلیسا کرده بودند. در همین دوره، تلاش‌ها برای برقراری روابط تجاری میان ایران و آمریکا بارها با شکست مواجه شد. یکی از مهم‌ترین دلایل این ناکامی، دخالت و سنگ‌اندازی روسیه و انگلیس بود. منابع تاریخی از میرزاتقی‌خان امیرکبیر به‌عنوان نخستین دولتمردی یاد کرده‌اند که برای برقراری روابط میان ایران و ایالات متحده گام برداشت. امیرکبیر با هدف پایان دادن به انحصار روابط خارجی ایران با روسیه و انگلیس، تصمیم گرفت با یک قدرت سوم ارتباط برقرار کند. از نگاه او، آمریکا که در آن زمان چهره‌ای به‌ظاهر بشردوستانه و غیراستعماری داشت، گزینه مناسبی بود. در همین راستا، عهدنامه‌ای میان ایران و آمریکا در عثمانی به امضا رسید که ناظر بر روابط کنسولی و بازرگانی بود؛ اما با قتل امیرکبیر، این عهدنامه نیز عملاً بی‌نتیجه ماند. از عهدنامه دوستی تا تأسیس سفارتخانه‌ها پس از امیرکبیر، در دوران میرزاآقاخان نوری، عهدنامه دوستی و تجارت میان دو کشور در سال 1856 میلادی منعقد شد؛ اما دخالت‌های انگلیس باعث شد آغاز روابط رسمی ایران و آمریکا تا 27 سال پس از امضای این عهدنامه به تعویق بیفتد. با تأسیس سفارتخانه‌ها، روابط دو کشور وارد مرحله‌ای تازه شد. نخستین سفارتخانه ایران در آمریکا، سال 1883 میلادی و در دوران ناصرالدین‌شاه تأسیس شد. اولین فرستاده ایران به آمریکا «حسینقلی‌خان نوری» ملقب به «صدرالسلطنه» بود که پس از این مأموریت، بیشتر با نام «حاجی واشنگتن» شناخته شد. پنج سال بعد، در سال 1888 میلادی، سفارت آمریکا نیز در ایران تأسیس شد؛ هرچند در سال‌های نخست فعالیت چشمگیری نداشت. دوران مشروطه؛ سیاستی متناقض و فرصت‌طلبانه در بحبوحه مشروطه، دولت آمریکا سیاست‌هایی متناقض در قبال ایران در پیش گرفت. در ابتدا، سیاست عدم مداخله را برگزید؛ زیرا مشخص نبود کدام جریان سیاسی قدرت را در دست خواهد گرفت. پس از پیروزی مشروطه‌خواهان، آمریکا این پیروزی را تبریک گفت؛ اما با به توپ بسته شدن مجلس، بار دیگر سیاست خود را تغییر داد و موضع بی‌طرفی گرفت؛ زیرا نسبت به تثبیت قدرت مشروطه‌خواهان تردید داشت. در یکی از دستورالعمل‌های وزارت خارجه آمریکا به وزیرمختار این کشور در تهران آمده بود که دولت آمریکا باید با حکومتی که قدرت را در اختیار دارد رابطه برقرار کند و مذاکره با گروه‌های معارض تنها زمانی مجاز است که آنان قدرت را به دست گیرند. مورگان شوستر؛ نخستین مداخله مستقیم نخستین فرستاده آمریکایی که به‌طور مستقیم در امور داخلی ایران نقش یافت، «مورگان شوستر» بود. او در سال 1911 میلادی برای سامان‌دهی امور گمرک و مالیه ایران وارد تهران شد و با تصویب مجلس، به سمت خزانه‌دار کل ایران منصوب شد. اقدامات شوستر، منافع اقتصادی روسیه و انگلیس را تهدید می‌کرد. از همین رو، این دو دولت با فشار و مانع‌تراشی، زمینه ناکامی برنامه‌های او را فراهم کردند. در نهایت، شوستر ناچار شد مأموریت خود را نیمه‌تمام رها کند و در سال 1912 ایران را ترک کند. نخستین اصطکاک سیاسی پس از این ماجرا، روابط سیاسی ایران و آمریکا همچنان در حد تبادل سفیر ادامه یافت تا اینکه نخستین اصطکاک جدی میان دو کشور در سال 1314 شمسی (1935 میلادی) رخ داد. در این سال، سفیر ایران در آمریکا به دلیل تخلف رانندگی بازداشت شد. هرچند او به‌سرعت آزاد شد، اما دولت آمریکا بابت این اتفاق از ایران عذرخواهی نکرد. رضاشاه نیز در واکنش، سفیر ایران را فراخواند و روابط دیپلماتیک دو کشور قطع شد. سه سال بعد، «والاس مری» به ایران آمد و با عذرخواهی رسمی، زمینه ازسرگیری روابط را فراهم کرد. در نتیجه، روابط دو کشور در سال 1318 شمسی (1940 میلادی) از سر گرفته شد. رضاشاه نیز در نامه‌ای به روزولت نوشت: «ما و نیز ملت ایران... به حفظ و تقویت روابط دوستانه و دیرینه دو کشور ارج فراوان می‌نهیم.» با این حال، این عذرخواهی بیش از آنکه از سر حسن نیت باشد، ناشی از نیاز جدی کشورهای غربی به جلوگیری از گرایش ایران به آلمان بود. این همراهی و خوش‌رفتاری آمریکا با حکومت پهلوی اول، در شهریور 1320 به تأیید اشغال ایران از سوی متفقین انجامید؛ رخدادی که آغاز مرحله‌ای تازه از نفوذ و اعمال کنترل آمریکا بر ایران به شمار می‌رود. جمع‌بندی در این دوره، آمریکا هنوز قدرت مسلط جهان نبود و حضورش در ایران بیشتر جنبه فرهنگی، مذهبی و اقتصادی داشت. با این حال، از همان آغاز نیز روابط دو کشور کاملاً فارغ از رقابت‌های قدرت‌های بزرگ نبود. آمریکا ابتدا با چهره‌ای غیر‌استعماری وارد ایران شد، اما در بزنگاه‌های سیاسی، منافع خود را بر هر چیز دیگری ترجیح داد. پایان این دوره، به‌ویژه در جریان اشغال ایران در جنگ جهانی دوم، نخستین ترک جدی را بر تصویر مثبت آمریکا در ذهن بسیاری از ایرانیان وارد کرد. مرحله دوم: در طول جنگ جهانی دوم اشغال ایران؛ پایان سیاست بی‌طرفی با آغاز جنگ جهانی دوم، کشورهای جهان به سه دسته تقسیم شدند: حامیان آلمان نازی، مخالفان آن یا متفقین، و کشورهای بی‌طرف که ایران نیز در این گروه قرار داشت. با این حال، شوروی و بریتانیا ادامه بی‌طرفی ایران را مشروط به اخراج اتباع آلمانی از کشور می‌دانستند. رضاشاه که به روابط اقتصادی با آلمان چشم دوخته بود، این درخواست را نپذیرفت. در پی این تصمیم، در شهریور 1320، نیروهای شوروی از شمال و انگلیس از جنوب به ایران حمله کردند. رضاشاه که پس از عذرخواهی «والاس مری» آمریکا را کشوری دوست می‌پنداشت، از فرانکلین روزولت درخواست کمک کرد؛ اما این درخواست با بی‌اعتنایی رئیس‌جمهور آمریکا روبه‌رو شد و اشغال ایران عملی شد! ایران؛ پل پیروزی متفقین در کنفرانس تهران، کشورهای انگلیس، شوروی و آمریکا استقلال ایران را به رسمیت شناختند. با این حال، نقش ایران در عمل فراتر از یک کشور مستقل بود. ایران، علاوه بر فروش نفت با بهایی ناچیز، به مسیر اصلی انتقال تجهیزات و کمک‌های متفقین به شوروی تبدیل شد. در آن زمان، ناامنی راه‌ها و محدودیت‌های شبکه راه‌آهن، انتقال تجهیزات را با دشواری مواجه کرده بود. ازاین‌رو، آمریکا مأموریت یافت جاده‌ها و زیرساخت‌های حمل‌ونقل ایران را بازسازی کند. به این ترتیب، تا پایان جنگ، بخش عمده حمل‌ونقل تجهیزات و مهمات متفقین در ایران تحت مدیریت آمریکا قرار گرفت. آغاز نفوذ گسترده آمریکا آمریکا از فرصت ایجادشده برای گسترش نفوذ خود در ایران بهره برد. این کشور، بدون هماهنگی با دولت ایران، نیروهای خود را وارد کشور کرد و هم‌زمان توجه ویژه‌ای به خلیج فارس و منابع انرژی آن نشان داد. «دکتر گالیر»، مدیر کمیسیون صادرات آمریکا، دراین‌باره می‌گوید: «آینده قدرت عظیم نفت دیگر در قاره آمریکا نیست. مرکز ثقل جهانی نفت از کارائیب و خلیج مکزیک به منطقه خلیج فارس انتقال می‌یابد. این حرکت در آینده ادامه خواهد یافت و باعث نظم و ترتیب جدیدی خواهد شد.» در همین چارچوب، سیاست آمریکا در قبال ایران، به‌ویژه در منطقه خلیج فارس، بر حذف رقبای خود از عرصه نفت ایران متمرکز شد. «کاردل هال»، وزیر خارجه آمریکا، نیز در سال 1943 میلادی (1322 شمسی) در نامه‌ای به رئیس‌جمهور این کشور، بر پایان دادن به حضور روسیه و انگلیس در ایران تأکید کرد و نوشت: «[...] منافع ما در این خواهد بود که هیچ‌یک از قدرت‌های بزرگ در خلیج فارس، در برابر تشکیلات نفتی آمریکا... حضور نداشته باشند.» جمع‌بندی جنگ جهانی دوم، نقطه عطف روابط ایران و آمریکا بود. آمریکا از کشوری با نقش محدود، به بازیگری مؤثر در معادلات سیاسی، نظامی و اقتصادی ایران تبدیل شد. هرچند در این مقطع هنوز روابط دو کشور به مرحله تقابل نرسیده بود، اما حضور گسترده آمریکا در ایران و توجه ویژه آن به منابع نفتی و موقعیت ژئوپلیتیک کشور، زمینه‌ساز نفوذی شد که در سال‌های بعد ابعاد بسیار گسترده‌تری پیدا کرد. مرحله سوم: دوران پهلوی دوم محمدرضا پهلوی در آغاز سلطنت خود، در برابر متفقین موقعیتی متزلزل داشت. از سوی دیگر، سیاست‌های دوران رضاشاه بسیاری از نیروهای داخلی را ناراضی و خشمگین کرده بود. شاه برای تثبیت جایگاه خود، حمایت آمریکا را فرصتی مناسب دید و در همین راستا قراردادهای متعدد نفتی و نظامی با این کشور منعقد کرد. همچنین اعضای کابینه و دولت محمدرضا شاه، اکثرا از فارغ التحصیلان آمریکا انتخاب می شدند و این مسئله، موجب بیگانگی فرهنگی با ایرانِ مسلمانِ آن زمان شده بود. از این مقطع، روابط ایران و آمریکا وارد مرحله‌ای تازه شد و هر سال گسترده‌تر از گذشته ادامه یافت؛ روابطی که بیش از همه منافع آمریکا را تأمین می‌کرد و به مرور، نارضایتی مردم ایران را افزایش می‌داد. در ادامه، مهم‌ترین رویدادهایی را مرور می‌کنیم که در نتیجه این روابط، بر سر ایران و ایرانی آمد. جریان ملی شدن صنعت نفت ملی شدن صنعت نفت، به‌خودی‌خود یکی از مهم‌ترین و افتخارآمیزترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران است. اما دلیل پرداختن به آن در این مقاله، روشن شدن زمینه‌های حادثه‌ای است که پس از آن رخ داد؛ یعنی کودتای 28 مرداد. ماجرای ملی شدن صنعت نفت با ارائه طرحی از سوی دکتر محمد مصدق در مجلس آغاز شد. پس از پایان جنگ جهانی دوم، انگلیس ایران را ترک کرد؛ اما شوروی در ازای دریافت امتیاز و انعقاد قرارداد نفتی با دولت قوام، خروج نیروهای خود را پذیرفت. در پی این تحولات، مجلس پانزدهم در سال 1326 ماده واحده‌ای تصویب کرد که هرگونه واگذاری امتیاز نفت به خارجی‌ها را ممنوع می‌کرد. این مصوبه، نفت جنوب را نیز که در اختیار انگلیس بود، در بر می‌گرفت. انگلیس برای جلوگیری از اجرای این سیاست، پیش‌دستی کرد و قرارداد الحاقی گس–گلشاییان را با وزیر دارایی ایران به امضا رساند. بر اساس این قرارداد، امتیاز نفت جنوب تا سال 1361 شمسی در اختیار انگلیس باقی می‌ماند و لغو آن نیز آسان نبود. همین قرارداد، اعتراض‌ها را از فضای مجلس فراتر برد و به یک مطالبه عمومی تبدیل کرد. دفاع از حقوق نفتی ایران به نهضتی ملی بدل شد، هرچند در آن مقطع هنوز بحث ملی شدن صنعت نفت به نتیجه نرسیده بود. آیت‌الله کاشانی نیز با انتشار اعلامیه‌هایی علیه شرکت نفت و قرارداد الحاقی، نقش مهمی در گسترش اعتراض‌ها ایفا کرد. با تشکیل مجلس شانزدهم، رزم‌آرا به نخست‌وزیری رسید و تلاش کرد قرارداد الحاقی را به تصویب برساند؛ اما مجلس با آن مخالفت کرد و موضوع ملی شدن صنعت نفت به‌طور جدی مطرح شد. رزم‌آرا با ملی شدن صنعت نفت مخالفتی جدی داشت و آن را به زیان ایران می‌دانست. در هشتم دی‌ماه، به دعوت آیت‌الله کاشانی و جبهه ملی، اجتماع بزرگی در میدان بهارستان در اعتراض به قرارداد الحاقی برگزار شد. در آن زمان، سه جریان اصلی برای ملی شدن صنعت نفت تلاش می‌کردند: نهضت مردمی به رهبری آیت‌الله کاشانی، جبهه ملی به رهبری دکتر مصدق و فدائیان اسلام به رهبری شهید نواب صفوی. سرانجام، پس از ترور رزم‌آرا توسط فدائیان اسلام، صنعت نفت ایران در 29 اسفند 1329 ملی شد و کارکنان خارجی نیز در مهر 1330 ایران را ترک کردند. تغییر رویکرد آمریکا اما نقش آمریکا در این میان چه بود؟ آمریکا، مطابق الگوی رفتاری پیشین خود، در ابتدا نقش بی‌طرف و حتی میانجی را ایفا می‌کرد. در ظاهر، هدف این کشور آشتی دادن ایران و انگلیس بود؛ اما در عمل، نه از تسلط کامل ایران بر منابع نفتی خود خشنود بود و نه از تداوم سلطه طولانی‌مدت رقیبش، یعنی انگلستان، بر نفت ایران. از سوی دیگر، آمریکا نگران گسترش نفوذ شوروی و کمونیسم در ایران نیز بود و ثبات ایران را در راستای منافع خود می‌دید. به همین دلیل، در جریان ملی شدن صنعت نفت تلاش کرد نقش میانجی میان ایران و انگلیس را بر عهده بگیرد. اما پس از ملی شدن صنعت نفت، رویکرد خود را تغییر داد و به‌طور مستقیم در صف مخالفان دولت مصدق قرار گرفت. کودتای 28 مرداد ملی شدن صنعت نفت برای آمریکا و انگلیس این واقعیت را آشکار کرد که مخالفت مستقیم با ایران نتیجه‌ای نخواهد داشت. از نگاه آنان، مانع اصلی، حمایت مردمی از دولت مصدق بود. ازاین‌رو، با همکاری عوامل داخلی، زمینه‌های کودتا را فراهم کردند. محور این شبکه، برادران رشیدیان بودند و طراحی عملیات نیز با مشارکت مقامات ارشد آمریکا و افسران اطلاعاتی سازمان سیا (CIA) و سرویس اطلاعاتی بریتانیا (MI6) انجام شد. سرلشکر فضل‌الله زاهدی به‌عنوان نخست‌وزیر جایگزین و کرمیت روزولت به‌عنوان مسئول اجرای عملیات انتخاب شدند. برای اجرای کودتا، بودجه‌های کلانی صرف تبلیغات، پرداخت رشوه به نمایندگان مجلس، افسران ارتش و افراد بانفوذ شد. هم‌زمان، تبلیغات گسترده‌ای علیه مصدق شکل گرفت و او را طرفدار کمونیسم، مخالف اسلام و عامل نابودی کشور معرفی کردند. اوباش و عوامل نفوذی نیز مأمور ایجاد آشوب و انجام حملات ساختگی شدند تا افکار عمومی علیه دولت تحریک شود. در این میان، اختلاف میان مصدق و آیت‌الله کاشانی و همچنین ربوده شدن و قتل سرلشکر افشارطوس، رئیس شهربانی، بر شدت بحران افزود. مجلس نیز منحل شد. با وجود همه این اقدامات، کودتای 25 مرداد با شکست روبه‌رو شد و شاه از کشور گریخت. این تصور به وجود آمد که خطر کودتا پایان یافته است. اما کرمیت روزولت، رئیس بخش آسیای غربی سازمان سیا، با طراحی عملیاتی جدید توانست در 28 مرداد دولت مصدق را سرنگون کند. در درگیری‌های آن روز، حدود 300 نفر کشته شدند. پس از موفقیت کودتا نیز آمریکا پنج میلیون دلار به دولت زاهدی و یک میلیون دلار به شخص زاهدی پرداخت کرد. با این کودتا، و انحلال نهضت ملی شدن صنعت نفت، شکل جدیدی از غارت منابع نفتی ایران با رهبری آمریکا به وجود آمد. قراردادی موسوم به کنسرسیوم نفتی ایران و 8 کمپانی نفتی خارجی. طبق این کنسرسیوم، 40 درصد از سهام نفت ایران به 5 کمپانی آمریکایی،‌ 40درصد دیگر به شرکت نفت ایران و انگلیس، 14 درصد مربوط به شرکت نفتی هلند و 6 درصد الباقی را کمپانی فرانسوی به دست آوردند. بعد از انعقاد قرارداد کنسرسیوم، ایران تا پیروزی انقلاب اسلامی هرگز کنترل همه‌جانبه بر منابع نفتی خود را به دست نیاورد! انقلاب سفید آمریکا در راستای مقابله با نفوذ کمونیسم در ایران، همچنان برنامه‌های خود را به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم دنبال می‌کرد. یکی از مهم‌ترین این برنامه‌ها، مجموعه اصلاحاتی بود که با عنوان «انقلاب سفید» به اجرا درآمد. پیش از آن، لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی به تصویب رسیده بود؛ اما با مخالفت شدید علما، به‌ویژه امام خمینی (ره)، و مقاومت مردم، این لایحه لغو شد. با این حال، ماجرا به همین‌جا ختم نشد. انقلاب سفید بدون فراهم شدن زمینه‌های فرهنگی و مذهبی لازم به اجرا درآمد و اعتراضات گسترده‌ای را به رهبری امام خمینی (ره) در پی داشت. این طرح آمریکایی، آسیب‌های فراوانی برای ایران به همراه آورد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، مهاجرت افسارگسیخته روستاییان به شهرها بود. در مجموع، انقلاب سفید به یکی از عوامل گسترش نارضایتی عمومی و از زمینه‌سازان وقوع انقلاب اسلامی سال 1357 تبدیل شد. کاپیتولاسیون؛ اوج وابستگی حقوقی در سال 1343، مجلس قانونی را تصویب کرد که بر اساس آن، مستشاران نظامی آمریکا و اعضای خانواده‌های آنان از مصونیت قضایی برخوردار می‌شدند. بر اساس این قانون، دادگاه‌های ایران حق رسیدگی به جرایم اتباع آمریکایی مشمول کاپیتولاسیون را نداشتند. این قانون، استقلال قضایی کشور را محدود و حاکمیت ملی ایران را تضعیف کرد. همچنین با قرار دادن اتباع آمریکایی در جایگاهی برتر از شهروندان ایرانی، احساس تحقیر ملی را در جامعه افزایش داد. از سوی دیگر، نفوذ آمریکا و وابستگی حکومت پهلوی به این کشور بیش از گذشته تثبیت شد. در پی تصویب این قانون، اعتراضات سیاسی و مذهبی به رهبری امام خمینی (ره) آغاز شد که نتیجه آن، تبعید ایشان به ترکیه بود. اجرای قانون کاپیتولاسیون نیز یکی از عوامل مؤثر در شکل‌گیری انقلاب اسلامی سال 1357 به شمار می‌رود. نفوذ همه‌جانبه آمریکا در ایران نفوذ آمریکا در ایران تنها به این موارد محدود نمی‌شد. در دوران پهلوی دوم، به‌ویژه از دهه 1340 به بعد، هزاران مستشار آمریکایی در ایران حضور داشتند. دولت ایران وام‌های کلانی برای خرید تسلیحات آمریکایی دریافت می‌کرد و سازمان مخوف ساواک نیز با همکاری مستقیم سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) شکل گرفت. منافع گسترده‌ای که رژیم پهلوی برای آمریکا تأمین می‌کرد، موجب حمایت کامل و بی‌قیدوشرط واشنگتن از حکومت شاه شده بود. با این همه، انقلاب اسلامی بسیار زودتر از آنچه شاه و حامیان آمریکایی‌اش تصور می‌کردند، به پیروزی رسید. در پایان، شاه به مهره‌ای سوخته تبدیل شد؛ تا جایی که حتی نتوانست اجازه اقامت دائم در آمریکا را به دست آورد. آمریکا نیز با کارنامه‌ای سیاه و خون‌آلود، وارد مرحله‌ای تازه از روابط خود با ایران شد و تلاش کرد با نظام تازه‌تأسیس جمهوری اسلامی ارتباط برقرار کند. جمع‌بندی اگر مرحله دوم، آغاز نفوذ آمریکا در ایران بود، دوران پهلوی دوم را باید دوران تثبیت و گسترش این نفوذ دانست. از کودتای 28 مرداد و حمایت از حکومت پهلوی گرفته تا کاپیتولاسیون، حضور هزاران مستشار آمریکایی و وابستگی نظامی و اقتصادی ایران، همگی تصویری از آمریکایی ساخت که دیگر در نگاه بخش بزرگی از مردم، فقط یک شریک سیاسی صرف نبود. آمریکا به قدرتی مداخله‌گر و حامی استبداد داخلی تبدیل شده بود. به همین دلیل، هنگام پیروزی انقلاب اسلامی، بخش مهمی از بی‌اعتمادی و خشم عمومی نسبت به آمریکا، حاصل تجربه چند دهه روابط دو کشور بود. مرحله چهارم: جمهوری اسلامی  از پیروزی انقلاب تا 13 آبان 1358 پس از پیروزی انقلاب اسلامی، روابط ایران و آمریکا بلافاصله قطع نشد. اسناد به‌دست‌آمده از لانه جاسوسی نشان می‌دهد که مقامات آمریکایی از حساسیت جمهوری اسلامی نسبت به پذیرش محمدرضا پهلوی در آمریکا آگاه بودند. با وجود این، هم در پی حفظ و گسترش روابط با ایران بودند و هم تصمیم داشتند به شاه، که در نگاه مردم ایران دشمن اصلی کشور به شمار می‌رفت، پناه دهند. در سند شماره 14، درباره موضع مقامات ایرانی آمده است: «چنانچه ایالات متحده برای خاندان پهلوی ویزا صادر نماید، دولت موقت ایران آن را یک اقدام خصمانه تلقی خواهد نمود.» در ادامه همان سند نیز درباره آینده روابط دو کشور آمده است: «ما امیدوار بودیم که روابط با ایران به تدریج تقویت گردد.» با وجود اطلاع از موضع ایران، آمریکا به شاه پناه داد. این اقدام، خاطره کودتای 28 مرداد را بار دیگر در ذهن بسیاری از مردم ایران زنده کرد و احساس خشم و بی‌اعتمادی نسبت به آمریکا را تشدید نمود. در پی این تصمیم، سفارت آمریکا در تهران به تصرف دانشجویان درآمد و ماجرای گروگان‌گیری آغاز شد. با تسخیر آنچه در ایران «لانه جاسوسی» نام گرفت، اسناد فراوانی نیز به دست آمد که از نگاه جمهوری اسلامی، نشان‌دهنده سال‌ها فعالیت اطلاعاتی و مداخله آمریکا در امور ایران بود. انتشار این اسناد، نفرت و بی‌اعتمادی نسبت به آمریکا را در افکار عمومی بیش از گذشته تقویت کرد. از 13 آبان 1358 تا پایان جنگ تحمیلی (1367) در فاصله تسخیر سفارت آمریکا تا پایان جنگ تحمیلی، جمهوری اسلامی ایران حوادث سرنوشت‌سازی را پشت سر گذاشت. در بسیاری از این رخدادها، نقش آمریکا یا به‌صورت مستقیم و یا از پشت پرده قابل مشاهده بود. عملیات طبس پس از اشغال سفارت آمریکا و ماجرای گروگان‌گیری، آمریکا درخواست ایران برای تحویل محمدرضا پهلوی و بازگرداندن اموالی را که از ایران خارج کرده بود، نپذیرفت. در مقابل، ایران نیز از آزاد کردن گروگان‌ها خودداری کرد. آمریکا خرید نفت از ایران را تحریم و دارایی‌های ایران در بانک‌های آمریکایی را توقیف کرد. ایران نیز از پرداخت اقساط وام‌هایی که در دوران پهلوی از آمریکا دریافت شده بود خودداری کرد و بابت انتقال اموال و دارایی‌های شاه به خارج از کشور، علیه آمریکا شکایت نمود. در 19 فروردین 1359، جیمی کارتر قطع کامل روابط سیاسی و بازرگانی آمریکا با جمهوری اسلامی ایران را اعلام کرد. اندکی بعد، عملیات نظامی آمریکا در صحرای طبس آغاز شد؛ عملیاتی که با طوفان شن و شکست نیروهای آمریکایی پایان یافت. ماجرای گروگان‌گیری، در صورتی که آمریکا شاه یا اموال خارج‌شده از ایران را تحویل می‌داد، می‌توانست زودتر خاتمه یابد؛ اما در نهایت 444 روز ادامه پیدا کرد. سرانجام با توافق الجزایر، بخشی از دارایی‌های ایران آزاد شد و گروگان‌ها نیز آزاد شدند. کودتای نوژه هم‌زمان با ماجرای طبس، شاپور بختیار با حمایت آمریکا، انگلیس و برخی کشورهای منطقه، مسئول سازمان‌دهی نیروهای مخالف جمهوری اسلامی شد و ستادی را در پاریس برای هدایت عملیات تشکیل داد. هزینه‌های این کودتا از سوی آمریکا، انگلیس و عراق تأمین می‌شد و نمایندگان سازمان سیا، موساد و استخبارات عراق با ستاد بختیار در ارتباط بودند و در هماهنگی عملیات نقش داشتند. بر اساس این طرح، قرار بود با مشارکت شماری از فرماندهان و خلبانان سابق ارتش، مراکزی مانند بیت امام خمینی، نخست‌وزیری، سپاه، کمیته‌های انقلاب و برخی پادگان‌ها هدف حملات هوایی قرار گیرند. سردار شادمانی درباره پیامدهای احتمالی موفقیت این کودتا می‌گوید: «کودتاچیان در این کودتا برآورد کرده بودند که در صورت بمباران تهران پنج میلیون نفر کشته می‌شوند. خباثت دشمن تا جایی بوده که برایشان مهم نبوده پنج میلیون نفر از مردم تهران کشته شوند، بلکه آن‌ها هدف خودشان را می‌دیدند.» پس از ناکامی کودتای نوژه، آمریکا دیگر امکان ورود مستقیم به جنگ با ایران را نداشت و عراق را به‌عنوان ابزار اصلی مقابله نظامی با جمهوری اسلامی برگزید. حمایت آمریکا از عراق در جنگ تحمیلی پیش از آغاز جنگ، عراق در فهرست کشورهای حامی تروریسم قرار داشت. اما با حمله عراق به ایران در سال 1359 و ناکامی صدام در دستیابی سریع به اهداف خود، آمریکا به‌تدریج حمایت آشکار از بغداد را آغاز کرد. در اقدامی عجیب، در سال 1982، آمریکا نام عراق را از فهرست کشورهای حامی تروریسم خارج و ایران را در این فهرست قرار داد! سپس روابط دیپلماتیک خود را با عراق از سر گرفت و کمک‌های مالی، اطلاعاتی و تسلیحاتی گسترده‌ای در اختیار حکومت صدام قرار داد. در آذر 1362، رونالد ریگان «دونالد رامسفلد» را با نامه‌ای به بغداد فرستاد و پیشنهاد ازسرگیری روابط دو کشور را به صدام حسین ارائه کرد. صدام نیز از این پیشنهاد استقبال کرد. جالب است که تاریخ، بار دیگر اعتماد بی‌جا به آمریکا را تکرار کرد؛ یک‌بار در قالب رضاشاه و این‌بار در قالب صدام حسین. نکته قابل تأمل آنکه هر دو بعدا و در نهایت از سوی همان قدرتی کنار گذاشته شدند که زمانی از آنان حمایت می‌کرد. در طول جنگ، آمریکا کمک‌های مالی، اقتصادی، صنعتی، فنی و نظامی گسترده‌ای به عراق ارائه کرد. این کمک‌ها شامل اعطای اعتبارات مالی، فروش تجهیزات و فناوری‌های پیشرفته، حمایت از پروژه‌های نفتی، صدور تجهیزات الکترونیکی، رایانه‌ها و فناوری‌های دارای کاربرد نظامی و همچنین انتقال فناوری‌های مرتبط با برنامه‌های شیمیایی، میکروبی و هسته‌ای عراق بود. گزارش‌هایی نیز از ارسال مواد بیولوژیکی، تجهیزات مورد استفاده در تولید سلاح‌های شیمیایی و مشارکت صدها شرکت غربی در برنامه‌های نظامی عراق منتشر شده است. روزنامه «واشنگتن پست» در دسامبر 1990، به نقل از یک سند رسمی دولت آمریکا، نوشت: «دولت آمریکا در پنج سال گذشته معادل یک و نیم میلیارد دلار تجهیزات، انواع ماشین‌آلات، دستگاه‌های حساس و کامپیوترهای فوق‌العاده قوی که در امر تولید سلاح‌های شیمیایی، موشکی و هسته‌ای نقش حساسی دارند، به دولت عراق فروخته است.» همچنین یکی از بازرسان کنگره آمریکا که عملکرد دولت این کشور در قبال عراق را بررسی می‌کرد، اظهار داشت: «دامنه و وسعت انواع تجهیزات و تکنولوژی‌های حساسی که از طرف دولت آمریکا به عراق ارسال شده، آدم را شوکه می‌کند.» در سال‌های پایانی جنگ، آمریکا علاوه بر ارائه اطلاعات نظامی، در طراحی برخی عملیات‌های عراق نیز نقش‌آفرینی می‌کرد. آموزش نیروهای عراقی، تهیه نقشه‌های عملیاتی و تعیین مسیرهای حمله، از جمله اقداماتی بود که در موفقیت برخی عملیات‌های عراق نقش داشت. رویارویی مستقیم آمریکا با ایران حمایت آمریکا از عراق، به‌تدریج به حضور مستقیم نظامی این کشور در خلیج فارس انجامید. حمله به کشتی‌های تجاری و قایق‌های ایرانی، حمله به سکوهای نفتی ایران، درگیری با ناوهای ایرانی، آسیب رساندن به ناوچه‌های سهند و سبلان و همکاری با عراق در حفاظت از نفتکش‌ها، بخشی از این اقدامات بود. برخی از این عملیات‌ها با دستور مستقیم رئیس‌جمهور آمریکا انجام شد و دولت عراق نیز بارها از این حمایت‌ها قدردانی کرد. ماجرای مک‌فارلین (ایران‌گیت) در اوج همین رویارویی‌ها، پرونده‌ای شکل گرفت که بعدها به یکی از بزرگ‌ترین رسوایی‌های دولت ریگان تبدیل شد. ماجرای ایران‌گیت یا ایران-کنترا، از تلاقی دو بحران شکل گرفت: بحران گروگان‌های آمریکایی در لبنان و حمایت دولت ریگان از شورشیان ضدکمونیست نیکاراگوئه (کنتراها). به دلیل ارتباط ایران با گروه‌های اثرگذار در لبنان (عماد مغنیه)، آمریکا تلاش کرد از طریق ایران زمینه آزادی گروگان‌های خود را فراهم کند! در مقابل، به‌صورت محرمانه اقدام به فروش تسلیحات به ایران کرد. در ژانویه 1986 ریگان دستور داد تا چهار هزار موشک تاو توسط سازمان سیا از وزارت دفاع خریده شود و از طریق اسرائیل به ایران فروخته شود. افشای این اقدام، در ایران سر و صدای زیادی به راه انداخت و حواشی زیادی داشت.  پس از آزادی چند گروگان در سال 1985، بخشی از درآمد حاصل از این فروش، حدود 30 میلیون دلار، برخلاف مصوبه کنگره آمریکا، به شورشیان کنترا اختصاص یافت. افشای این عملیات مخفی در نوامبر 1986، دولت ریگان را با یکی از بزرگ‌ترین رسوایی‌های سیاسی خود مواجه کرد. همکاری یک سری افراد در داخل ایران با ریگان بر سر آزادسازی گروگان ها و تحویل اسلحه از آمریکا و اسرائیل در زمان جنگ، از نقاط چالشی تاریخ دهه 60 است که جای بحث زیادی دارد. در ادامه مقاله در بخش معرفی کتاب، با 2 کتاب مختص همین موضوع آشنا می‌شویم. پرواز 655 ایران‌ایر در 12 تیر 1367، ایران با خبر سقوط هواپیمای مسافربری ایران‌ایر شوکه شد. این هواپیما که از بندرعباس عازم دبی بود، بر فراز خلیج فارس هدف موشک ناو آمریکایی وینسنس قرار گرفت و هر 290 سرنشین آن جان باختند. دولت آمریکا مسئولیت این حادثه را به‌گونه‌ای که ایران انتظار داشت نپذیرفت و اعلام کرد هواپیمای ایرباس را با یک جنگنده اف-14 ایران اشتباه گرفته است؛ این در حالی بود که از نظر اندازه، شکل، مشخصات پروازی و ارتباطات رادیویی، تفاوت‌های آشکاری میان این دو هواپیما وجود داشت. جمهوری اسلامی ایران این توضیح را نپذیرفت و این اقدام را نقض آشکار حقوق بین‌الملل و حمله به یک هواپیمای مسافربری دانست. دولت آمریکا نیز بعدها به فرمانده ناو وینسنس مدال افتخار اعطا کرد! اقدامی که در ایران به‌عنوان تأیید این حمله تلقی شد. از نگاه جمهوری اسلامی، هدف آمریکا از سرنگونی هواپیمای مسافربری ایران، وادار کردن ایران به پذیرش آتش‌بس و پایان جنگ بود؛ چنان‌که رونالد ریگان نیز پس از این حادثه اظهار کرد: «این فاجعه... ضرورت دست‌یابی به برقراری صلح را با حداکثر شتاب، دوچندان ساخته است.» در این نگاه، آمریکا با افزایش فشار بر ایران، در پی آن بود که صدام حسین را از بن‌بست جنگ نجات دهد. جمع‌بندی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، اختلاف ایران و آمریکا دیگر صرفاً یک اختلاف سیاسی یا دیپلماتیک نبود، بلکه به تقابلی همه‌جانبه تبدیل شد! تسخیر سفارت آمریکا، عملیات طبس، حمایت گسترده واشنگتن از عراق در جنگ تحمیلی، رویارویی مستقیم نظامی در خلیج فارس و سرنگونی هواپیمای مسافربری ایران، این باور را در جمهوری اسلامی و بخش قابل توجهی از جامعه ایران تقویت کرد که دشمنی آمریکا با انقلاب اسلامی، مقطعی یا ناشی از سوءتفاهم نیست و ریشه در سیاست‌های کلان این کشور دارد. از همین دوره، شعار «مرگ بر آمریکا» نیز بیش از گذشته به یکی از نمادهای هویت سیاسی جمهوری اسلامی تبدیل شد. از سال 1368 تا سال 1388 در این دوره، روابط ایران و آمریکا هیچ‌گاه به حالت عادی بازنگشت؛ اما شدت تنش‌ها در مقاطع مختلف، متناسب با رویکرد دولت‌های دو کشور، فراز و فرود داشت و در برخی موارد عجیب به نظر می‌رسید. در این سال‌ها با دو کشور با این سابقه از بدعهدی و بی اعتمادی مواجه هستیم که گاهی این تجربه تاریخی فراموش می‌شود و در نهایت تاسف، امری که به کرات تجربه شده بود، دوباره به بوته آزمون گذاشته می‌شود!  برای بررسی این دوره، روابط دو کشور را بر اساس دولت‌های وقت مرور می‌کنیم. دولت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی (1368–1376) دولت هاشمی رفسنجانی تلاش‌هایی برای کاهش تنش و برقراری ارتباط با آمریکا انجام داد. با این حال، رهبر معظم انقلاب همواره بر این نکته تأکید داشتند که مخالفت آمریکا صرفاً با برخی سیاست‌های جمهوری اسلامی نیست، بلکه با اصل نظام جمهوری اسلامی ایران است. جعفر شیرعلی‌نیا در صفحه 675 کتاب زندگی و زمانه آیت‌الله هاشمی رفسنجانی به نقل از رئیس‌جمهور وقت می‌نویسد:  «در صحبت امام و رهبری استدلال محکمی خوابیده که باید به این جواب داد. آن‌ها می‌فرمایند ما خصومت آمریکا را باقی می‌بینیم و آمریکا با اصل نظام ما مخالف است و او وقتی می‌گوید بیایید مذاکره کنید و مسائل را حل کنیم، حسن نیت ندارد؛ می‌خواهد از این استفاده کند و قدم‌های بعدی را برای خصومت بردارد...» در ادامه نیز آمریکا با یادآوری مذاکرات پنهانی موسوم به «مک‌فارلین» به‌عنوان تلاشی برای برقراری ارتباط مجدد با ایران و عادی سازی بود؛ اما از نگاه جمهوری اسلامی، نتیجه آن بدعهدی آمریکا و عمل نکردن به تعهدات مربوط به تأمین تسلیحات بود. در همین دوره، دولت بیل کلینتون سیاست فشار اقتصادی بر ایران را تشدید کرد. سرمایه‌گذاری شرکت‌های آمریکایی در صنعت نفت و گاز ایران ممنوع شد و قانون تحریم‌های ایران و لیبی (ILSA) نیز به تصویب رسید؛ قانونی که حتی شرکت‌های غیرآمریکایی سرمایه‌گذار در بخش انرژی ایران را نیز در معرض تحریم قرار می‌داد. دولت سید محمد خاتمی (1376–1384) دولت سید محمد خاتمی نیز گام‌هایی برای بهبود روابط با غرب برداشت. این اقدامات، که عمدتاً برخلاف نظر رهبر معظم انقلاب انجام می‌شد، در نهایت به بهبود روابط با آمریکا منجر نشد. پس از حملات 11 سپتامبر، دولت خاتمی این اقدام تروریستی را محکوم کرد. کالین پاول، وزیر امور خارجه آمریکا، از این موضع استقبال کرد؛ اما هم‌زمان ایران را به حمایت از تروریسم متهم ساخت. رهبر انقلاب نیز ضمن محکوم کردن حملات 11 سپتامبر، اقدامات آمریکا و متحدانش در حوادثی مانند هیروشیما، قانا، صبرا و شتیلا را نیز از مصادیق تروریسم دانستند. در مقابل، جورج بوش پسر شعار معروف «یا با ما هستید یا با تروریست‌ها» را مطرح کرد. رهبر انقلاب نیز اعلام کردند که جمهوری اسلامی ایران در هیچ ائتلافی که تحت رهبری آمریکا باشد، مشارکت نخواهد کرد. در ادامه، دولت خاتمی در نامه‌ای محرمانه آمادگی خود را برای همکاری با آمریکا اعلام کرد! و حتی در حمله آمریکا به افغانستان، به آمریکا کمک اطلاعاتی کرد اما با این حال، نتیجه این رویکرد آن بود که دولت جورج بوش در سال 2002 ایران را در فهرست «محور شرارت» قرار داد. در همین زمان، دولت ایران آمادگی خود را برای انجام مذاکرات درباره فعالیت‌های هسته‌ای اعلام کرده و تأکید کرده بود که به دنبال تولید سلاح هسته‌ای نیست، اما استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای را حق مسلم خود می‌داند. تهدید رهبر شهید به استعفا در صورت توقف کامل غنی سازی هسته ای در دولت خاتمی ادامه این روند، سرانجام به موافقت دولت خاتمی با تعلیق غنی‌سازی اورانیوم انجامید. با این حال، آنچه از خاطرات آیت‌الله هاشمی رفسنجانی برمی‌آید، نشان می‌دهد این تصمیم، حتی در جلسات عالی نظام نیز محل اختلاف بود. هاشمی در خاطرات خود می‌نویسد که در جلسه 9 مهر 1382، رهبر معظم انقلاب با اجرای پروتکل الحاقی تحت شرایطی موافقت کردند، اما با تعطیلی غنی‌سازی ـ که خواسته اروپا، آمریکا و روسیه بود ـ مخالفت داشتند؛ در مقابل، حسن روحانی، کمال خرازی و سید محمد خاتمی خواستار توقف موقت غنی‌سازی بودند. چند روز بعد، در خاطره مهر 1382 آمده است که با افزایش فشارهای اروپا و تهدیدهای آژانس، دولت خاتمی نگران تشدید بحران شده بود و مسئولان دولتی بر پذیرش تعلیق اصرار داشتند. هاشمی نیز نقل می‌کند که در نهایت، رهبر انقلاب برای جلوگیری از ایجاد اجماع بین‌المللی علیه ایران، با توقف موقت غنی‌سازی موافقت کردند. با این حال، ایشان این تصمیم را صرفاً اقدامی تاکتیکی می‌دانستند. هاشمی در خاطره 11 آبان 1382 نقل می‌کند که رهبر انقلاب در دیدار مسئولان تأکید کردند: «برای خنثی کردن توطئه آمریکا که درصدد ایجاد اجماع علیه ایران بود، پذیرفتیم همه چیز شفاف باشد؛ اما برای تولید چرخه سوخت مصمم هستیم و کوتاه نمی‌آییم.» با وجود این، خاتمی در همان جلسه از توقف تولید سوخت سخن گفت؛ موضوعی که به نوشته هاشمی، با موضع اعلام‌شده رهبر انقلاب همخوانی نداشت. هاشمی در خاطرات خود اینگونه می نویسد:  "رهبری حفظ تکنولوژی هسته‌ای را خط قرمز خواندند و حتی گفتند اگر روزی مسئولان کشور به نتیجه توقف غنی سازی برسند، ایشان در مقام رهبری نمی‌مانند!" خاطرات سال 1383 نیز نشان می‌دهد که رهبر انقلاب بارها بر حفظ چرخه سوخت و فناوری هسته‌ای تأکید داشتند و تعلیق را تنها در شرایطی محدود و موقت می‌پذیرفتند، در حالی که تیم مذاکره‌کننده دولت خاتمی برای جلوگیری از افزایش فشارهای غرب، خواستار ادامه روند تعلیق بود. در نهایت نیز، با وجود عقب‌نشینی‌های انجام‌شده، نه پرونده هسته‌ای ایران بسته شد و نه فشارهای سیاسی و اقتصادی غرب کاهش یافت؛ اتفاقی که از نگاه منتقدان، نمونه‌ای دیگر از بدعهدی آمریکا و اروپا در قبال ایران به شمار می‌رفت. جمع‌بندی در فاصله سال‌های 1368 تا 1388، دولت‌های مختلف ایران با شیوه‌های متفاوتی برای کاهش تنش و ایجاد زمینه گفت‌وگو با آمریکا تلاش کردند؛ اما از نگاه جمهوری اسلامی، این تلاش‌ها نه‌تنها به عادی‌سازی روابط منجر نشد، بلکه هم‌زمان با تشدید تحریم‌ها، افزایش فشارهای سیاسی و قرار گرفتن ایران در فهرست «محور شرارت» همراه شد. از همین رو، این دوره برای بسیاری از مسئولان جمهوری اسلامی به‌عنوان تجربه‌ای مطرح شد که نشان می‌داد تغییر رویکرد ایران، لزوماً به تغییر رفتار آمریکا منتهی نمی‌شود. دولت اول محمود احمدی‌نژاد (1384–1388) با آغاز به کار دولت محمود احمدی‌نژاد، سیاست هسته‌ای ایران وارد مرحله‌ای تازه شد. در مرداد 1384 (اوت 2005)، پلمب تأسیسات UCF اصفهان شکسته شد و از سرگیری فعالیت‌های هسته‌ای ایران آغاز گردید. پس از آن، از سرگیری غنی‌سازی اورانیوم در نطنز و اعلام ساخت تأسیسات فردو، واکنش‌های گسترده بین‌المللی را در پی داشت. در نتیجه، شورای امنیت سازمان ملل چندین قطعنامه تحریمی علیه ایران صادر کرد و تحریم‌های بانکی، مالی و فناوری به‌تدریج افزایش یافت. در همین دوره، باراک اوباما ریاست‌جمهوری آمریکا را بر عهده داشت. اگرچه او در ظاهر با ارسال پیام نوروزی برای مردم و رهبر ایران از تغییر رویکرد سخن می‌گفت، اما شدیدترین تحریم‌های اقتصادی علیه جمهوری اسلامی نیز در همین دوران اعمال شد. این تحریم‌ها بخش‌های بانکی، مالی، نفتی و نظامی ایران را هدف قرار داد و با کاهش صادرات نفت و تحریم بانک مرکزی، فشارهای اقتصادی بر کشور افزایش یافت. دولت حسن روحانی (1392–1400) دولت حسن روحانی با شعار حل پرونده هسته‌ای و کاهش تحریم‌ها روی کار آمد. در این دوره، پدیده‌ای جدید در روابط ایران و آمریکا شکل گرفت؛ مذاکرات هسته‌ای با گروه 1+5. برای نخستین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی، گفت‌وگوی تلفنی میان رئیس‌جمهور ایران و رئیس‌جمهور آمریکا انجام شد و مذاکرات فشرده میان دو طرف آغاز گردید. این مذاکرات سرانجام در سال 1394 (2015) به توافقی انجامید که با عنوان «برجام» شناخته شد. بر اساس این توافق، ایران در مقابل لغو بخشی از تحریم‌های اقتصادی، محدودیت‌هایی را در برنامه هسته‌ای خود پذیرفت. با این حال، رهبر معظم انقلاب همواره نسبت به اعتماد به آمریکا و کشورهای غربی هشدار می‌دادند و بر بدعهدی آنان تأکید داشتند. از نگاه ایشان، مذاکره زمانی می‌تواند نتیجه‌بخش باشد که طرف مقابل به تعهدات خود پایبند باشد؛ موضوعی که تجربه مذاکرات هسته‌ای آن را با تردید جدی روبه‌رو کرد. خاطرات آیت‌الله هاشمی رفسنجانی نیز نشان می‌دهد که در جریان مذاکرات هسته‌ای، درباره میزان عقب‌نشینی در برابر خواسته‌های غرب، اختلاف‌نظرهای جدی در سطوح عالی نظام وجود داشت. به روایت هاشمی، رهبر انقلاب با اجرای برخی اقدامات اعتمادساز و موقت موافقت می‌کردند، اما همواره بر حفظ چرخه سوخت هسته‌ای و تداوم غنی‌سازی به‌عنوان خط قرمز جمهوری اسلامی تأکید داشتند. در مقابل، تیم مذاکره‌کننده دولت خاتمی و پس از آن، برخی مسئولان اجرایی، برای کاهش فشارهای بین‌المللی، خواستار تعلیق یا محدودیت‌های بیشتری بودند. رهبر انقلاب در همان مقطع تصریح کردند که شفاف‌سازی فعالیت‌های هسته‌ای صرفاً برای خنثی کردن اجماع‌سازی آمریکا علیه ایران پذیرفته شده است و جمهوری اسلامی از حق خود برای دستیابی به چرخه کامل سوخت هسته‌ای عقب‌نشینی نخواهد کرد. با وجود این، روند مذاکرات به پذیرش محدودیت‌های گسترده در برنامه هسته‌ای انجامید. نتیجه این اعتماد، از نگاه منتقدان برجام، چند سال بعد آشکار شد. با روی کار آمدن دونالد ترامپ در سال 2017، رئیس‌جمهور آمریکا در سال 2018 به‌صورت یک‌جانبه از برجام خارج شد و سیاست «فشار حداکثری» را علیه ایران در پیش گرفت. این در حالی بود که ایران، طبق گزارش‌های رسمی، بخش عمده تعهدات هسته‌ای خود را اجرا کرده بود. رهبر انقلاب در واکنش به این تجربه فرمودند: «طرف مقابل این‌گونه است و اگر با او مذاکره و درخواست‌هایش را قبول کنید، باعث تسلیم و ضعف کشور و نابودی شرف ملت می‌شود و اگر هم نپذیرفتید، دوباره همان دعوا و تهدیدهای کنونی وجود خواهد داشت.» هم‌زمان با تشدید فشارهای هسته‌ای، آمریکا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را نیز در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد و حضور نظامی خود را در خلیج فارس افزایش داد. اوج این تنش‌ها، شهادت سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، بود. جمهوری اسلامی نیز در پاسخ، پایگاه عین‌الاسد در عراق، محل استقرار نیروهای آمریکایی، را هدف حملات موشکی قرار داد. رهبر انقلاب پس از این رخدادها بار دیگر بر بی‌اعتمادی به آمریکا تأکید کردند و فرمودند: «برای رفع مشکلات مردم و درست شدن آینده کشور به وعده‌های این و آن اعتماد نکنید... دیدید که آمریکای ترامپ و آمریکای اوباما با شما چه کرد. دشمنی‌ها فقط مخصوص آمریکای ترامپ نیست که با رفتن آن تمام شود؛ آمریکای اوباما نیز با شما و ملت ایران بدی کرد.» دولت سید ابراهیم رئیسی (1400–1403) با آغاز دولت سید ابراهیم رئیسی، جو بایدن ریاست‌جمهوری آمریکا را بر عهده داشت. در سال 2021 مذاکراتی برای احیای برجام در وین آغاز شد، اما به توافق نهایی نرسید و روند گفت‌وگوها متوقف شد. هم‌زمان، تنش‌های منطقه‌ای میان ایران و آمریکا از طریق نیروهای نیابتی ادامه یافت و تحریم‌های تازه‌ای نیز علیه ایران اعمال شد. دولت مسعود پزشکیان (1403 تا امروز) با آغاز دولت مسعود پزشکیان، مذاکرات میان ایران و آمریکا همچنان ادامه داشت. در خرداد 1404، در میانه مذاکرات هسته‌ای، اسرائیل به ایران حمله کرد و جنگ دوازده‌روزه آغاز شد. آمریکا نیز با حمله به برخی تأسیسات هسته‌ای ایران وارد درگیری شد. در جریان این حملات، شماری از دانشمندان هسته‌ای، فرماندهان سپاه و همچنین تعدادی از اعضای خانواده‌های آنان به شهادت رسیدند. علاوه بر مراکز نظامی و هسته‌ای، بسیاری از مناطق مسکونی و مراکز غیرنظامی، از جمله بیمارستان‌ها، مدارس، مراکز هلال احمر و زیرساخت‌های عمومی نیز هدف حملات قرار گرفتند. پس از دوازده روز، آتش‌بس برقرار شد؛ اما با وجود توقف درگیری‌ها، آمریکا دور تازه‌ای از تحریم‌ها را علیه ایران اعمال کرد. از این مقطع، علاوه بر پرونده هسته‌ای، توان موشکی ایران نیز به یکی از محورهای اصلی اختلافات و مذاکرات تبدیل شد. اوج این تقابل، به حملاتی بازمی‌گردد که به شهادت رهبر انقلاب اسلامی، جمعی از فرماندهان نظامی، دانشمندان هسته‌ای و شماری از شهروندان غیرنظامی، از جمله کودکان مدرسه شجره طیبه میناب، انجامید. در ادامه این تحولات، ایران پس از سال‌ها از یکی از مهم‌ترین اهرم‌های راهبردی خود استفاده کرد و تنگه هرمز را بست. با وجود اعلام آتش‌بس، مذاکرات و تنش‌های متناوب میان دو طرف همچنان ادامه دارد. جمع‌بندی از پایان جنگ تحمیلی تاکنون، دولت‌های مختلف ایران با رویکردهای متفاوتی در قبال آمریکا روی کار آمدند. برخی بر مقاومت و افزایش توان داخلی تأکید داشتند و برخی دیگر، حل اختلافات از مسیر مذاکره و توافق را دنبال کردند. با وجود این تفاوت‌ها، نتیجه نهایی تغییر چندانی نکرد. از تشدید تحریم‌های اقتصادی و قرار گرفتن ایران در «محور شرارت» گرفته تا خروج یک‌جانبه آمریکا از برجام، اعمال سیاست «فشار حداکثری»، ترور سردار سلیمانی، تداوم فشارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی و شهادت رهبر عزیز انقلاب، همگی این برداشت را تقویت کرد که تغییر دولت‌ها در ایران یا آمریکا، تغییری اساسی در سیاست‌های کلان واشنگتن نسبت به جمهوری اسلامی ایجاد نکرده است. بر اساس این روند تاریخی، آنچه رهبر شهید انقلاب طی سال‌های مختلف درباره بی‌اعتمادی به آمریکا و بدعهدی این کشور مطرح کرده‌اند، بر تجربه‌ای چند دهه‌ای از روابط دو کشور استوار است. تجربه‌ای که نشان می‌دهد هرگاه ایران با هدف کاهش تنش یا حل اختلافات، گامی به سوی مذاکره برداشته، در مقابل، با مطالبات جدید، فشارهای بیشتر یا نقض تعهدات از سوی آمریکا روبه‌رو شده است. از همین رو، ریشه تداوم دشمنی میان دو کشور را نمی‌توان تنها در اختلاف بر سر یک موضوع، مانند پرونده هسته‌ای، جست‌وجو کرد؛ بلکه باید آن را در مجموعه‌ای از رخدادهای تاریخی، تجربه‌های متراکم و بی‌اعتمادی شکل‌گرفته طی بیش از هفت دهه روابط ایران و آمریکا بررسی کرد. اختلافی که به ماهیت دو طرف بر می‌گردد.  آمریکا، کشوری سلطه گر و استعمارگر است و طبیعتا در برابر خود، کشور و ملتی سلطه‌پذیر را می‌پسندند. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران، ماهیتش، نه سلطه‌گر است و نه سلطه‌پذیر. مادامی که آمریکا به خوی وحشی‌گری و سلطه‌گری خود ادامه می‌دهد و ایران نیز، بر استقلال و عزت خود تاکید دارد، این دشمنی و این روابط تیره و تار ادامه پیدا خواهد کرد و تاریخ نشان داده، تنها راه حل، مقاومت است و قوی شدن! حالا دوباره به سوالات ذهنی خودمان رجوع کنیم و فکر کنیم که آیا دلیل دشمنی آمریکا با ملت ایران، صرفا شعار مرگ بر آمریکاست؟ آیا این ایران است که بر طبل جنگ‌طلبی و نفرت می‌کوبد یا نه، ماجرا از این قرار است که دزد و راهزن، برای بزک دستان خونینش، دستکش فیروزه‌ای پوشیده و برای غارت بیشتر، از هیچ‌کاری دریغ نمی‌کند، حتی ابراز دوستی و حتی دادن امتیاز! نگاهی منصفانه به سرگذشت کشورهای عربی حاشیه خلیج و حتی کشور همسایه‌مان، عراق، به روشن‌تر شدن مسئله کمک می‌کند. بهترین کتاب‌ها درباره تاریخ روابط ایران و آمریکا اگر می‌خواهید تاریخ روابط ایران و آمریکا را با جزئیات بیشتر، روایت‌های مستند و تحلیل‌های عمیق‌تر مطالعه کنید، کتاب‌های متعددی در این زمینه منتشر شده است. در ادامه، 6 اثر شاخص را معرفی می‌کنیم که هر کدام از زاویه‌ای متفاوت، به فراز و فرود روابط دو کشور، ریشه‌های اختلافات و مهم‌ترین رویدادهای این تاریخ پرتنش پرداخته‌اند. 1- کتاب تاریخ روابط ایران و آمریکا کتاب «تاریخ روابط ایران و آمریکا» روابط دو کشور را به چهار فصل سال تشبیه کرده و مطالب خود را در چهار بخش با عنوان بهار، تابستان، پاییز و زمستان روایت می‌کند. در بخش بهار، نویسنده به تصویری می‌پردازد که مردم ایران و آمریکا از یکدیگر داشته‌اند. او با رجوع به تاریخ و معرفی منابعی که برای مردم هر دو کشور آشناست، نخستین برخوردهای ایرانیان و آمریکایی‌ها را از آغاز روابط تا پایان جنگ جهانی اول بررسی می‌کند. بخش تابستان به گسترش روابط رسمی میان دو کشور اختصاص دارد؛ از تبادل نخستین سفیران ایران و آمریکا تا وقایع منتهی به کودتای 28 مرداد. در بخش پاییز، روابط ایران و آمریکا به‌تدریج رو به تیرگی می‌رود. نویسنده معتقد است این وضعیت اگرچه برای حکومت پهلوی مطلوب بود، اما شکاف اصلی میان آمریکا و مردم ایران شکل گرفته بود. در ابتدای این بخش می‌خوانیم: «شاه ایران در طول بیست‌وپنج سال بعدی، آرام‌آرام از قلب مردم خود بیرون رفت؛ مانند کسی که عزم کرده هرچه زودتر آگهی ترحیم سیاسی خود را پخش کند... پلیس مخفی و زندان مخفی، پروژه‌های ساخت‌وساز خودخواهانه و آماده‌سازی‌های بی‌هدف، مدرنیزاسیون ناشیانه و بی‌هدف که تنها تعدادی خانواده ثروتمند را منتفع کرد.» بخش زمستان به دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی اختصاص دارد و چرایی تشدید اختلافات میان ایران و آمریکا را بررسی می‌کند. روایت کتاب در نهایت با شهادت سردار سلیمانی به پایان می‌رسد و نویسنده این فصل را با جمله‌ای تأمل‌برانگیز به پایان می‌برد: «زمستان طولانیِ نفرتِ دوجانبه ادامه دارد.» ترجمه این کتاب را سعید عدالت‌جو و علی فیض‌اللهی بر عهده داشته‌اند و انتشارات کتابستان معرفت آن را منتشر کرده است. 2- کتاب روابط ایران و آمریکا کتاب «روابط ایران و آمریکا» نوشته گوهر اسکندریان، پژوهشگر ارمنیِ ایرانی‌تبار، است که گارون سارکسیان آن را به فارسی ترجمه کرده است. نویسنده در این اثر معتقد است برای رسیدن به صلح و ثبات در خاورمیانه، ابتدا باید روابط پیچیده و پرچالش ایران و آمریکا را به‌درستی شناخت. از همین رو، تلاش کرده ریشه‌های اختلاف میان دو کشور را بررسی کند و راهکارهایی برای کاهش این تنش‌ها ارائه دهد. این کتاب در چهار فصل تنظیم شده و بازه زمانی 1942 تا 1960، یعنی از دوران جنگ جهانی دوم تا پیامدهای عملیات آژاکس، را در بر می‌گیرد. فصل اول به روابط ایران و آمریکا از سال 1942 تا 1950 اختصاص دارد و نقش دو کشور در جریان جنگ جهانی دوم و سال‌های نخست پس از جنگ را بررسی می‌کند. فصل دوم، سال‌های 1950 تا 1953 را روایت می‌کند. کمک‌های مالی آمریکا به حکومت پهلوی، نهضت ملی شدن صنعت نفت و موضع آمریکا در قبال اختلاف ایران و انگلیس، از مهم‌ترین موضوعات این بخش است. فصل سوم، که سال‌های 1953 تا 1960 را در بر می‌گیرد، مهم‌ترین بخش کتاب به شمار می‌آید. نویسنده در این فصل به عملیات آژاکس می‌پردازد و با استناد به اسناد منتشرشده، ابعاد مختلف این عملیات را بررسی می‌کند. از ویژگی‌های مثبت کتاب، ارائه جمع‌بندی کوتاه و منظم مباحث در پایان اثر است؛ موضوعی که مرور مطالب را برای خواننده آسان‌تر می‌کند. کتاب «روابط ایران و آمریکا» توسط نشر ثالث منتشر شده است. 3- کتاب نیم‌قرن تا ناکامی کتاب «نیم‌قرن تا ناکامی» که توسط انتشارات دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران منتشر شده، در واقع مجموعه‌ای از دو کتاب مستقل است که در کنار یکدیگر به چاپ رسیده‌اند. کتاب نخست، «نبرد مخفی علیه ایران»، نوشته رونن برگمن با ترجمه حسین جاجرمی و نظارت علمی عباس سلیمی‌نمین است که در 22 فصل تنظیم شده است. کتاب دوم، «نیم‌قرن تا ناکامی»، نوشته عباس سلیمی‌نمین است و در 16 فصل، نقدی تفصیلی بر کتاب «نبرد مخفی علیه ایران» ارائه می‌دهد. دلیل انتشار هم‌زمان این دو اثر، پاسخ به آن چیزی است که ناشر و نویسنده، رویکرد جانبدارانه و غیرمستند کتاب رونن برگمن می‌دانند. به اعتقاد آنان، بسیاری از ادعاهای مطرح‌شده در کتاب بدون ارائه منابع و اسناد کافی بیان شده و امکان پاسخ‌گویی به این حجم از مطالب در قالب پاورقی وجود نداشته است؛ از همین رو، نقدی مستقل در کنار اثر اصلی منتشر شده است. رونن برگمن، نویسنده کتاب «نبرد مخفی علیه ایران»، روزنامه‌نگار روزنامه اسرائیلی یدیعوت آحارونوت است و خود نیز به ارتباطش با موساد اشاره کرده است. کتاب «نیم‌قرن تا ناکامی» اقدامات ضدایرانی رژیم صهیونیستی پس از 23 بهمن 1357 را بررسی کرده و تلاش می‌کند با استناد به مطالب مطرح‌شده در کتاب «نبرد مخفی علیه ایران»، روند این اقدامات را با جزئیات تحلیل کند. نویسنده معتقد است این اقدامات از همان روزهای نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی آغاز شده بود؛ زمانی که جمهوری اسلامی هنوز سیاست خارجی مشخصی در قبال اسرائیل تدوین نکرده و عمدتاً درگیر سامان‌دهی مسائل داخلی کشور بود. از این منظر، کتاب می‌کوشد این دیدگاه را به چالش بکشد که اقدامات صهیونیست‌ها صرفاً واکنشی به سیاست‌های جمهوری اسلامی بوده است. 4- کتاب کریسمس در نیاوران زیرعنوان کتاب «کریسمس در نیاوران» به‌خوبی موضوع اصلی آن را معرفی می‌کند: «نگاهی به روابط جیمی کارتر و محمدرضا پهلوی در ماه‌های منتهی به انقلاب اسلامی». این کتاب با تمرکز بر آخرین سال‌های حکومت پهلوی، نقش آمریکا در تحولات منتهی به انقلاب اسلامی و نخستین ماه‌های پس از آن را بررسی می‌کند. کتاب در شش فصل تنظیم شده است. فصل اول به روابط ایران و آمریکا در سال‌های پایانی حکومت پهلوی و آغاز انقلاب اسلامی می‌پردازد و با بهره‌گیری از سخنان و خاطرات شخصیت‌های سیاسی، فضای آن دوره را روایت می‌کند. فصل دوم مهم‌ترین بخش کتاب است و به سفر جیمی کارتر، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، در 10 دی 1356 به ایران اختصاص دارد؛ سفری که طی آن کارتر جمله مشهور خود را درباره حکومت پهلوی بیان کرد: «ایران به دلیل رهبری عالی شاه، جزیره ثبات در منطقه است.» این جمله در حالی مطرح شد که تنها یک سال بعد، انقلاب اسلامی به پیروزی رسید و حکومت پهلوی سقوط کرد. فصل سوم با عنوان «اجلاس گوادلوپ و سفر ژنرال هایزر به ایران»، روزهای پایانی سلطنت محمدرضا پهلوی را بررسی می‌کند و به این پرسش می‌پردازد که آیا آمریکا تا آخرین لحظه از شاه حمایت کرد یا خیر. فصل چهارم به موضع‌گیری آمریکا در قبال دولت موقت و نحوه مواجهه واشنگتن با جمهوری اسلامی می‌پردازد. فصل پنجم نیز روابط دولت موقت با آمریکا و فعالیت‌های سفارت این کشور در تهران را بررسی می‌کند. در فصل ششم، ماجرای تسخیر سفارت آمریکا، که در ادبیات جمهوری اسلامی از آن با عنوان «لانه جاسوسی» یاد می‌شود، روایت شده و پیامدهای این رویداد بر روابط ایران و آمریکا و حتی مناسبات بین‌المللی مورد تحلیل قرار گرفته است. نویسنده در پایان، دلایل شکل‌گیری این حادثه و آثار آن را نیز بررسی می‌کند. کتاب «کریسمس در نیاوران» را مهدی خانعلی‌زاده نوشته و انتشارات کتابستان معرفت منتشر کرده است. 5- کتاب قمار اگر می‌خواهید یکی از پرابهام‌ترین پرونده‌های روابط ایران و آمریکا را بشناسید، کتاب «قمار» به سراغ ماجرای ایران‌کنترا یا مک‌فارلین رفته است. این کتاب با هدف رمزگشایی از ابعاد مختلف این پرونده، روند شکل‌گیری مذاکرات پنهانی، بازیگران اصلی و پیامدهای سیاسی آن را بررسی می‌کند. کتاب در هفت فصل تنظیم شده است. فصل اول به زمینه‌های شکل‌گیری این پرونده می‌پردازد و نیازها و انگیزه‌های ایران و آمریکا برای ورود به این معامله را توضیح می‌دهد. همچنین نقش هر یک از افراد مؤثر در این ماجرا معرفی می‌شود. فصل دوم کانال‌های مذاکره پنهانی میان ایران و آمریکا را بررسی می‌کند و روند شکل‌گیری این ارتباطات را به تصویر می‌کشد. فصل سوم به نقش اسرائیل در مذاکرات اختصاص دارد و تلاش می‌کند شبکه‌سازی پنهان این رژیم و نقش بازیگران پشت پرده این پرونده را تشریح کند. در فصل چهارم، نویسنده به مواضع و توضیحات آیت‌الله هاشمی رفسنجانی پس از افشای ماجرای ایران‌کنترا می‌پردازد. فصل پنجم فعالیت‌های پنهانی دفتر آیت‌الله منتظری در ارتباط با این پرونده را بررسی می‌کند و فصل ششم روایت این ماجرا را از نگاه مقام‌ها و منابع آمریکایی بازگو می‌کند. در فصل هفتم نیز بازتاب گسترده پرونده ایران‌کنترا در رسانه‌های جهان بررسی شده و در پایان کتاب، اسناد و پرونده‌های مرتبط با این ماجرا به‌عنوان ضمیمه در اختیار خواننده قرار گرفته است. کتاب «قمار» را سید محمدمهدی دزفولی نوشته و نشر معارف منتشر کرده است. 6- کتاب طعمه هتل هیلتون کتاب «طعمه هتل هیلتون» نیز با زیرعنوان «خوانشی مستند از مذاکرات پنهان آمریکا و ایران (1364–1365) همراه با مواضع امام خمینی(ره) درباره آمریکا و اسرائیل» به یکی از مهم‌ترین پرونده‌های روابط ایران و آمریکا، یعنی ماجرای مک‌فارلین یا ایران‌کنترا، می‌پردازد. موضوع اصلی کتاب، روایت مستند این مذاکرات پنهانی است؛ اما ویژگی متمایز آن نسبت به آثار مشابه، بررسی هم‌زمان مواضع و دیدگاه‌های امام خمینی(ره) درباره آمریکا، اسرائیل و روند این مذاکرات است. نویسنده همچنین در بخش پیشینه پژوهش، مهم‌ترین کتاب‌ها و منابع منتشرشده درباره پرونده مک‌فارلین را معرفی می‌کند. کتاب در چهار فصل تنظیم شده است. فصل اول به سیاست‌های پنهان آمریکا پس از جنگ جهانی دوم می‌پردازد و از حمایت این کشور از گروه‌های شورشی، تجهیز آن‌ها و نقش آمریکا در ایجاد بی‌ثباتی در غرب آسیا و دیگر نقاط جهان سخن می‌گوید. همچنین دوران ریاست‌جمهوری رونالد ریگان و معرفی چهره‌های اصلی پرونده ایران‌کنترا از مهم‌ترین مباحث این فصل است. فصل دوم با مرور دیدگاه‌های امام خمینی(ره) درباره آمریکا و انگلیس آغاز می‌شود. سپس با بررسی نیازهای تسلیحاتی ایران در دوران جنگ تحمیلی، زمینه‌های شکل‌گیری ماجرای مک‌فارلین را توضیح می‌دهد و نقش افراد مؤثر در این مذاکرات را تشریح می‌کند. فصل سوم به افشای پرونده ایران‌کنترا در ایران و آمریکا اختصاص دارد. در این بخش، واکنش‌های امام خمینی(ره)، بازتاب این ماجرا در داخل ایران و همچنین موضع‌گیری رونالد ریگان در برابر انتقادهای داخلی بررسی شده است. در فصل چهارم، نویسنده نتایج و تجربه‌های حاصل از این پرونده را جمع‌بندی می‌کند. از جمله، به دیدگاه آیت‌الله هاشمی رفسنجانی درباره آثار نظامی این مذاکرات اشاره شده است. او در بخشی از کتاب می‌گوید: «این موشک‌ها در عملیات فاو مؤثر بود. در فاو خیلی تانک زدیم؛ فضایمان را که با این هاوک‌ها تجهیز کرده بودیم، امن‌تر کردیم.» کتاب «طعمه هتل هیلتون» را محمد کفاش نوشته و انتشارات بین‌الملل منتشر کرده است. کلام پایانی «ملتی که تاریخ خود را نداند، محکوم به تکرار آن است.» این جمله، با وجود تکرار فراوان، همچنان یکی از مهم‌ترین هشدارهای تاریخ است. آنچه امروز بر یک ملت می‌گذرد، نتیجه تجربه‌هایی است که در گذشته پشت سر گذاشته است. بی‌اطلاعی از تاریخ، تنها زمینه تکرار اشتباهات و پرداخت دوباره هزینه‌های آن را فراهم می‌کند. تاریخ روابط ایران و آمریکا، مجموعه‌ای از رخدادهایی است که بر سیاست، اقتصاد، امنیت و حتی ذهنیت نسل‌های مختلف ایرانیان اثر گذاشته است. این تاریخ نشان می‌دهد که هرگاه ایران در مسیر افزایش قدرت، استقلال و عزت ملی حرکت کرده، با مخالفت و فشار آمریکا روبه‌رو شده است. از نخستین روابط دیپلماتیک دو کشور و کودتای 28 مرداد گرفته تا سیاست‌های دوران پهلوی مانند انقلاب سفید و کاپیتولاسیون، حوادث پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جنگ تحمیلی، پرونده هسته‌ای و اختلافات بر سر توان موشکی، هر کدام بخشی از پازل پیچیده روابط ایران و آمریکا را شکل داده‌اند. بر همین اساس، روابط میان کشورها، بدون برخورداری از قدرت و توان بازدارندگی، تضمینی برای صلح پایدار ایجاد نمی‌کند؛ به‌ویژه زمانی که طرف مقابل، با مبانی، اهداف و مسیر پیشرفت یک کشور تعارض داشته باشد. اگر تا پایان این مقاله همراه ما بوده‌اید، احتمالاً به دنبال شناختی عمیق‌تر از ریشه‌های اختلاف میان ایران و آمریکا هستید. پیشنهاد می‌کنیم مطالعه خود را به این مطلب محدود نکنید. کتاب‌هایی که در این مقاله معرفی شدند، هر یک از زاویه‌ای متفاوت به این موضوع پرداخته‌اند و می‌توانند تصویری مستندتر و جامع‌تر از تاریخ روابط ایران و آمریکا در اختیار شما قرار دهند و زمینه‌ای برای مطالعه و تحلیل دقیق‌تر این پرونده تاریخی فراهم کنند. شما می‌توانید این کتاب‌ها را با تخفیف از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید. به قلم «زهره مؤمنیان»

وقتی از مبارزه با استعمار در اندیشه امام خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای سخن می‌گوییم، معمولاً ذهنمان به سمت مواضع سیاسی و حوادث تاریخی می‌رود؛ اما این نگاه، ریشه‌هایی عمیق‌تر در منظومه فکری آن‌ها دارد. در این یادداشت، ابتدا مروری کوتاه بر این ریشه‌های فکری خواهیم داشت و سپس 8 کتاب از رهبر شهید آیت الله خامنه ای را معرفی می‌کنیم که هر کدام از زاویه‌ای، نگاه رهبر شهید به استعمار، استکبار و نسبت انقلاب اسلامی با این مسئله را برای مخاطب روشن‌تر می‌کنند. همچنین در این مقاله، با معرفی این کتاب‌ها، شما با یک سیر مطالعاتی در باب آشنایی با بنیان اندیشه‌های رهبر شهید آشنا خواهید شد. با ما همراه باشید. رویکرد علمای شیعه در حوزه سیاست و جامعه تاریخ سیاسی تشیع و اسلام پر است از حضور فعالانه و پرثمر علمای شیعه که در ادوار مختلف در کنار حکام مختلف در راستای تعدیل وضعیت جامعه به کنشگری پرداخته‌اند. طبیعتا هرکدام از این شخصیت‌های علمی بنا بر اقتضاء جامعه خود و سطح روابطی که با حاکمیت داشته و وسعت بستر نفوذ آنها، کنش‌های مختلفی داشتند؛ اما به دلیل تعلق خاطر عمیق به مبانی شیعه، می‌توان یک رویکرد کلی برای تمام علمای شیعه در حوزه سیاست و اجتماع (به غیر از غرض مستقیم تبیین مفاهیم دینی و پیاده سازی مبانی تشیع) بیان کرد که فعالیت همه حضرات را پوشش بدهد. تنبیه‌الامه؛ رساله‌ای برای تقلیل ظلم در ربیع‌الاول سال 1327 قمری، مطابق با فروردین 1288 شمسی، میرزای نائینی دست به تألیف یکی از مهم‌ترین رساله‌های فقهی ـ سیاسی تاریخ تشیع زد که به نوعی می‌توان ادعا کرد رویکرد عملیات سیاسی علمای شیعه در زمان غیبت (به فرضی که حکومت در دست غیر فقیه باشد) را مشخص کرده‌اند. عنوانی که میرزا برای رساله خود گذاشته، گویای تمام ایده رساله است: «تَنبیهُ الْاُمَّة و تَنْزیهُ المِلَّة فی لُزومِ مَشروطِیـةِ (دستوریة) الدُولَةِ الْمُنتَخَبَةِ لِتَقْلیلِ الظُّلْمِ عَلَی اَفرادِ الاُمَّةِ و تَرْقِیـَةِ الْمُجْتَمَع» میرزا به صراحت موضع و برنامه خود را در زمان حاکمیت غیر معصوم و غیر فقیه، با عبارت «تقلیل ظلم و ترقی جامعه» بیان کرده‌اند. در نگاه نگارنده، می‌توان این ایده را به تمام تاریخ فعالیت علمای شیعه تا قبل از انقلاب اسلامی (به جز ادواری در حاکمیت صفویه) بسط داد. به این معنا که همه علمای شیعه، وقتی معصوم را در رأس حاکمیت نمی‌دیدند یا خود توانایی حضور در منصب ولایت (برای قائلان به ولایت) را نداشتند، همه همت خود را برای تقلیل ظلم توسط حاکم قرار می‌دادند. شیوه‌های گوناگون تقلیل ظلم در تاریخ تشیع برای تقلیل ظلم، شیوه‌های متفاوتی در اعصار مختلف توسط علما دنبال می‌شد که بررسی و تبیین آن از حوصله متن حاضر خارج است. اما اجمالاً می‌توان گفت در زمانه‌ای که علمای شیعه نسبت قابل اعتنایی با حاکمیت نداشتند (منظور تا میانه قرن هفتم است که عباسیان حاکم بودند)، طبیعتاً میدان عمل آنها نیز کمتر بود و گاهی مبنای عمل علما تنها حفظ ساختار تشیع و تثبیت آن در برابر مکاتب اهل سنت و بالتبع حفظ خود شیعیان بود؛ که نمونه کامل آن در دوران زعامت شیخ مفید و سید مرتضی دیده می‌شود. از آن دوران به بعد که کم‌کم علمای شیعه روابط وسیع‌تری با حکومت‌ها پیدا کردند، برنامه تقلیل ظلم با دقت بیشتری پیش رفت. از صفویه تا قاجار در زمان صفویه، که اوج مراودات علما و دربار بود، برنامه علما نیز وسیع‌تر شد؛ اما باز به دلیل اینکه حق ولایت را برای غیر معصوم و غیر فقیه قائل نبودند، تقلیل ظلم از مهم‌ترین برنامه‌های آنان بود. در زمان قاجار نیز، با تمام ارادتی که پادشاهان قاجاری به علما داشتند، همچنان که از متن رساله‌هایی مانند تنبیه‌الامه برمی‌آید، حساسیت علما نسبت به استبداد بیشتر شده و بالتبع کنشگری آنان نیز بیشتر بود. مشهور است که شیخ جعفر شوشتری در سفری که به تهران داشتند، ناصرالدین‌شاه اظهار تمایل به دیدار ایشان می‌کند. وقتی شیخ بر شاه وارد می‌شود، می‌گوید که عرب رسم دارد سه خواسته مهمان را برآورده کند. شاه هم با اشتیاق قبول می‌کند. یکی از مواردی که شیخ بیان می‌کند این است که وقتی در مسیر تهران بودم، اهالی فلان روستا از من درخواست کردند که شفاعت ما را نزد شاه بکن و بفرمایید که مالیات سنگین ما را ببخشد. جالب است که ناصرالدین‌شاه هم قبول می‌کند.بیشتر بخوانید: محبوب ترین کتاب های منتشرشده از رهبر انقلابدوران پهلوی و استمرار این رویکرد در زمان پهلوی هم، علمایی مانند آیت‌الله بروجردی اساساً تعاملات خود را اولاً در راستای تقویت مذهب و حفظ حوزه‌های علمیه و ثانیاً با تأکید بر برنامه تقلیل ظلم سامان می‌دادند. بعد از ایشان نیز عمده مراجع که با دستگاه پهلوی مرتبط بودند، با همین ارتکاز به کنشگری می‌پرداختند. وساطت در آزادی زندانیان، از جمله بارزترین رفتارهای علما در زمان پهلوی دوم بود. از تقلیل ظلم تا تغییر حاکمیت امثال حضرت امام نیز، ابتدائاً بر مبنای تقلیل ظلم، از طرق مختلف مانند گفت‌وگو با بعضی مسئولین دستگاه حاکم (مثل گفت‌وگو با جواد صدر در سال 1343 و بیان درخواست‌های عموم جامعه)، عمل می‌کردند و بعدها معتقد به کنار زدن دستگاه ظلم شدند. تغییر بنیادین رویکرد علمای شیعه بعد از انقلاب اسلامی اما بعد از انقلاب اسلامی، ماهیت عملکرد فقیه به صورت بنیادین عوض شد. (طبیعتاً منظور، فقیه قائل به حکومت اسلامی با محوریت حاکمیت فقیه است.) چراکه فقیه تا پیش از این واقعه، مسئولیتی داشت که حداقل آن توصیه‌های اخلاقی و وساطت‌های سیاسی بود و سقف آن، نظارت بر امور سیاسی و دخالت در امور تقنین و قضا؛ اما بعد از انقلاب، صفر تا صد برنامه‌های حاکمیتی در هر سه حوزه اجرا، قضا و تقنین باید از فیلتر تأیید و رد فقیه بگذرد و تمام مسئولین کلان این سه حوزه، به‌علاوه امور نظامی، به صورت مستقیم یا غیرمستقیم منصوب فقیه هستند. حال سؤال این است که در این دوران، مهم‌ترین دغدغه و ستون اندیشه امامین انقلاب در مسیر نیم‌قرن مدیریت خود چه بوده است؟ به عبارت دیگر، اگر تا پیش از انقلاب تمام برنامه فقها حول محور تقلیل ظلم می‌گشت، اندیشه بنیادین امامین انقلاب حول چه محوری گذر می‌کرد؟ مبارزه با طاغوت، مهم ترین ستون اندیشه امام خمینی پیش از انقلاب اسلامی وقتی نگاهی کلی به عملکرد سیاسی امام خمینی پیش از انقلاب می‌اندازیم، مبارزه با طاغوت مهم‌ترین ستون اندیشه و عمل ایشان است و همه افراد و روابط خود را با این موضوع می‌سنجید. ایشان یکی از مصادیق اصلی طاغوت را حاکمیت پهلوی می‌دانست و هر نوع مراوده با دستگاه را مجاز نمی‌دانست. به گونه‌ای که معیار ارتباطات و دیدارهای خود و در یک کلام "خودی و غیر خودی" را بر اساس نوع مراوده با دستگاه پهلوی تنظیم می‌کردند. برای این موضوع مثال‌های متعدد می‌توان نام برد ولی برای اینکه به دقت مساله تبیین شود، سه مورد از ویژه‌ترین رفتارهای امام در این چارچوب بیان می‌شود. 1- مواجهه امام با شیخ احمد کافی در نجف اشرف یکی از موارد، مرحوم شیخ احمد کافی است. ایشان از مبلغین اصلی قبل از انقلاب بود که مواضع طیف وسیعی از  روحانیت سنتی در برابر مسائل اجتماعی به‌ویژه در حوزه مذهب از کلام ایشان صادر می‌شد. مرحوم کافی در سفری که به نجف داشتند، هرچه اصرار بر ملاقات با امام می‌کنند (از طریق افراد مختلف من جمله آیت‌الله خاتم یزدی و دیگر شاگردان و دوستان امام)، موفق به دیدار نمی‌شوند! دلیل مساله از زبان سید مصطفی خمینی اینگونه بیان شده که ایشان در مراسم ختم یک ساواکی شرکت داشته و او را تا حد سلمان فارسی بالا برده است. مرحوم کافی از محبوبیت بسیار بالا در میان مردم برخوردار بود و مقبولیت زیادی نیز در نگاه علما داشتند. به همین جهت یک نیرو با پتانسیل بالایی بود که طبیعتا می‌توانست از بازوهای امام باشد. اما حضرت امام چون استعمار و ارتباط با ایادی آن را معیار قرار می‌دادند، حتی در حد یک دیدار نیز موافق با امثال کافی نبودند. 2- مخالفت امام با تاسیس دارالتبلیغ آیت الله شریعتمداری مثال بزرگتر این داستان مخالفت امام با تاسیس دارالتبلیغ و شرکت در برنامه‌های آن است؛ مجموعه ای که در راس آن مرجعیتی مثل آیت الله شریعتمداری بوده و افرادی مانند علامه طباطبایی و شهید مطهری و آیت الله مکارم و آیت الله سبحانی در آنجا رفت و آمد داشتند. مخالفت امام مطابق نقل صریح از ایشان، فقط این بوده است که چنین برنامه‌ای، حوزه علمیه و طلاب را از مبارزه، منحرف و گاها منصرف می‌کند و اساس برنامه و اهداف حوزه آن روزگار در نظر امام، مبارزه با استبداد و استعمار بود و هر برنامه غیر از آن را بطالت و گمراهی طلاب می‌دانستند. تاریخ آن دهه پر است از آثار و حواشی که این مخالفت به بار آورد. واضح است که اگر امام کمی با این ماجرا مماشات می‌کردند، از لحاظ هماهنگی و همراهی علما و اساتید حوزه، حداقل از لحاظ ظاهری، برکات فراوانی حاصل می‌شد. اما باز هم استعمارستیزی عمیق ایشان، باعث شد حتی چنین حرکتی را که در در نگاه عده‌ای از علما، از دقیق‌ترین برنامه‌های فرهنگی در جهان اسلام بود، را همراهی نکند. 3- رویکرد امام در قبال انجمن حجتیه مثال دیگر این موضوع جریان انجمن حجتیه است. در اینکه امام به شدت و با تمام قوا مخالف بهایی‌ها بودند، هیچ شکی وجود ندارد. یکی از دلایل اصلی مخالفت امام خمینی با لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی، وحدت بهائیان با صهیونیسم برای تثبیت قدرت رژیم پهلوی و تلاش آنها برای مقابله با اسلام و علما بود. اما ایشان انجمن حجتیه را که اساس فعالیت‌شان برای مبارزه با بهاییت بود را کاملا واضح رد می‌کردند.  البته اولین مواجهه حضرت امام (ره) با انجمن حجتیه به سال 1349 برمی‌گردد که آنان طی نامه‌ای به حضرت امام(ره) درخواست اجازه صرف وجوهات در فعالیت‌های اعتقادی برای مبارزه با بهائیت را کرده بودند. در آن زمان که دوران رکود مذهب محسوب می‌شد و فعالیت‌های دینی در انزوا قرار داشت، حضرت امام‌(ره) چنین پاسخ داده بودند: «در فرض مذکور، هم اقدامات آقایان مورد تقدیر و رضای خداوند متعال است و هم همکاری و همراهی با آنها مرضی ولی عصر- عجل‌الله فرجه- است و هم مجازند.» اما حدود یک سال بعد یعنی در سال 1350 در پاسخ به نامه آقای محمدعلی گرامی، چنین نوشتند: «راجع به شخصی که مرقوم شده بود جلساتش ضررهایی دارد؛ از وقتی مطلع شدهام تاییدی از او نکردهام و ان شاالله تعالی نمیکنم.» علت مخالفت امام با جریان انجمن حجتیه سوال این است که چرا امام این تغییر موضع را شفاف و با شدت اعلام می‌کنند؟ به چند دلیل؛ اولا امام مهم‌ترین ابزار مبارزه با استعمار را تشکیل حکومت اسلامی می‌دانستند. اما اعضای انجمن حجتیه بر این باور بودند که تا زمان ظهور حضرت مهدی (عج) نباید اقدامی برای تشکیل حکومت اسلامی انجام شود. ثانیا دلیل دیگر مخالفت امام با این انجمن، ارتباطات غیرمستقیم برخی اعضای آن با رژیم پهلوی بود و این خط قرمز امام بود. ثالثا یکی دیگر از محورهای اختلاف امام خمینی با انجمن حجتیه، مخالفت این گروه با اصل ولایت فقیه بود. امام خمینی ولایت فقیه را بنیان حکومت اسلامی می‌دانست و پذیرش آن را شرط اساسی برای اجرای احکام اسلامی در جامعه قلمداد می‌کرد. در داستان انجمن حجتیه، امام نشان داد که محور همه برنامه‌ها مبارزه با استعمار است و هر برنامه با هدفی غیر از نفی استعمار ولو مبارزه با بهاییت و برنامه‌های مهدوی و تبلیغ حضرت حجت باشد، این برنامه انحراف است. دستگاه استعماری غرب؛ مصداق بزرگ طاغوت در نگاه امام خمینی اما طاغوت در نگاه امام خمینی مصداق بسیار بزرگ‌تری از پهلوی داشت و آن دستگاه استعماری غرب است که نماد تمام قد آن آمریکا بود. مفهوم کلیدی که در ادبیات انتقادی و سلبی امام نسبت به دستگاه پهلوی در همه مباحث امام قابل مشاهده است، حجم زیاد وابستگی حکومت به بیگانه بود که تجلی آن در شعار اصلی انقلاب (استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی) هویدا بود. امام مکرر موضوع دخالت آمریکا در نظام ایران را مطرح می‌کرد و عبارت "وابستگی به اجانب" ترجیع‌بند تمام حملات ایشان به رژیم پهلوی بود. بعد از انقلاب نیز موضوع به صورت شفاف‌تری توسط امام پیگیری شد تا جایی که مبارزه با آمریکا را از ساحت سیاسی به ساحت ایدئولوژیک منتقل کرد و عنوان شیطان بزرگ را برای آمریکا جعل کرد و تا روز آخر این استعمارسیتزی را در قالب تذکر مکرر به مسئولین و مردم ناظر بر عدم اعتماد به آمریکا و تاکید بر خباثت ذاتی آمریکا و بالتبع دوری جستن از این کشور، سرلیست دغدغه‌های اساسی خود برای انقلاب می‌دانست. رهبر شهید، برجسته ترین شاگرد امام در مبارزه با استعمار در باب امام شهید نیز باید گفت ایشان از مخلص‌ترین و تابع‌ترین شاگردان امام در حوزه مبارزه با استعمار بودند. آنچه می‌توان بدون هیچ تردیدی در مورد آیت الله خامنه ای بیان کرد، این است که ایشان نیز مانند مراد خود اساس مدیریت‌شان را چه در جهت‌دهی به جهان تشیع و حتی اهل تسنن و چه در حوزه حکمرانی کشور، بر پایه مبارزه با استعمار قرار داده بودند. حتی تاکیدات ایشان در فضای اقتصاد بر لزوم تهیه کالای ایرانی و اصرار بر تولید داخل نیز در همین راستای مبارزه با استعمار بوده است. ایشان در تمام سال‌های رهبری خود، تحت هیچ شرایطی در سطح استراتژی رضایت به مذاکره و مراوده با آمریکا (به عنوان تجلی استعمار) ندادند و اگر اصرار دولت‌ها نبود، در حوزه تاکیکی هم این اجازه صادر نمی‌شد. چرا آیت الله خامنه ای این همه روی دشمنی با استعمار تاکید و پافشاری داشت؟ استدلال‌های ایشان برای عدم ارتباط با غرب، قطعا نه از روی دگم بودن یا تفکرات ضدمدرنی بود، بلکه خاستگاه این مخالفت از شناخت دقیق و عمیق مبانی استعمار در ساحت فلسفه و علوم عقلی غرب و در ساحت اندیشه سیاسی و برنامه‌های استعمار بود. این مطالب، ادعاهای غیر قابل اثباتی نیست و با تورق مختصری از آثار رهبری شهید، قابل مشاهده است که در همین مقاله هم اثبات می‌شوند. آیت الله خامنه ای در ماه های پایانی عمر با برکت خود، دوم شهریور 1404، همزمان با شهادت امام رضا (ع) به عنوان علمدار مبارزه با استعمار برای هزارمین بار بر عدم ارتباط با آمریکا تاکید کردند و نکته اساسی را در باب علت بنیادین امساک جمهوری اسلامی از مذاکره را تقریر کردند.   ایشان فرمودند که آمریکا در تمام این سالها فقط به یک دلیل با ملت ما دشمنی می‌کند و آن دلیل این است که ایران گوش به فرمان آمریکا نیست. به عبارت دیگر رهبری ماهیت استعماری آمریکا را علت اصلی مخالف جمهوری اسلامی با آن می‌داند. و جالب‌تر این است که به صراحت بیان‌ می‌کنند کسانی که مواجهه با آمریکا را در سطح مسائل سیاسی می‌بینند، ظاهربین هستند. (طبیعتا اینکه نظام در برهه‌هایی در مقابل دشمن، تحت شرایط خاصی حاضر به مذاکره در سطح مسائل سیاسی و اقتصادی شده، یک عمل تاکیکی بوده و نافی استراتژی راهبردی نظام که مبارزه با استعمار است حتی در مقام مذاکره، نیست) این نگاه عمیق ایشان به ماهیت آمریکا، نشان از درک دقیق آن حکیم الهی از مساله استعمار بود و دقیقا به همین جهت بود که تمام سیاست‌های نظام را به سمت مبارزه با استعمار جهت‌دهی می‌کرد. استعمارستیزی ایشان در حدی بوده که افرادی از نخبگان سیاسی داخل کشور که با ایشان همراه نبودند، در مقام نقد علیه ایشان می‌گفتند که اگر آمریکاستیزی را از ایشان بگیرند، دیگر هیچ چیزی ندارد. این عبارت اگر چه به قصد تخریب بیان شده ولی از قضا فضلیت بزرگی را برای ایشان اثبات کرده است. مبارزه با استعمار، معیار حب و بغض رهبری شهید در سال‌های قبل انقلاب مساله این است که اندیشه مبارزه با استعمار از روزهای جوانی رهبری، به عنوان مهم‌ترین آرمان زندگی اجتماعی در ذهن ایشان اثبات شده بود و تمام فعالیت‌های علمی و سیاسی خود را پیش از انقلاب در همین مسیر قرار داده بودند. اوج اهمیت مبارزه با استعمار در نگاه آیت الله خامنه ای را می‌توان در خلال خاطرات خود در کتاب "خون دلی که لعل شد" به صورت عیان دید. ایشان در یک سکانسی معیار حب و بغض خود و دوستان انقلابی خود نسبت به شخصیت‌های بزرگ را، نه ایدئولوژی و اشتراک در مذهب، بلکه مبارزه با استعمار معرفی می‌کند.  ایشان می‌نویسد که: «ما هم به سید قطب و اندیشه جنبشی او شدیدا علاقه‌مند بودیم و هم از قاتل او جمال عبدالناصر طرف‌داری می‌کردیم. من وقتی خبر اعدام سید قطب را شنیدم گریه کردم و هنگام شنیدن خبر درگذشت عبدالناصر هم گریستم. دلبستگی ما به سید قطب امری روشن است. چون این مرد به مدد قلم ادیبانه و اندیشه پر فروغ قرآنی خود اسلام را با چهره‌ای پویا به گونه‌ای معرفی کرد که در نتیجه آن، انسان مسلمان نسبت به دین خود احساس غرور و مباهات می‌کند.  اما مباهات ما به عبدالناصر، به دلایل روان شناختی نه عقیدتی باز می‌گردد. ما در ایران با یک روند استکباری وحشتناک و گسترده، در جهت تحقیر دین و روحانیت مواجه بودیم. این روند از جهت وارد ساختن شکست روحی بر جوانان و روشنفکرانی که قدرت‌های سرکش جهان به چشمشان بزرگ آمده بود، تاثیر فراوان داشت.  در این جو شکست‌آلود و در برابر ترک‌تازی غرب و آمریکا، ما به هر صدایی که با قدرت‌های مزبور به ستیز برمی‌خاست و در برابر آنها با صلابت و پایداری حرف می‌زد، دل می‌بستیم. عبدالناصر از کسانی بود که این‌گونه حرف می‌زد .ما وقتی می‌شنیدیم عبدالناصر رو در روی همه طاغوت‌ها می‌ایستد احساس سربلندی می‌کردیم و با شوق  به دنبال شنیدن سخنرانی‌های او از رادیو صوت العرب بودیم. ما به هر گونه اقدام عملی با هدف رهایی از یوغ سلطه منفور استعمار که جهان اسلام و بلکه جهان سوم را به بند کشیده بود دل می‌بستیم. از همین رو از همه انقلاب‌های آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی نیز طرفداری و با آنها همدلی داشتیم.» (خون دلی که لعل شد | ص 178- 179) استعمارستیزی، بزرگترین میراث رهبر شهید اما مهم‌تر از این تبیین قطعی، بهترین سند برای این موضوع، آثار به جامانده از ایشان به ویژه آثار قبل از انقلاب مانند کتاب وزین طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن یا کتاب دو امام مجاهد که در مقیاس خیلی دقیق و بزرگی مساله طاغوت و وظیفه مسلمان در برابر طاغوت را مشخص کرده‌اند. باید تاکید کرد که همین استعمارستیزی بود که باعث شد انقلاب اسلامی در میان همه انقلاب‌های قرن 19 و 20 علیه استعمار در سراسر جهان، همچنان در میدان عمل ایستادگی کند و زیر فشار تحریم‌های اقتصادی و سیاسی و جنگ‌های سخت و نرم تن به ذلت استعمار ندهد. لذا می‌توان ادعا کرد که بزرگ‌ترین میراث امامین انقلاب که برخاسته از مبانی دقیق شیعه امامی بوده، همین مبارزه با استعمار است. لذا وظیفه مهم اهالی فکر و اندیشه این است که نگذارند با شهادت حضرت آیت الله خامنه ای، میراث گرانبهای ایشان که مبارزه با استعمار است، دفن شود. چنانکه با تاسف باید گفت اندیشه‌های خمینی کبیر نیز آنچنان که باید و شاید در میان سطوح جامعه ترویج نشد. اما مساله استعمار بعد از دو جنگ اخیر به ویژه جنگ رمضان، اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. ذهنیت استعماری، پدیده‌ای عجیب و شایع در میان جامعه ایران از عجیب‌ترین مسائلی که در این جنگ وجود داشت، وجود "ذهنیت استعماری" در بخش قابل توجهی از جامعه ایرانی بود. این موضوع را در 2 نقطه می‌توان به طور شفاف ملاحظه کرد. اول در درخواست عده‌ای از مردم (و لو قلیل) از ترامپ برای نابودی نظام جمهوری اسلامی که غرض خود را آزادی ملت معرفی می‌کردند. این مساله فارغ از رنجی که بر هر میهن‌پرستی وارد می‌کند، باید در باب ریشه این درخواست مبتذل تامل جدی شود.به عقیده نگارنده، جز جهل این ملت به تاریخ استعمار، هیچ مساله‌ای نمی‌تواند این ابتذال را محقق کند. مگر می‌شود انسانی برای یک ساعت هم که شده، در باب تاریخ استعمار مطالعه کرده باشد و رضایت به حضور بیگانه بدهد؟از شریف‌ترین حکام اروپایی، ناپلئون بود که در قرارداد لیختن اشتاین با فتحعلی شاه قاجار، متعهد شد مواردی را نسبت به ایران انجام دهد که مهم‌ترین آنها دفاع از ایران در برابر روس‌ها و انگلیسی‌ها بود. اما سر بزنگاه به سمت روس‌ها رفت و باعث ضربه سنگینی به ایران شد.در هیچ دوره از تاریخ ایران هیچ‌یک از کشورهای استعماری به نفع ایران یا کشور دیگری در منطقه عملی انجام نداده است.تنها کاری که استعمار کرده نابودی منابع انسانی و استخراج معادن زیرزمینی کشورها بوده است. کافی است جامعه ایرانی تنها قرن 19 را مطالعه کرده و رفتار امثال لئوپولد دوم پادشاه بلژیک با کشوری مثل کنگو را بخوانند که چگونه مردم آن خطه را کشت و منابع آن‌ها را غارت کرد.متاسفانه یکی از خیانت‌های نظام آموزشی ما این است که مخاطب خود را طی حدود 20 سال تحصیلی کاملا بیگانه با مفهوم استعمار بار می‌آورد. مورد دومی که ذهنیت استعماری را جامعه ایرانی را نشان می‌دهد، ذلتی است که در گوشت و پوست و استخوان خود نسبت به آمریکا و اروپا احساس می‌کنند و تحت هیچ شرایطی امکان هیچ نوع برتری نسبت به استعمار را نمی‌توانند تصور کنند.  در جنگ رمضان که تمام جهان دست به دهان، شاهد دلاوری‌های نظامیان ایرانی بودند، عده‌ای در داخل کشور بیان می‌کردند که مگر ایران‌ می‌تواند با آمریکا روبرو شود که بخواهد او را نابود کند؟ مگر ما توان درگیری با تجهیزات آمریکایی را داریم؟  این تفکرات جز از یک ذهن استعمارزده و ناآگاه نسبت به تاریخ استعمار، برنمی‌آید. لذا مطالعه دقیق استعمار و تاریخ آن از نان شب برای جامعه ایرانی واجب تر است.از کجا باید شروع کرد؟ به نظر می‌آید گزارش آیت الله خامنه ای از مساله استعمار به عنوان علمدار مبارزه با این مفهوم، می‌تواند شروع مناسبی باشد. اینگونه با یک تیر دو نشان را هدف گرفته‌ایم. هم با مفهوم استعمارستیزی به عنوان شاه‌کلید حیاتی تاریخ معاصر ایران آشنا شدیم، هم‌چنین سیری در اندیشه و آثار رهبر شهید انقلاب داشته‌ایم. از قضا روایت شهید خامنه ای با محوریت استعمارستیزی، نگاه جدید و صحیح‌تری از ایشان به ما می‌دهد. راهنمای آثار رهبر شهید آیت الله خامنه ای طبیعتا بهترین برنامه برای احیای اندیشه استعمارستزی رهبری شهید، مطالعه دقیق و موضوعی تحت عنوان سیری مشخص است. آثاری رهبری شهید را می‌توان سه دسته کرد. دسته اول آثاری هستند که ایشان خودشان قلم زده‌اند، چه تالیف و چه ترجمه. ترجمه مانند کتاب شریف صلح امام حسن (ع)، اثر مرحوم آل یاسین یا تفسیر قرآن از سید قطب. تالیف هم مانند بعضی متن‌های کوتاه در حد رساله مانند چهار کتاب رجال یا کتاب حماسه امام سجاد (ع). دسته دوم آثاری هستند که مستقیم از متن سخنرانی ها و دروس ایشان پیاده شدند. مانند طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن یا انسان 250 ساله. دسته سوم هم آثاری است که از سخنرانی‌های ایشان ذیل موضوعات مختلف جمع آوری شده است.بخش عمده کتبی که به نام ایشان موجود است، از دسته سوم هستند. شوربختانه باید گفت که قسمت سوم آثار ایشان از کیفیت و سطح علمی خوبی برخوردار نیستند و بعضا در یک موضوع چندین کتاب چاپ شده است. گویا نظارت خاصی بر این امور نبوده و هر کس به صلاح دید خودش می‌تواند کتابی در روایت اندیشه رهبری به چاپ برساند. از آنجایی که مخاطبین‌ نوعا بنا را بر اعتماد می‌گذارند و هر آنچه ذیل اسم شریف رهبری به چاپ برسد، مورد استقبال واقع می‌شود، وظیفه اهالی علم و کتاب سنگین‌تر می‌شود و تلاش قابل اعتنایی نیاز است که بهترین این آثار به دست مخاطب برسد. چرا سیر مطالعه کتاب های رهبری؟ طبیعتا به عنوان یک قاعده باید گفت بهترین آثار هر اندیشمندی، آثار قلمی و بعد سخنرانی‌های ایشان است. لذا ما در این سیر به طور مشخص به دنبال گزارش آیت الله خامنه ای از موضوع استعمار و غرب و مقابله با آن در آثار ایشان هستیم. هم‌چنین با معرفی بهترین کتاب‌های رهبر شهید، به طور ضمنی با اصلی‌ترین اندیشه‌ها و روش فکری ایشان آشنا شدیم، آن هم از خلال حرف‌ها و سخنرانی‌های خودشان، بدون هیچ واسطه‌ای.بیشتر بخوانید: رهبر شهید به روایت خودش؛ خاطراتی از امام شهید سید علی خامنه ایلازم است که پیش از ورود به جهان اندیشه هر فرد بزرگی ابتدا شناختی ولو نسبی از سبک و وقایع زندگی او داشته باشیم و بدانیم که با چه شخصیتی رو به رو هستیم. در مورد امثال آیت الله خامنه ای این امر ضرورت بیشتری دارد. چرا که آن بزرگواران از مفاهیمی دم می‌زنند و به اعمالی دعوت می‌کنند که اگر خود ابتدائا دچار آن‌ها نباشند و در مسیر آنها قدم برنداشته باشند، قطعا مخاطب به سمت آنها نمی‌رود. همچنان که خود ایشان در کتاب طرح کلی تصریح می‌کنند که یکی از ویژگی‌های اصلی پیامبران این بود که به آرمان‌های خود ایمان قطعی داشته و در این مسیر هم قدم‌های بزرگی برداشته اند و زندگی خود را وقف آن کردند. لذا در این سیر، علاوه بر معرفی اندیشه رهبری، از زندگی و خاطرات ایشان هم یاد خواهیم کرد.   8 کتاب از رهبر شهید آیت الله خامنه ای که باید بخوانیم 1. خون دلی که لعل شد، روایتی از عشق در کشاکش آشوب بهترین نقطه آغاز برای شناخت رهبری برای آشنایی با زندگی و فعالیت‌های رهبری، بهترین گزینه خاطرات خود ایشان است. الان که این متن نوشته می‌شود، کتاب «خون دلی که لعل شد» پرفروش‌ترین کتاب حال حاضر ایران است که به چندین زبان زنده دنیا نیز ترجمه شده و دائماً بر مخاطبان آن افزوده می‌شود. جالب است که اصل کتاب نیز به زبان عربی بوده و در سال 1397 به فارسی ترجمه شده است. مطابق مقدمه کتاب، این اثر املای خود آقای خامنه‌ای به زبان عربی برای جامعه عرب‌زبان بوده که گزارشی است از زندگی خود، با محوریت دوران مبارزه و تبعید. به این صورت که حدود 60 صفحه از متن فعلی کتاب به روایت کودکی ایشان تا شروع روزهای مبارزه اختصاص دارد و در ادامه، به نقل جزئیات کیفیت مبارزه علیه رژیم و جریان تبعیدهای مکرر و زندان‌رفتن‌های ایشان پرداخته است. روایتی دست اول از دوران مبارزه با اینکه کتاب حجم زیادی ندارد، ولی داده‌های بسیار ناب و دست‌اولی از وقایع زندگی رهبری دارد. آنچه به صورت قطعی از مطالعه این اثر به دست می‌آید: اولاً، باور قلبی آیت‌الله خامنه‌ای به مبارزه علیه استعمار و طاغوت است که حاضر بودند همه زندگی خود را در میانه این آشوب‌ها عرضه کنند. ثانیاً، علت به وجود آمدن این روحیه ضد استعماری، عشق به حاج روح‌الله و نگاه خاص آن بزرگ‌مرد تاریخ بود. آیت‌الله خامنه‌ای، که خود مراد میلیون‌ها انسان بود، در این اثر شرحی از دلدادگی خود نسبت به امام و آرمان‌های او عرضه می‌کند که سرمشقی است برای رهروان رهبری تا بدانند نسبت به مراد خود چگونه زیست. لذا این متن می‌تواند دریچه‌ای قابل اعتنا برای ورود به جهان آقای خامنه‌ای باشد. منابع تکمیلی برای مطالعه زندگی‌نامه رهبری به اضافه این کتاب، قطعاً آثاری مانند «شرح اسم» اثر هدایت‌الله بهبودی یا «زندگی و زمانه آیت‌الله خامنه‌ای» اثر جعفر شیرعلی‌نیا می‌تواند گزینه‌های بسیار خوبی برای تکمیل مطالعات در حوزه زندگی‌نامه رهبری شهید باشد. «شرح اسم»؛ یکی از بهترین زندگی‌نامه‌های رهبری در باب کتاب گرانسنگ شرح اسم باید گفت که از بهترین آثاری است که تاکنون درباره یکی از شخصیت‌های معاصر نوشته شده و در نوع خودش کم‌نظیر است. کتابی صددرصد مستند، با محتوایی کاملاً تاریخی اما با بیانی داستانی، بدون ذره‌ای دخالت خیال، دارای نظم و ترتیب وقایع‌نگاری، جامعیت در روایت وقایع زندگی رهبری، تقریر آرا و نظرات رهبری، گزارشی از حالات خصوصی و رفتارهای شخصی و... که روی هم رفته باعث شده با یک متن فوق‌العاده روبه‌رو شویم. اشکالات بی‌اساسی هم در سال 91 به این اثر فوق‌العاده وارد شد که باعث واکنش دفتر رهبری در همان زمان و بالتبع لغو مجوز کتاب گردید؛ البته بعد از یک ماه، دفتر رهبری نامه‌ای منتشر کرد که مشکلی در محتوای کتاب وجود ندارد. این نامه هنوز هم در سایت آقای خامنه‌ای موجود است. تنها نکته‌ای که این اثر فاخر دارد، این است که محتوای کتاب تا انقلاب را پوشش داده است و از انقلاب به بعد گزارش نشده است. بهترین منبع برای سال‌های پس از انقلاب بهترین منبع برای سال‌های بعد از انقلاب، کتاب جعفر شیرعلی‌نیا است که تصاویر همراه کتاب، فضیلتی دوچندان برای آن محسوب می‌شود.اینجا لازم است نکته‌ای مشفقانه تذکر داده شود. شیعه از ابتدا معتقد بود که خون شهید در تاریخ جاری است و هیچ‌وقت آثار آن پاک نمی‌شود. اما این عبارت از باب فاعلیتِ فاعل است و قطعاً زمانی که قابلیتِ قابل (خون‌خواهی امت) فراهم نباشد، خون هم بی‌اثر است. از روزهای اول شهادت رهبری تاکنون (حدود سه ماه بعد)، اقبال وسیعی به آثار ایشان شده است. بی‌انصافی است اگر این رفتار را صرفاً هیجانی توصیف کرد؛ اما نکته مهم این است که تا این شور برای شناخت ایشان در میان جامعه وجود دارد، باید تلاش کرد که اولاً و بالذات اندیشه ایشان مطابق آثارشان تقریر شود. فضای بعد از جنگ، به‌ویژه در برابر استعمار آمریکایی، نشان داد که اختلاف عمیقی در باب روایت اندیشه رهبری وجود دارد که عمدتاً ناشی از عدم مطالعه آثار ایشان است. بی‌تعارف باید گفت که آثار آقای خامنه‌ای بسیار کم خوانده شده و اگر هم خوانده شده، به‌شدت سطحی بوده است. اما برای شناخت مسئله استعمار در آثار فکری ایشان، از کجا باید شروع کرد؟  2. طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن؛ ایدئولوژی به مثابه راهنمای عمل برای جوان مسلمان بی‌تردید دقیق‌ترین اثر رهبری شهید، کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن است. کتابی که در اوج سال‌های جوانی ایشان نوشته شده و نتیجه دقیق‌ترین تاملات بر اساس وسیع‌ترین مطالعات دوره زندگی رهبری است. شاید عده‌ای تصور کنند معرفی این کتاب هیچ ضرورتی ندارد؛ دقیقا به این دلیل که بسیار زیاد از آن گفته شده و بسیار هم مطالعه شده است. اما مساله نگاه پیشینی به این اثر فاخر است. غلط است اگر ما تصور کنیم که خامنه ای دهه 50 مثل بقیه علما و منبری‌ها در یک سلسله جلساتی به توصیف و تفسیر برخی از آیات پرداخته است. آقای خامنه ای در این کتاب یک مانیفیست برای تمام دوران بعد از خود نگاشته که هر مسلمانی قصد زیستن بر اساس مبانی اسلام را دارد باید اینگونه باشد. ایشان به معنای واقعی کلمه "معمار مفاهیم" است. معماری مفاهیم در جلسات طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن اولین کاری که رهبری در این اثر انجام می‌دهد، طرح مجدد مفاهیم اسلامی مثل ایمان، انفاق، استغفار، ولایت، توحید و باز تعریف تک تک این مفاهیم و استحاله ماهوی آنان است. خواننده این کتاب باید بداند اصلا قرار نیست با تکرار مباحث اسلامی رو به رو شود. بلکه باید آمادگی این را داشته باشد که هر آنچه در باب اسلام شنیده است، به هم بریزد و همه را از نو بنا کند.  به عنوان مثال غالب علمای اسلام ایمان را فقط گرایش قلبی می‌دانند که متعلق آن فقط قلب است و نسبتی با عمل انسان ندارد. اما آیت الله خامنه ای ایمانی که در مرحله قلب بماند و به حوزه عمل و کنش اجتماعی انسان منجر نشود را از اساس ایمان نمی‌داند. درواقع ایشان ایمان را زمانی محقق می‌داند که باعث قیام علیه طاغوت شود و اگر معتقدی به اسلام باشد و نسبت به دستگاه ظلم بی‌تفاوت باشد، قطعا مومن و مسلمان نیست. یا در باب انفاق ایشان به هیچ وجه نمی‌پذیرد که هرکسی هر کمکی بکند، بتوان اسم آن را انفاق گذاشت. بلکه انفاق را یک عمل مهم اجتماعی می‌داند که انجام آن یک تیزهوشی خاصی می‌خواهد و شخص منفق باید بداند چه خلأی در جامعه وجود دارد که آن را پر می‌کند. لذا به صراحت بیان می‌کنند که این‌ شام و ناهارهایی که در هیات پخش می‌کنند خیلی وقت‌ها مصداق انفاق نیستند. اوج کار رهبری نسبت به معماری مفاهیم در این کتاب، نسبت به معنای "ولایت" است که با تغییری که معنای مشهور آن ایجاد کرد، جهانی از شخصیت‌ها را به جنگ خود کشاند و خود ایشان تعریف می‌کند که چه حملاتی در باب موضوع به ایشان شده است. اما مهم‌ترین کاری که ایشان انجام دادند، تلاشی است که در راستای مسئولیت‌پذیر کردن انسان مسلمان انجام داده‌اند. از صدر تا ذیل این اثر به دنبال این موضوع است که به مخاطب خود بفهماند کسی که وارد فضای ولایت الهی می‌شود و معتقد به پیامبر و اهل بیت است، دیگر نمی‌تواند نسبت به مسائل جامعه و اطراف خود بی‌تفاوت باشد و یقینا مسئولیتی در این جهان دارد. و بزرگ ترین مسئولیتی که ایشان توصیف می‌کند نیز مبارزه با طاغوت است. لذا ایشان در این کتاب ابتدا هویت یک دختر و پسر مسلمان را می‌سازد و در این مسیر ستون هویت را مبارزه با استعمار و طاغوت می‌داند. به نحوی که اگر قصد داریم مسلمان باشیم، الا و لابد باید در مسیر مبارزه طاغوت باشیم.   3. دغدغه های فرهنگی، روایتی از جهان غرب و مبلغین و منتقدین آن در میان خودی ها بعد از هویت‌سازی و تشریح اهمیت اقدام اجتماعی برای فرد مسلمان، قدم بعدی در طی مسیر اندیشه ضد استعماری رهبری، تبیین فضای مبارزه است. اساساً آیت‌الله خامنه‌ای معتقد به مبارزه فرهنگی بود. درواقع، ایشان مبارزه نظامی، سیاسی یا اقتصادی را ذیل مبارزه فرهنگی تعریف می‌کرد؛ چراکه مهم‌ترین مؤلفه هر تمدنی را فرهنگ می‌دانست. کتاب دغدغه‌های فرهنگی، روایت رهبری از چگونگی مبارزه با فرهنگ غرب است. سال 1373، رهبری شهید در یک سخنرانی، بنیادی‌ترین مفاهیم را وارد فضای فکری جامعه اسلامی کرد. ایشان کار فرهنگی را، با آن ابتذالی که در فکر انقلابیون بود، به مبارزه فرهنگی ارتقا داد. این مبارزه، از کنشگری در بالاترین سطح، که تفکر باشد، تا برنامه‌های عملی میان توده امت را شامل می‌شد. مخاطبانی که در این جلسه بودند، هم مسئولان فرهنگی بودند و هم چهره‌های شاخص فضای فرهنگ؛ اما در واقع، مخاطب این سخنرانی تک‌تک مؤمنان به انقلاب و دغدغه‌مندان دین‌دار و ملی‌گرا بودند. این سخنرانی، اعلامیه‌ای بود علیه استعمار فرهنگی و دعوتی بود به مبارزه‌ای تمام‌عیار در این جبهه. متن کتاب دغدغه‌های فرهنگی، پیاده‌شده همان سخنرانی تاریخی است، به‌علاوه بیانات دیگر رهبری در این حوزه که به شکل شرح مزجی جمع‌آوری شده است. چرا این کتاب اهمیت دارد؟ بی‌تعارف، دقیق‌ترین و عالی‌ترین متنی که از بیانات آقای خامنه‌ای تدوین شده، همین کتاب وزین است. رهبری در این متن ابتدا گزارشی از معنا و حدود فرهنگ عرضه می‌کند و از زوایای مختلف، جایگاه فرهنگ را در یک تمدن معرفی می‌کند. ایشان در میان مباحث بیان می‌کند که فرض کنید یک کشور حتی در شرایط اشغال هم باشد و بخواهد مجدداً به پا خیزد؛ مهم‌تر از ذخایر زیرزمینی، نیروهای فنی و متخصص و...، موضوع فرهنگ آن کشور مهم است. یعنی کار فرهنگی، حتی در جنگ، مقدم بر کار اقتصادی و نظامی است. پرواضح است که این تقدم، رتبی است نه زمانی. فرهنگ؛ مهم‌ترین سلاح در میدان جنگ مقایسه کنید با کسانی که می‌گویند در وضعیت فعلی که سایه جنگ نظامی و اقتصادی بر سر امت است، کار فرهنگی ممکن نیست یا ضرورتی ندارد. در حالی که مطابق متن این کتاب، دستور صریح رهبری شهید، در وضعیت جنگی، بر مبارزه فرهنگی در کنار دیگر میدان‌های مبارزه است. این موضع به درک عمیق ایشان از تاریخ برمی‌گردد که در هر دوره‌ای، اگر تمدنی شکست خورد یا به اوج رسید، به‌ویژه در زمانه استعمار جدید، مستقیماً به دو عامل بستگی داشت: اولاً اینکه آن تمدن یک ایدئولوژی قدرتمند داشته باشد و ثانیاً توده آن جامعه ایمان روزافزونی نسبت به آن ایدئولوژی داشته باشد و این ایمان، عامل اصلی تاب‌آوری توده در برابر معضلات داخلی و حمله استعمار است. این نکته را باید همه اهالی فرهنگ در جنگ اخیر لمس کرده باشند که کسی در جنگ پیروز است که جامعه آن حتی یک روز تاب‌آوری بیشتری داشته باشد. مهم‌ترین عامل تاب‌آوری امت، آگاهی در تمام طبقات جامعه است. وقتی این جامعه شناخت دقیقی از تاریخ استعمار پیدا کند، طبیعتاً این گزاره را به‌خوبی درک می‌کند که استعمار به هیچ‌وجه از روحیه استعماری خود و مکیدن خون دیگر ملت‌ها دست برنمی‌دارد و اگر گاهی، به‌جای جنگ مستقیم، حرفی از مذاکره می‌زند، طرح و برنامه اوست برای تسخیر با هزینه کمتر و حفظ پرستیژ صلح‌مداری خود. نمونه این داستان را در پیمان نانجینگ می‌توان دید که انگلیس ابتدا با چین مطرح کرد که بنادر خود را برای ترانزیت تریاک از هند، برای تاجران انگلیسی، باز کند و وقتی با مقاومت دیپلماتیک چینی‌ها روبه‌رو شد، با تمام توان به چین حمله کرد، سه هزار چینی را کشت و بندر هنگ‌کنگ را مستعمره مستقیم خود کرد. آگاهی، آرمان و مقاومت اگر جامعه ایرانی با تاریخ استعمار آشنا بود، قطعاً از جنگ با آمریکا خسته نمی‌شد. توده با آگاهی از ماهیت استعمار است که حاضر می‌شود هزینه بدهد. اساساً تنها مؤلفه‌ای که باعث می‌شود انسان از رفاه و زندگی خود بگذرد، آرمان است و آرمان در فرایند مکانیزم آگاهی شکل می‌گیرد. کتاب‌خوانی؛ زیربنای عملیات فکری جامعه رهبری در ادامه، موضوع جذابی را مطرح می‌کند که ناشی از نگاه فنی آن حکیم الهی بود به شیوه‌های ساختن یک تمدن، به‌واسطه کار فرهنگی در میان توده جامعه. آقای خامنه‌ای، در تبیین کار فرهنگی، اساسی‌ترین فعالیت‌ها را تشکیل گروه‌های کتاب‌خوانی و رواج این عمل می‌داند. در سراسر متن کتاب، تصریحاً، تلویحاً، با کنایه، مفصل، مختصر، اشاره و... نسبت به ضرورت کار مطالعاتی، به‌عنوان ابزار اصلی آگاهی‌بخشی جامعه، بحث شده است. ایشان کتاب و کتاب‌خوانی را یک عمل فانتزی و روشنفکرانه صرف نمی‌دانند، بلکه به‌عنوان زیربنای عملیات فکری یک جامعه، در حد یک واجب ملی و دینی توصیف می‌کند. آقای خامنه‌ای با این گزارش، فرمان عمومی در باب وجوب تشکیل جلسات کتاب‌خوانی را صادر کردند؛ اما متأسفانه کمترین بهایی به این امر داده نشده است؛ همچنان که به فرمان حکومتی درباره تشکیل کرسی‌های آزاداندیشی نیز بهایی داده نشد. جالب است که وقتی حرف از تنهایی علی(ع) و بی‌وفایی مردم کوفه می‌شود، امت حزب‌الله خیلی جسورانه اعتراض می‌کند که شیعه چگونه می‌توانست حرف امام خود را زمین بگذارد.بیشتر بخوانید: کتاب های توصیه شده رهبری؛ روایت هایی ناب از کتابخوانی رهبریروشنفکری بیمار و نسبت آن با غرب کار دیگر رهبری در متن، روایتی از مواجهه با اندیشمندان غرب و وضعیت فکری آنان است. ایشان با جعل مفهوم «روشنفکری بیمار»، بدون اتهام‌زنی، به نقد دلباختگان غرب از میان اندیشمندان ایرانی می‌پردازد. ایشان ویژگی‌های اصلی روشنفکران بیمارِ غرب‌برگشته را در بی‌اعتنایی به ایران و اسلام می‌داند. تفاوت بنیادین آقای خامنه‌ای با دیگر متفکرین مذهبی، در همین تعلق خاطر ایشان به موضوع ایران و ملیت است؛ مفهومی که به شکل عمیق نیز در اندیشه حاج‌آقا روح‌الله وجود داشت. و جالب است که در همین روایت، نگاهی کاملاً متفاوت از دیگر روحانیون به امثال جلال آل‌احمد و شریعتی دارد و این دو را روشنفکر توبه‌کرده معرفی می‌کند. خامنه‌ای عزیز، به‌عنوان روحانی‌ای که تا بن دندان با روشنفکران مرتبط بود، گزارش جالبی از مواجهه روشنفکران با انقلاب و میزان نفوذ انقلاب در آنان عرضه می‌کند و به صراحت می‌گوید تیغ انقلاب هیچ‌جا کندتر از روشنفکران عمل نکرد و تنها یک دلیل داشت و آن هم وابستگی عمیق آنان به غرب. «آتش به اختیار»؛ فرمان اقدام فرهنگی در انتهای کتاب نیز با تولید یک معنای دقیق و والا مواجهیم: «آتش به اختیار» آیت‌الله خامنه‌ای با توضیحی که می‌دهند: «وقتی دستگاه مرکزی دچار اخلال است، شما در حوزه کار فرهنگی آتش به اختیار هستید»، در واقع فتوایی در راستای واجب عینی بودن کار فرهنگی در زمانه ما صادر کرده و تکلیفی به غایت سنگین بر عهده تک‌تک مخاطبان خود می‌گذارد. خلاصه می‌توان گفت که رهبری در این کتاب، روایتی از ابعاد وجودی استعمار، آسیب‌شناسی مواجهه با غرب و شیوه مبارزه با آن را تبیین می‌کنند.   4. آزادی یعنی آزادی ؛ مصاف رهبری با فلاسفه غرب در ادامه شناخت ماهیت غرب از دیدگاه رهبری، کتابی اخیراً تحت عنوان «آزادی یعنی آزادی» توسط خانه طلاب جوان به چاپ رسیده که بی‌شک خدمت بزرگی در راستای معرفی اندیشه رهبری می‌باشد. آیت‌الله خامنه‌ای در سال‌های 1365 و 1366، در خطبه‌های نماز جمعه، به‌طور مفصل، ناظر بر نیاز زمانه به طرح مسئله آزادی و حدود و ثغور آن می‌پردازد و اتفاقاً یک مواجهه کاملاً نظری با اندیشمندان غربی در باب مفهوم آزادی دارد. این کتاب، پیاده‌شده 15 جلسه از خطبه‌های آن سالهاست؛ بعلاوه دو سخنرانی دیگر که اولی در دانشگاه تربیت مدرس در سال 1377، که اوج مناظره‌های شفاهی و مکتوب در باب مسائل سیاسی جهان غرب و اسلام و تقابلشان بود، ایراد شده است و دومی نیز متن سخنرانی ایشان در سال 1391 در نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع آزادی است. آزادی؛ میدان گفت‌وگو و رشد جامعه از اولین نکاتی که در متن این کتاب به چشم می‌آید و جذابیت ویژه‌ای به متن داده است، التزام عملی ایشان به آزادی‌هاست. ایشان در سخنرانی که در دانشگاه تربیت مدرس دارند، همان ابتدای جلسه اظهار خوشحالی شدیدی دارند که این روزها در باب موضوعات بنیادینی مانند آزادی بحث و گفت‌وگو وجود دارد و از قضا نظرات هم کاملاً مخالف هم هستند و این عامل رشد جامعه است که ما سال‌ها بر این مسئله تأکید کردیم که بنشینید و گفت‌وگو کنید. مواجهه نظری با اندیشمندان غرب نکته جالب‌تر کتاب، رویارویی مستقیم ایشان با اندیشمندان غربی در باب معنا و حدود آزادی است. در لابه‌لای کتاب، وقتی ایشان به نقد آرای اندیشمندان غربی می‌پردازند، شناخت عمیق و وسیع ایشان از جهان نظری بسیار قابل توجه است. آقای خامنه‌ای اولین مسئله نظری که در طرح مسئله خود بیان می‌کنند این است که ما نباید برای اصول آزادی به غرب مراجعه کنیم و به دنبال نظرات کانت، جان استوارت میل و بقیه باشیم؛ به این دلیل که خیلی زودتر از آن‌ها مقوله آزادی‌های اجتماعی را در قرآن و به تبع آن شخصیت‌های اسلامی تبیین کرده‌اند. در واقع، ایشان با تکیه بر این حقیقت که آزادی قبل از هر چیز برخاسته از فطرت الهی است، لذا معتقد است نخستین عاملی که انسان را به آزادی فرامی‌خواند، دین است. این موضوع ادعای کلانی است که در مقام پاسخ به حملات 500 ساله اندیشه غربی مدرن در تضعیف ادیان، به بهانه حذف آزادی بشر در متن دین، مطرح می‌شود. آزادی در قرآن و سنت اسلامی از ویژگی‌های جذاب نظرات آقای خامنه‌ای، اتصال همه‌جانبه آرای ایشان به آیات قرآن است. در توضیح آزادی، به شکل خیلی فنی و جذابی، آیاتی از سوره آل‌عمران را مطرح می‌کند و اعلامیه قرآن بر آزادی اجتماعی انسان (به معنای آزادی در تفکر، انتخاب و عمل) را تفسیر می‌کند. آقای خامنه‌ای معتقد است مطابق این آیات، یکی از مهم‌ترین اهداف پیامبر، آزادی اجتماعی انسان بود. در ادامه، به گفتاری از خلیفه ثانی به یکی از استانداران خود در باب آزادی مردم استناد می‌کند و فرهنگ آزادی‌های اجتماعی در صدر اسلام در سطح خلفا را بررسی می‌کند. این هم از نکات جالب و ویژه آیت‌الله خامنه‌ای است که ابا ندارد از اینکه نکات مثبت خلفا را بیان کند و حتی از آن‌ها به عنوان یک فضیلت نهادینه‌شده در اتمسفر صدر اسلام استفاده کند. تفاوت آزادی در اسلام و غرب در ادامه، آیت‌الله خامنه‌ای ریشه‌ها و تفاوت‌های آزادی غربی و اسلامی را بررسی می‌کند و صراحتاً به منشأ آزادی در غرب حمله می‌کند. ایشان به‌درستی بیان می‌کند که از دیدگاه فلاسفه غربی، پاسخ این پرسش که چرا باید انسان آزاد باشد، مفهوم «خیر همگانی» یا «خیر اکثریت» است. بعد در نقد آن می‌گوید که این مسئله به‌شدت بی‌منطق است؛ چراکه دائماً انسان از خود می‌پرسد چرا باید به خاطر دیگران، من آزادی‌های خودم را سلب کنم و خودم را به زحمت بیندازم؟ در حالی که آزادی در اسلام یک تکلیف الهی است و این تکلیف الهی است که می‌تواند باعث حرکت انسان و ازخودگذشتگی او شود. از دیگر تفاوت‌هایی که آقای خامنه‌ای برای آزادی در اسلام و غرب می‌شمارد، تعیین مرز آزادی است. مطابق بیان ایشان، مرز آزادی در غرب تنها قانون است و قانون نیز فقط در مسائل اجتماعی است و مهم‌ترین ستون قانون نیز این گزاره است که آزادی هیچ فردی نباید آزادی فرد دیگری را محدود کند و هیچ ربطی به زندگی فردی انسان ندارد. در حالی که قانون در اسلام زندگی فردی را نیز در بر می‌گیرد و اجازه نمی‌دهد انسان به بهانه آزادی، در محیط فردی به خودش نیز ضربه بزند و هر آنچه را عقل به صراحت نهی کند (مثل خوردن مشروب الکلی که باعث زوال عقل بشر می‌شود)، اسلام هم نهی می‌کند و آزادی انسان را به آن قید می‌زند. جمع‌بندی در انتها می‌توان گفت که کتاب شریف «آزادی یعنی آزادی» تبیین مبانی فکری فرد مسلمان و مبارزه با استعمار، از طریق نقد مبانی غرب است.   5. دو امام مجاهد؛ نمونه اصیل از مبارزه با طاغوت «انسان کامل» مفهومی است که کم‌وبیش در ادبیات شرق و غرب ردپاهای قوی و ضعیفی از آن دیده می‌شود. در عرفان و ادیان شرقی نمونه‌های زیادی وجود دارد که نیاز به بیان ندارد. در غرب نیز اندیشه منجی در مسیحیت وجود دارد که حضرت مسیح را به عنوان انسان کامل و منجی بشریت معرفی می‌کنند و خود را در انتظار آن (و لو صوری) می‌دانند. عده‌ای از فلاسفه آنان نیز، مانند نیچه، از مفهوم «ابرانسان» استفاده کرده‌اند و مختصاتی برای آن گفته‌اند که بتوان معیاری برای شکل‌گیری شخصیت‌های والا در جامعه باشد. در شیعه نیز به شکل بنیادین این موضوع وجود دارد؛ بنیادین به این معنا که انسان کامل و اعتقاد به آن (ولایت اهل‌بیت) از اصول تشیع است و در صورتی که فردی به ماهیت آن گردن نگذارد، از تشیع خارج است. اما تفاوتی که اندیشه شیعی با بقیه مکاتب در این موضوع دارد، این است که شیعه، در عین حالی که خود را منتظر منجی و انسان کامل نهایی می‌داند، معتقد است که 13 انسان کامل (که همان پیامبر و اهل‌بیت باشند) سابقاً وجود داشته‌اند که ما با رجوع به سیره و اقوال آنان می‌توانیم خط‌کشی برای سنجش عقاید و اعمال خود داشته باشیم. قطعاً این موضوع برتری شیعه نسبت به دیگر مکاتب را می‌رساند. مسئله رفتارهای متفاوت اهل‌بیت اما همین فضیلت، از جهت دیگری باعث ایجاد شبهه‌ای شده است. وقتی 13 انسان کامل را تحت عنوان الگوی قطعی و امام برای جامعه معرفی کنیم و همه رفتارهای آنان را معیار بدانیم، در ساحت انسانی آنان طبیعتاً اختلاف‌هایی در رفتارشان دیده می‌شود و همین مسئله منشأ اختلاف بین مأمومین می‌شود. لذا از همان ابتدا شیعیان نسبت به مقوله رفتارهای به ظاهر متضاد اهل‌بیت اختلاف‌نظر بنیادین داشتند. یکی از بزنگاه‌های اصلی اختلافات در میان رفتارهای اهل‌بیت، ماجرای صلح امام حسن(ع) و قیام امام حسین(ع) است. شبهه واضح است؛ اگر هر دو امام هستند و هر دو معصوم، چرا کنش‌های مختلفی نسبت به حکومت جور داشتند؟ البته که این موضوع در رفتارهای دیگر اهل‌بیت نیز مطرح است. مثلاً امام صادق(ع) در هیچ سطحی مراوده مشخصی با دستگاه بنی‌عباس نداشت، تا جایی که منصور عباسی دستور می‌دهد خانه ایشان را در مدینه آتش بزنند؛ اما امام رضا(ع) ولایت‌عهدی حاکمیت جور را قبول می‌کند؟ و تعداد کثیر دیگری از این موارد وجود دارد که محل نزاع است. سؤال این است که چگونه باید این مسئله را حل کرد؟بیشتر بخوانید: بهترین کتابهایی که رهبری تقریظ کرده اندایده «انسان 250 ساله» آیت‌الله خامنه‌ای، مطابق مبانی که دارند، ابتدائاً همه حکومت‌های غیرمعصوم که در تاریخ صدر اسلام شکل گرفتند (بنی‌امیه و بنی‌عباس) را مصداق اتم طاغوت (استعمار) می‌دانند. ثانیاً معتقد هستند که مهم‌ترین عمل اهل‌بیت، مبارزه با دستگاه استعماری بنی‌امیه و بنی‌عباس بود. اما در مورد شکل این مبارزه می‌فرماید هر کدام ناظر بر شرایط زمانه خود عمل کردند. در واقع، ایده مشخص ایشان این است که ما باید اهل‌بیت را همچون یک انسان با طول عمر 250 ساله بدانیم که هرچند در شرایط مختلف رفتارهای متفاوت داشته، اما در نهایت همه رفتارها از یک وجود، یک عقل و یک ماهیت، بر اساس یک مبنا، صادر شده است. با این توضیح، دیگر تضادی در رفتارهای اهل‌بیت(ع) دیده نمی‌شود. این ایده همان است که تحت عنوان «انسان 250 ساله» معروف شده است. متأسفانه کتابی تحت همین عنوان توسط مؤسسه صهبا از بیانات رهبری جمع‌آوری شده و از قضا بسیار هم مخاطب پیدا کرده، ولی آن‌طور که باید این ایده در متن جمع‌آوری‌شده درنیامده است (برخلاف کتاب دغدغه‌های فرهنگی که همین مؤسسه تهیه کرده و کاری بی‌نظیر است). پیشنهاد منطقی این است که وقتی رهبری در یک موضوع مشخص سخنرانی‌های متعدد دارند، عین همان سخنرانی‌ها عرضه شود؛ به‌ویژه مطالبی که ایشان قبل از انقلاب و در اوج فعالیت علمی خود ارائه داده‌اند. الحمدلله نشر انقلاب اسلامی، که متصدی عرضه آثار رهبری است، سخنرانی‌های اصلی ایشان را در سال 53، که اولین بار این ایده را آنجا مطرح کردند (متأسفانه در همین کتاب انسان 250 ساله نشر صهبا، زمان مطرح شدن این ایده توسط رهبری سال 65 در کنگره امام رضا(ع) معرفی می‌شود)، جمع‌آوری کرده و بعلاوه چند سخنرانی دیگر که ناظر بر تحلیل عملکرد حسنین(ع) است، تحت عنوان «دو امام مجاهد» عرضه کرده است. صلح امام حسن(ع)؛ پیچیده‌ترین مسئله تاریخ اسلام ایشان در این کتاب به صراحت بیان می‌کنند که ماجرای صلح امام حسن(ع) پیچیده‌ترین موضوع تاریخ اسلام است. و دلیل آن را هم ابهام ناظر بر این واقعه می‌دانند. اما این ابهام ریشه در کجا دارد؟ دستگاه طاغوت و استعمار. اینجای متن کتاب می‌توان تیزهوشی و قدرت تحلیل این مرد بزرگ را مشاهده کرد که چقدر دقیق آثار استعمار را ردیابی می‌کند. ایشان می‌فرماید که عامل این ابهام منصور عباسی بود. چرا منصور؟ در زمان عباسیان و مقداری پیش از آنان، فرزندان امام حسن(ع) داعیه‌داران اصلی مبارزه با دستگاه خلافت بودند و قیام‌های علویان را رهبری می‌کردند. منصور عباسی، در نکوهش امام حسن(ع)، که جد آنان باشد، را محور دستگاه تبلیغاتی خود قرار می‌دهد و این‌گونه به جامعه القا می‌کند که این جد این شورشی‌ها، حسن(ع)، بود که خلافت را به مال دنیا فروخت و به کنج خانه پناه برد و به شهوات نفسانی خود پرداخت و در بستر مرد. استعمار مسئله صلح را، که دست زمانه کرده بود، کاملاً وارونه جلوه داد و باعث شد برای همیشه این نرمش قهرمانانه، ذلت توصیف شود. صلح؛ تغییر میدان مبارزه رهبری در ادامه، ابتدا روایت تاریخی صحیحی از ماجرای صلح عرضه می‌کند و بعد علل انجام این امر توسط امام حسن(ع) را تشریح می‌کند. ایشان معتقد است مهم‌ترین عاملی که باعث شد امام حسن(ع) صلح را بپذیرد و در جنگ کشته نشود، تداوم امر مبارزه با استعمار در صحنه سیاسی و فرهنگی بود. به این معنا که اگر امام حسن (ع) به شهادت می‌رسید، فضا برای جولان معاویه و تغییر چهره اسلام کاملاً فراهم می‌شد. امام حسن (ع) صلح کرد که سر پست خود، یعنی مبارزه با استعمار، بماند و از قرآن و اسلام حفاظت کند. رهبری در اینجا به صراحت بیان می‌کند که گاهی ترک مخاصمه و جنگ نظامی و رفتن به سمت مذاکره و حتی صلح، به معنای ترک جنگ نیست؛ بلکه تغییر تاکتیکی صحنه جنگ از میدان نظامی به میدان فرهنگی است. چراکه استعمار گاهی با حذف فیزیکی مبارزان و گاهی با ترور شخصیت آنان در فضای فرهنگی، اهداف خود را پیش می‌برد. لذا شخص مبارز علیه استعمار باید عقلانی عمل کند و تحت شرایط جوزده و فشار دوستان قرار نگیرد. چرا امام حسین(ع) در زمان معاویه قیام نکرد؟ در ادامه کتاب، ابتدا با تحلیل ایشان از چرایی عدم قیام امام حسین (ع) در زمان معاویه مواجه می‌شویم. در نگاه رهبری، مهم‌ترین عامل در مبارزه با استعمار، سنجش شرایط برای اقدام است. اگر شرایط (زمینه فکری، سیاسی، اجتماعی و...) فراهم نبود، به هیچ وجه نباید حرکتی کرد. در زمان معاویه شرایط فراهم نبود. لذا حسین بن علی، همچون حسن(ع)، ده سال را به سکوت سیاسی گذراند، اما دقیقه‌ای از عمل فرهنگی خود ننشست. رهبری ادعای جالبی در این باب دارند. ایشان معتقد است دو دهه فعالیت فرهنگی حسنین(ع) باعث شد حکومت بنی‌امیه، حتی با انتخاب والیان خونخواری مثل زیاد بن ابیه، حجاج بن یوسف و عبیدالله بن زیاد، که جملگی از سیاست‌مداران زمان خود بودند، برای حکومت بر عراق عرب (که کوفه مرکز آن بود)، نتواند آنجا را کنترل کند و این خطه از جامعه اسلامی دائماً در حال شورش علیه دستگاه استعماری بنی‌امیه باشد. آقای خامنه‌ای بسیار دقیق و فنی این نکته را تذکر می‌دهند که مقاومت طبقاتی شیعه علیه استعمار، حاصل آگاهی جمعی بود که طی دو دهه توسط حسنین (ع) علیه طاغوت زمان ایجاد شد. و این‌گونه پسران علی(ع) از اولین مبارزان رسمی فرهنگی، نظامی و سیاسی علیه استعمار بودند.   6. همرزمان حسین؛ تدوام مبارزه با استعمار آیا اهل‌بیت پس از امام حسین(ع) از سیاست فاصله گرفتند؟ تفاوت رفتار سه امام اول شیعه که رسماً شمشیر در دست داشتند و هر کدام به نحوی وسط میدان حرب بودند، با ائمه بعدی که ظاهراً شمشیر را کنار گذاشته و به اموری غیر از قیام و جنگ مشغول بودند، باعث شده عده‌ای تصور کنند که بعد از حسین بن علی(ع)، اهل‌بیت از حکومت فاصله گرفته و نسبت به وضعیت سیاسی جامعه بی‌تفاوت شدند. این نگاهِ غلط تا آنجا پیش رفت که عده‌ای از علمای شیعه هم قائل شدند به روایتی که اذعان دارد شیعه نباید کاری به حکومت داشته باشد تا زمان معصوم و اگر آن زمان امام تشخیص بر تشکیل حکومت دادند، شیعه هم پیروی می‌کند. متأسفانه این نگاه جز خمودگی و سستی برای تشیع حاصلی نداشت و حتی می‌توان گفت اشاعه این اندیشه تا حدودی در راستای نفی مسئولیت از امت است. همرزمان حسین(ع)؛ روایتی دیگر از مبارزه اهل‌بیت اما رهبری شهید، همچنان که ایده انسان 250 ساله را در کتاب دو امام مجاهد مطرح کردند، در کتاب همرزمان حسین (ع) قائل است که اهل‌بیت (از امام سجاد (ع) تا امام حسن عسکری (ع)) بلااستثنا در مسیر مبارزه علیه طاغوت بودند و همه تلاش خود را برای تشکیل حکومت انجام دادند. دال مرکزی مطالب کتاب، بررسی برنامه‌های اهل‌بیت برای تشکیل حکومت و مبارزه حضرات با دستگاه طاغوت است. قابل توجه است که این اثر نیز حاصل سخنرانی‌های ایشان در محرم (بهمن‌ماه) سال 1351 است. اتهام سازش‌کاری اهل‌بیت با دستگاه خلافت یکی از اساسی‌ترین نکاتی که آقای خامنه‌ای در این اثر به بحث می‌گذارد و می‌تواند موضوعی برای مطالعه و تحقیق باشد، مسئله اتهام سازش‌کاری اهل‌بیت با دستگاه خلافت است. به‌ویژه این اتهام را درباره امام صادق (ع) به‌طور مفصل بررسی می‌کنند. ایشان ابتدا روایت تاریخی معروفی را که محتوای آن دال بر ذلیل بودن و رام بودن امام صادق (ع) در حضور منصور دوانیقی است، مطرح می‌کنند. رهبری شهید در نقد این مسئله می‌فرماید که همین منبعی که این روایت را آورده است (یعنی بحارالانوار)، همین منبع نیز روایت‌های ضد آن را نقل کرده که مطابق آن‌ها حضرت صادق(ع) نه‌تنها اهل کرنش نبود، بلکه نسبت به منصور بسیار هم تندی می‌کرد. (در همین‌جا رهبری عنوان می‌کند که عمده تحقیق من کتاب نفیس بحارالانوار است و معتقدم که مرحوم مجلسی به دنبال جمع‌آوری روایات مختلف بوده و هر آنچه در بحار است نباید تلقی به صحت شود و محقق باید بررسی کند که کدام درست و کدام غلط است.) شواهد تاریخی مخالفت اهل‌بیت با طاغوت آقای خامنه‌ای برای تحلیل این دو گونه روایت متعارض، سراغ شیوه و آداب امام صادق (ع) می‌رود که اساساً کرنش با شخصیت آن امام سازگار نیست. گزاره‌های تاریخی، مانند آتش زدن خانه امام صادق (ع)، را نیز دال بر مخالفت امام با دستگاه می‌گیرد. فصل دیگری از کتاب که موضوع اثبات مخالفت اهل‌بیت با دستگاه طاغوت را بررسی می‌کند، مسئله رفتار ائمه با علما و شعرای درباری است. آقای خامنه‌ای با تشریح این برخوردها، در پی اثبات این است که اهل‌بیت نه‌تنها خودشان با دستگاه طاغوت هیچ مراوده‌ای نداشتند، بلکه شخصیت‌هایی را که با حکام جور مرتبط بودند نیز توبیخ می‌کردند و برای این ادعا نیز شواهد متعددی ذکر می‌کنند.   7. تفسیر سوره برائت؛ ایدئولوژی مبارزه  «این گروه به طور مدام آموزش می‌بینند و تبلیغات آن‌چنان مؤثر است که جوانان را به صورت گلوله‌ای آتش درآورده و از هیچ چیز ترس ندارند. مبلغین گروه به عناوین مختلف ثابت می‌کنند که در حال حاضر دستگاه دولتی از حکومت یزید پلیدتر و بدتر است و گفته می‌شود که شماها مانند امام حسن و علی‌اکبر هستید. دستگیری و احیاناً مرگ برایتان افتخار است.» این مطالب، گزارش مأمور ساواک از جلسات درس سیدعلی خامنه‌ای برای دانشجویان و طلاب است. سؤال این است که آیت‌الله خامنه‌ای چه چیزی را تدریس می‌کرد که این‌گونه آتش مبارزه را در دل مخاطبان جوان خود ایجاد می‌کرد؟ تفسیر قرآن؛ محور اصلی جلسات بررسی‌ها نشان می‌دهد که عمده جلسات تدریس و سخنرانی ایشان، مباحث قرآنی بوده است. بخشی از این جلسات در سال 1351، در مدرسه علمیه میرزا جعفر، روزهای پنج‌شنبه و جمعه برگزار می‌شد. موضوع مورد بحث این جلسات، تفسیر سوره برائت بود. شاید بتوان ادعا کرد سیاسی‌ترین و اجتماعی‌ترین سوره قرآن، همین سوره است که به شکل بنیادین مرزبندی‌های ایدئولوژیک جامعه اسلامی با دیگر مکاتب را مشخص می‌کند. از اولین نکاتی که می‌توان در مورد متد تفسیری آیت‌الله خامنه‌ای بیان کرد، اعتنای زیاد ایشان به دو تفسیر مجمع‌البیان مرحوم طبرسی و المیزان علامه طباطبایی است. در واقع، آقای خامنه‌ای در داده‌های تاریخی و علمی خود، مجمع‌البیان را معیار قرار داده است. نگاه متفاوت به آیات سوره برائت کتاب تفسیر سوره برائت، پر است از نکات دقیقی که بیش از هر چیزی، دین‌شناسی آیت‌الله خامنه‌ای را تبیین می‌کند و تفاوت بنیادین نگاه ایشان با دیگر شخصیت‌ها را نشان می‌دهد. به عنوان مثال، در تفسیر آیه اول سوره برائت، عمدتاً قائل هستند که وقتی دشمن پیمان شکست، باید با آنها جنگید. اما رهبری شهید می‌فرماید آنچه آیه می‌گوید این است که حکم قتال برای پیمان‌شکنان نیست، بلکه برای ائمه کفر است. شاید سؤال پیش بیاید اگر پیمان‌شکنی عامل اجرای حکم (قتال) نیست، کفار را به چه جرمی باید کشت؟ ایشان می‌فرماید جرم اصلی، پوشاندن حقیقت است و این ائمه کفر، ایدئولوگ‌ها و زمامداران جامعه کفر هستند که حقیقت را پوشانده و اجازه نمی‌دهند جامعه با حقیقت اسلام آشنا شود. پس اینجا آقای خامنه‌ای بنیادین‌ترین نزاع را با حاکمیت استعمار بیان می‌کند. با این تحلیل، جامعه اسلامی هیچ‌وقت از مبارزه و قتال با استعمار فراغت پیدا نمی‌کند و آقای خامنه‌ای یک تکلیف ابدی برای جامعه اسلامی در راستای مبارزه با استعمار را تبیین می‌کند. نکته مهم‌تر این است که عده‌ای در شرایط فعلی (که آمریکا نقض پیمان کرده و پای تعهدات خود نمانده است) از این آیه استفاده کرده و می‌گویند چون نقض پیمان کردند، پس باید به قتال آنها رفت. شاید نتیجه صحیح باشد، ولی مطابق تحلیل رهبری، استناد به این آیه صحیح نیست. پیروزی؛ نتیجه آزمون جامعه اسلامی از نکات دیگر این تفسیر، توضیح چگونگی حصول پیروزی برای جامعه اسلامی است. نویسنده به صراحت این نکته را بیان می‌کند که اصلاً گمان نکنید به راحتی پیروز می‌شوید، بلکه تا همه جامعه اسلامی امتحان نشوند و سره از ناسره مشخص نشود، نتیجه‌ای حاصل نمی‌شود. پس مسیر جامعه اسلامی ذاتاً مسیر سخت و ناگواری است. حسن فعلی یا معیار دیگری؟ از نکات جالب توجه این تفسیر، که در جای‌جای متن دیده می‌شود، نظرات خاص ایشان است. مثلاً در باب اینکه امثال انیشتین و ادیسون، که در جامعه خود منشأ خیر بودند، آیا روز قیامت به بهشت می‌روند یا نه؟ عمدتاً ناظر بر ماهیت عمل، که عمل نیکویی بوده، گفته‌اند بهشتی هستند. اما آقای خامنه‌ای حسن فعلی را به هیچ وجه معیار نمی‌داند و اتفاقاً با طعنه می‌فرماید که عده‌ای رگ روشنفکری آنها گل می‌کند و می‌گویند فلان شخص، هرچند در جامعه اسلامی نبوده، ولی چون در جامعه خود منشأ خیر بوده، بهشتی است و… و در ادامه نظر متفاوت خود را بیان می‌کند. جمع‌بندی پس در این اثر، ما هم با مبانی دین‌شناسی آقای خامنه‌ای تا حدود قابل اعتنایی آشنا می‌شویم و هم مرزبندی‌های ایدئولوژیک جامعه اسلامی با جوامع استعماری را متوجه می‌شویم.   8. در آغوش نیل؛ پیروزی در گرو تحقق شروط ایمان سابقاً گفتیم اگر ما بخواهیم یک هدف بنیادین مشترک برای امامین انقلاب بیان کنیم، حرکت انسان به سمت بندگی خدا و استقرار حاکمیت الهی بر عالم بود. اما آن دو بزرگوار (به خلاف عمده علمای اسلام)، مهم‌ترین مانع تحقق حاکمیت الهی را وجود استعمار می‌دانستند و لذا برنامه عملی خود را مبارزه ذوأبعاد با استعمار قرار دادند. سؤال این است چه چیزی باعث شد که امامین انقلاب، با تمام مخالفت‌هایی که از طرف گروه‌های دلسوز و معاند با ایشان می‌شد، راه خود را ادامه دهند و پیروز این میدان هم شوند؟ از اعتقاد تا اعتماد اعتماد به صدق وعده‌های الهی! توضیح اینکه اعتماد یک مرحله بالاتر از اعتقاد است. اعتقاد به معنای پذیرفتن گزاره‌های نظری است؛ مثلاً اینکه هدایت تکوینی عالم به دست خداست، یا اینکه هر اتفاقی در عالم بیفتد، در نهایت پیروزی از آنِ اهل ایمان است. اما اعتماد یعنی باور قلبی و محکمی که امکان خطا در نتیجه آن نیست و همین عدم امکان خطا عامل حرکت انسان است. اما چه چیزی عامل تعمیق باور ایشان از اعتقاد به سمت اعتماد می‌شد؟ سنت‌های الهی؛ مبنای اعتماد اساسی‌ترین علت، معرفت دقیق ایشان به وجود و کیفیت سنت‌های الهی در عالم بود. در واقع، ایشان سال‌ها عمر خود را در میان آیات و روایات، در کنار غور در فلسفه و عرفان، گذراند و در یک مسیر طولانی علمی و دقیق به این باور رسید که اولاً سنت‌هایی بر این عالم حاکم است و ثانیاً شروط تحقق این سنت‌ها چیست و در نهایت، حرکت تاریخ بشر چه قواعدی دارد. در کنار این معرفت دقیق، طبیعتاً ارتباط معنوی مداوم (به معنای انجام همین ادعیه، زیارات و تهجد) باعث تعمیق هرچه بیشتر این اعتماد می‌شد. باور؛ زیربنای حرکت اجتماعی نکته قابل توجه در فضای نظری رهبری شهید این است که ایشان قائل بودند بنیان حرکت‌های اجتماعی دینی، باور به همین وعده‌های الهی است و همین باور است که تاب‌آوری امت و استقامت آنها را در مسیر ضمانت می‌کند. حال سؤال این است که آن سنت‌ها کدام‌اند؟ شروط تحقق آنها چیست؟ حدود دخالت انسان در تحقق آن وعده‌ها چه مقدار است؟ آیا صرف باور انسان به تحقق کفایت می‌کند یا عمل انسان هم لازم است؟ تفاوت نگاه رهبری با دیگران به عنوان مثال، در طول تاریخ اسلام از طرف علما گفته می‌شد که مؤمنین پیروز هستند و عالم، ارث مستضعفین است. اما آنچه ما شاهد بودیم، غالباً خلاف این نظر بوده است و کفار حاکمیت بیشتری داشتند و از قضا مستضعفین هم همیشه مستضعف ماندند و هیچ امیدی هم که مستضعفین کار عالم را به دست بگیرند، وجود ندارد. پس این وعده‌ها چه بوده است؟ دقیقاً تفاوت اندیشه رهبری با دیگران در همین نقطه است که رهبری، اراده و عمل انسان را توأمان با باور او، از شروط اساسی تحقق سنن الهی می‌داند. کتاب در آغوش نیل گزارشی دقیق و فنی از نظر رهبری در فلسفه تاریخ و سنت‌های الهی است.   سخن پایانی این‌ها مختصری از مهم‌ترین آثار خامنه‌ای عزیز بود که می‌توان برنامه مبارزه با استعمار را در متن آنها دید. اما طبیعتاً در باب تاریخ استعمار نیز برنامه مطالعاتی مجزایی می‌طلبد که در رساله‌ای دیگر، به فضل الهی، به آن پرداخته خواهد شد. باشد که این طرح بحث، شروعی برای برنامه‌ای جدی در راستای طرح‌های مطالعاتی جمعی در سراسر کشور، برای شناخت استعمار باشد. در آخر نیز عاجزانه از رهبری شهید خواستاریم که ما را نیز در زمره پیروان خود لحاظ کند؛ چه بسا در یوم‌الحسرة از شفاعت ایشان بهره‌مند باشیم. ان‌شاءالله.شما می‌توانید با مراجعه به این لینک، تمامی آثار رهبر شهید و همینطور تمامی آثاری که درباره رهبر شهید نگاشته شده، از زندگینامه تا شرح و تحلیل بیانات ایشان را مشاهده و با تخفیف از سایت پاتوق کتاب خریداری کنید. به قلم «مهران بوذری‌نژاد»

تا حالا به این فکر کرده‌اید که چقدر از شخصیت حقیقی امام حسین علیه‌السلام را می‌شناسیم؟ نکند او را تنها مردی در روزهای دور تاریخ بدانیم که از امروز ما جداست؟ وقتی تلاش کنیم رویکرد ایشان در امامت و قیام کربلا را بشناسیم؛ با کلاس درسی مواجه می‌شویم که حتی امروز و پس از چندین سال فاصله بینمان، برای ما الگوهای عملی زیادی دارد. اما سوال مهم این است که چطور می‌توان به این شناخت رسید؟   تیم کمکی آماده است! مطالعه کتاب‌هایی که با نگاهی عمیق درباره امام حسین علیه‌السلام و ابعاد مختلف قیام ایشان نوشته شده، کمک بزرگی به نوجوان‌هاست تا پاسخ بسیاری از سوال‌هایشان را پیدا کنند. ایام محرم تا اربعین فرصت مناسبی است تا با درس گرفتن از امام شهیدمان، به آموزه‌های دینی یک قدم نزدیک‌تر شویم. در این مقاله سراغ کتاب‌هایی که به شناخت بهتر نوجوان از امام حسین علیه‌السلام کمک می‌کنند رفته‌ایم.   7 کتاب خوب برای آشنایی نوجوانان با امام حسین و عاشورا 1- پدر، عشق، پسر واقعه‌های بزرگ را نمی‌توان شناخت مگر آنکه شخصیت‌های موثر در آن را درک کنیم. یکی از شهدایی که در ظهر عاشورا حضور پر رنگی داشتند، حضرت علی اکبر فرزند امام حسین علیه‌السلام هستند که شناخت نسبتا کمی از او داریم. «پدر، عشق، پسر» آمده تا از چند قدم نزدیک‌تر ایشان را معرفی کند. داستان کتاب به این شکل است که اسب حضرت علی اکبر، «عقاب» به محضر مادر ایشان آمده و از آنچه که در صحرای کربلا گذشته تعریف می‌کند. صحبت‌های عقاب در ده بخش کتاب که ده مجلس نام گذاری شده، تقسیم می‌شود. عقاب از کودکی و تولد حضرت علی اکبر تا لحظه شهادت ایشان را تعریف می‌کند. نزدیکی عقاب به ایشان باعث شده وجه‌های شخصیتی صاحبش را بتوانیم دقیق‌تر از قبل بشناسیم و درکمان از واقعه کربلا و انسان‌های بزرگی که در آن به شهادت رسیدند کامل‌تر شود. «پدر، عشق، پسر» به قلم سید مهدی شجاعی موفق شد دیپلم افتخار چهارمین جشنواره کودک و نوجوان کانون پرورش کودکان و نوجوانان را کسب کند. این کتاب با رویکرد متفاوت و تازه‌ای که دارد در لیست بهترین کتاب‌های نوجوان برای آشنایی با امام حسین است که از انتشارات نیستان چاپ و منتشر شده است.   2- رهنامه عاشورا واقعه کربلا در نگاه شما به کدام اتفاق تاریخی پیش از خودش متصل است؟ گاهی ما نیاز داریم نگاهمان به وقایع اسلام را کامل کنیم. برای پیدا کردن تفسیری بالغانه نیازمند جهت دهی انسان‌های پیشرو و عالمی چون شهید سید علی خامنه‌ای هستیم. کتاب «عاشورا» جلد دوازدهم از مجموعه چهل جلدی رهنامه است که از سخنرانی‌های مختلف ایشان جمع آوری شده. این کتاب در ده فصل به بررسی ظهر عاشورا و قیام امام حسین علیه‌السلام پرداخته‌. در فصل اول این کتاب، هجرت امام حسین در ادامه هجرت پیامبر تفسیر می‌شود و در قدم بعدی هدف قیام، شرایط جامعه سیاسی آن دوره و شهادت مورد بررسی قرار می‌گیرد. چیزی که کتاب «عاشورا» را به اثری خواندنی تبدیل می‌کند؛ فصل‌های پایانی کتاب است که سراغ اتفاقات بعد از ظهر عاشورا و امتداد آن در جامعه امروزی رفته. کتاب «عاشورا» قیام امام حسین را از یک تابلوی تاریخی روی دیوار خانه پایین می‌آورد و نشان می‌دهد چگونه حیات انسان امروزی به تفسیر و الگوبرداری از آن اتفاق عظیم وابسته است. «عاشورا» از مجموعه ره‌نامه در انتشارات انقلاب اسلامی به چاپ رسیده و در لیست بهترین کتاب‌های نوجوان برای آشنایی با امام حسین است.   3- سفر شهادت تا حالا به دنیای بدون عاشورا فکر کرده‌اید؟ دنیایی که در آن امام حسین هیچ وقت قیام نکرده باشند! به نظرتان تفاوت این دو دنیا با هم چیست؟ قطعا فراتر از پاک شدن مراسم‌های عزاداری صرف گریه است. قیام عاشورا چیزی به دنیا بخشیده که وظیفه داریم آن را خوب درک کنیم. مطالعه یکی از راه‌های کمکی ماست. می‌توان با کتاب «سفر شهادت» از امام موسی صدر شروع کرد. این کتاب سراغ ارزش افزوده‌ای رفته که قیام و شهادت امام حسین علیه‌السلام آن را به دنیای انسان‌ها بخشیده. «سفر شهادت» کمک می‌کند مفهوم ایثار را دقیق‌تر از قبل در نقشه کربلا پیدا کنیم. با درک این موضوع متوجه می‌شویم کربلا شروعی برای شکل گیری جوامع اسلامی که یکی از اهداف قیام امام حسین علیه‌السلام است، بوده. با فصل‌های مختلف این کتاب کم‌کم عاشورا برایمان از یک حادثه تاریخی تکراری که همیشه شنیده‌ایم خارج می‌شود و ابعاد سیاسی و اجتماعی آن که تا امروز روی ما موثر است را درک می‌کنیم. «سفر شهادت» از نشر امام موسی صدر منتشر شده و جزو بهترین کتاب‌هایی است که نوجوان‌‌ها برای آشنایی با مکتب امام حسین می‌توان مطالعه کنند‌.   4- مقتل حسینی نوجوان در ظهر دهم عاشورای سال 61 هجری دقیقا چه اتفاقی افتاد؟ کمی برویم عقب‌تر. چه شد که امام حسین علیه‌السلام و یارانشان راهی صحرای کربلا شدند؟ اگر دعوتنامه‌ای در میان بود، چرا کوفیان جای استقبال به جنگ با امامشان رفتند؟ باز هم بیاییم عقب‌تر، اوضاع سیاسی و اجتماعی در زمان به امامت رسیدن امام حسین علیه‌السلام چگونه بود؟ کتاب «مقتل حسینی نوجوان» به این سوال‌ها و کلی سوال مختلف دیگر درباره امام حسین علیه‌السلام، از کودکی تا شهادت ایشان پاسخ می‌دهد. روایت داستان‌گونه این کتاب از زندگی امام حسین کمکمان می‌کند به فضایی که در زمان حکومت ایشان در جامعه جریان داشته بیشتر پی ببریم. آن وقت است که پازل کربلا در ذهنمان کامل می‌شود. «مقتل حسینی نوجوان» کتابی است که در آن می‌توانید از روزهای تولد امام حسین تا قصه تک تک یاران با وفای ایشان را بشناسید. در قدم بعدی، با یزید و چگونگی حکومت او بر جامعه اسلامی آشنا می‌شویم. قسمت مهمی از ماجرای کربلا که مشخص می‌کند لزوم قیام امام حسین علیه‌السلام دقیقا چه بوده و ادامه رویکرد یزید، بدون مخالفت امام می‌توانست چه مشکلی ایجاد کند. «مقتل حسینی نوجوان» به قلم علی شعیبی از انتشارات معارف چاپ شده است.   5- برادر من تویی ماجرای صحرای کربلا، گره خورده به آب و عطش بچه‌های خیمه. هر وقت به بچه‌های تشنه در کربلا فکر می‌کنیم تصویر عمو عباس قهرمان، سریع وارد ذهنمان می‌شود. اما عمو عباس قهرمان را فقط در همین حد می‌شناسیم؟ او چطور به چنین مرد کم نظیری تبدیل شد که در غیرت، زور بازو و معرفت نسبت به امامش همتا نداشت؟ بین آرشیو محتوای فکرتان خوب بگردید. جز روز عاشورا و رشادت‌های ایشان، چند موقعیت دیگر از او سراغ دارید؟ کتاب «برادر من تویی» قرار است تصویر کامل‌تری از حضرت عباس (ع) به شما بدهد. ماجرای کتاب از جنگی شروع می‌شود که غبار میدان نبرد در هوا پخش است. پسر نوجوانی روی اسب نشسته و پهلوان‌های سپاه دشمن را یکی پس از دیگری از پا درمی‌آورد. زمزمه‌ها می‌گویند شبیه این نبرد را قبلا از علی بن ابی‌طالب و در جنگ بدر دیده‌اند. حسن و حسین کنار پدر ایستاده‌اند و سپاه دشمن سردرگم و داغدار غرور خرد شده جنگجویانش به میدان خیره است.  کسی نام پهلوان جوان را نمی‌داند اما اسم عباس، آرام آرام روی زبان‌ها می‌افتد. حالا وقتش شده همه بدانند ام البنین، چه پسری بزرگ کرده. «برادر من تویی» از انتشارات کتابستان معرفت به قلم داوود امیریان نوشته و منتشر شده است.   6- حماسه حسینی اگر می‌خواهید نگاهتان به واقعه عاشورا عمیق‌تر از تعریفات معمول شود؛ «حماسه حسینی» کتابی است که به خوبی کمکتان می‌کند. جلد اول این کتاب از سخنرانی‌های استاد فلسفه و کلام اسلامی، شهید مرتضی مطهری استخراج شده که پس از شهادت ایشان تدوین و به چاپ رسیده. جلد دوم هم از یادداشت‌های ایشان تجمیع شده. «حماسه حسینی» جزو نامدارترین کتاب‌هایی است که درباره واقعه عاشورا منتشر شده. در این کتاب فقط با یک مرور معمولی تاریخی مواجه نیستیم. بلکه شهید مطهری با نگاهی نو به این واقعه، بیان می‌کنند هدف امام حسین علیه‌السلام از قیام چه بود، کدام بخش نقل قول‌ها از کربلا تحریف تاریخی است و جایگاه امر به معروف در کربلا کجا بوده. این کتاب اثری است که با کمک آن می‌توان شخصیت سیاسی، دینی و اجتماعی امام حسین علیه‌السلام را دقیق‌ و فراتر از شنیده‌های همیشگی شناخت. «حماسه حسینی» از انتشارات صدرا فرصتی برای بازنگری دیدگاهمان نسبت به واقعه کربلا است که به واژه حماسه مفهوم تازه‌ای می‌بخشد.   7- کاشوب محرم در تصورات شما چه شکلی است؟ به خاطرات کودکی و اولین مواجه‌ای که با آن داشتید فکر کنید. پارچه‌های سیاه روی دیوار خانه و خیابان‌ها، صدای نوحه و رد دست‌هایتان که محکم‌تر از شب‌های قبل به سینه زده‌اید با عطر حلوا و گلاب. شاید هم صدای سنج و طبل از پنجره خاطرات کودکی‌تان شنیده شود.  حالا تعریفتان چقدر با آن مواجه‌های اول شباهت دارد؟ درکتان از روضه امام حسین علیه‌السلام چقدر فرق کرده؟ کتاب «کاشوب» سراغ آدم‌هایی با تفاوت‌های زیاد رفته. آدم‌هایی از ایران و خارج از کشور با سن و تحصیلات مختلف که همگی در یک چیز اشتراک دارند. خاطرات و دیدگاه آن‌ها‌‌ به عاشورا با وجود همه تفاوت‌ها، همه‌شان را به امام حسین علیه‌السلام وصل می‌کند.  «کاشوب: بیست و سه روایت از روضه هایی که زندگی می کنیم» مجموعه بیست و سه تجربه و زندگی مختلف در روضه است که به قلم سید احمد بطحایی و از انتشارات اطراف منتشر شده است. «کاشوب» فرصتی است که نگاهی دوباره به عمق درک خودمان از روضه‌های امام حسین علیه‌السلام کنیم. شاید در تجربه دیگران، چیزهای جدیدی برای ما پیدا شود که آن‌ها را داشته اما بی‌توجه بوده‌‌ایم.   حساب این آشنایی جداست! ما انسان‌ها وقتی کسی را دوست داریم تلاش می‌کنیم او را خوب بشناسیم. با عینک او دنیا را نگاه کنیم و خوب و بد کارها را از نظر او ارزیابی کنیم. حالا باید ببینیم در عمل چقدر توانسته‌ایم خودمان را به امام حسین علیه‌السلام شبیه کنیم؟  شما بگویید؛ برای مواجه عمیق‌تر با امام، کدام کتاب را انتخاب می‌کنید؟ شما می توانید کتابهای معرفی شده در این مقاله را با تخفیف از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید.  

برای تابستان چقدر برنامه ریزی کرده‌اید؟  از کلاس زبان و ورزش گرفته تا چرتکه و نقاشی ممکن است در لیست کارهایتان باشد اما یک سوال مهم وجود دارد. آیا برای خندیدنتان هم برنامه ریزی کرده‌اید؟ خیلی مهم است که تابستان را با لبخند و حال خوب بگذرانید. به همین دلیل ما اینجا لیستی از کتاب‌های طنز برای نوجوان را آماده کرده‌ایم تا بدون دردسر سراغ خندیدن و مطالعه بروید. کتاب، منشا ویروس خنده شما هم احساس می‌کنید در موبایلتان به اندازه کافی عکس خوب از خودتان ندارید؟ لازمه داشتن یک عکس خوب، لبخند زیباست که قرار است اینجا برایتان تامینش می‌کنیم. فقط اول لنز دوربین موبایل را حسابی تمیز کنید. بعد یکی از کتاب‌هایی که معرفی می‌کنیم را برداشته و به محض خواندن اولین صفحات و لبخند زدن؛ چیک! یک سلفی کم نظیر از خودتان بگیرید. فقط مراقب پر شدن حافظه موبایلتان باشید که با این کتاب‌ها قرار است هزار و یک بار بخندید!   معرفی 13 کتاب طنز مناسب نوجوان ها 1- آمبولانس شتری اوضاع خیلی خراب است. از هر طرف ترکش و خمپاره می‌خورد کنار پایتان‌. عرق کرده‌اید و گوش‌هایتان در اثر صداهای مهیب انفجار به وز وز افتاده. با کلی زحمت چندتا مجروح خودی را جمع کرده و تا کنار آمبولانس رسانده‌اید. معلوم نیست خمپاره بعدی به فرق سرتان بخورد یا به نخل قد بلند کنار دستتان.   راننده آمبولانس ولی ماشین را روشن نمی‌کند. خونسرد نشسته پشت فرمان‌ و می‌گوید: «حاجی گفته تا ماشین پر نشده، حرکت نکنیم!» کتاب «آمبولانس شتری» یک مجموعه داستان ایرانی و بانمک است که سراغ داستان‌های کوتاه از روزهای دفاع مقدس رفته‌ و آن‌ها را باب میل نوجوان امروز نوشته. این کتاب و رزمنده‌هایش آن قدر پر انرژی و پر سر و صدا هستند که خودشان را رساندند به اول لیست معرفی تا به عنوان یک کتاب حال خوب کن خودشان را نشان بدهند. «آمبولانس شتری» را به باحوصله‌ها و بی‌حوصله‌های مجلس توصیه می‌کنیم!  این طوری که بیست داستان کوتاه و خوشمزه جلویتان است. اگر حال داشتید همه کتاب را بخوانید و اگر عشقتان نکشید، یک داستان از وسط کتاب بزنید به بدن تا طنز خونتان افت نکند. «آمبولانس شتری» به قلم اکبر صحرایی نوشته و از انتشارات سوره مهر چاپ و منتشر شده است.   2- ماجراهای من و بقیه تا حالا از مامان و بابا شنیده‌اید که بگویند: «انقدر آتیش نسوزون بچه؟!» ما اینجا یک کتاب آتشین داریم! یک آپارتمان با کلی بچه خوشبخت که کنار هم تا می‌توانند آتش می‌سوزانند و کیف زندگی را می‌برند! این کوچولوهای خوشبخت اولش خیال می‌کنند فقط خودشان هستند که بقیه را اذیت می‌کنند و نخودی می‌خندند ولی اوضاع از وقتی خطری شده که سر و کله یک موجود ناشناخته پیدا شده. حالا آپارتمان یک پارچه در آتش رفته و اتفاقات عجیب و غریبی در آن می‌افتد که کسی برایشان توضیحی ندارد. کتاب‌های آبجی بزرگه را چیزی که معلوم نیست چی هست می‌جود و پاره پاره توی خانه رها می‌کند. چندتا از بچه‌ها می‌گویند کار، کار جن حمام است اما کی جرئت دارد به واقعی بودن چنین چیزی فکر کند؟! مجموعه کتاب هفت جلدی «ماجراهای من و بقیه» از آن کتاب‌های دنباله دار و خنده دار است که در هر جلدش سراغ ماجراهای جدیدی از ساکنین این آپارتمان پراتفاق می‌رود. تا امروز هفت جلد از مجموعه «ماجراهای من و بقیه» به قلم بنفشه رسولیان را انتشارات مهرستان چاپ و منتشر شده است.   3- مرغداری در میدان جنگ خیال کنید جنگ شده. کلی راه را از شهر خودتان کوبیده و رفته‌اید تا لب مرز که در جنگ شرکت کنید. خودتان برای شجاع بودن و مقابله با شرایط سخت جنگی اماده کرده‌اید. توی ذهنتان دست کم یک کلاشینکف خوش دست یا یک تانک بدون رنگ و پولیش گرفته‌اید که بعدها خاطراتش را برای بچه‌هایتان تعریف کنید‌. اما دست آخر چهار پنج تا قاطر بیاورند و بگویند: «قربون دستت، با این چندتا قاطر یه مقدار مهمات جا به جا کن واسمون!» همین لحظه‌ است که رفیقتان با تانک غول پیکرش گاز می‌دهد. شما فقط باید کتاب «مرغداری در میدان جنگ» را ورق بزنید و عاقبت این میدان جنگ را از آن جا بخوانید. کتاب «مرغداری در میدان جنگ» برگرفته از خاطرات طنز رزمندگان لشکر 17 علی ابن ابی‌طالب است که در دفاع مقدس هشت ساله حضور داشتند. این کتاب، داستان‌های کوتاه و طنزش، ماجرای روزهای جنگ را بین چند رفیق صمیمی و خوش خنده روایت می‌کند. «مرغداری در میدان جنگ» به قلم سید سعید هاشمی از انتشارات جمکران چاپ و منتشر شده است.   4- در روزگاری که هنوز پنجشنبه و جمعه اختراع نشده بود! اگر در یک هایپر مارکت همواره تخفیف، شیری از جنگل با رفتار محترمانه پیدا شد که سوالات عجیبی داشت؛ لطفا به درستی همراهی‌اش کنید. یک کاره نگویید برای خرید شیر پاکتی آمده‌اید. می‌دانید چقدر می‌ترسد که شیرها را توی پاکت زندانی کرده‌اند؟ اگر یک نفر دیگر توی خیابان به او بگوید از شیر، آب خنک بخور و نفر بعدی بگوید بچه شیراز است و... خب یال و کوپال شیر بی‌چاره را که بر باد می‌دهید!  به «در روزگاری که هنوز پنجشنبه و جمعه اختراع نشده بود!» یک کتاب معمولی نگویید. بگویید باغ وحش حیوانات سخنگو و هزار قصه! اگر می‌خواهید بدانید در مطب روباهی که مریضش یک کلاغ با ورم پنیری بود، چه خبر شده یا چطور یک خرگوش سفید با شیری گرسنه سر یک میز از تمدن انسانی بحث کردند، این کتاب را بخوانید تا لذت بردن از قصه‌های رنگی و شیرین را تجربه کنید. «در روزگاری که هنوز پنجشنبه و جمعه اختراع نشده بود!» مجموعه‌ داستان‌های کوتاه و طنز از فرهاد حسن زاده است که انتشارات چرخ و فلک آن را چاپ و منتشر کرده است.   5- غول خمره درست است که الان تابستان است و شبانه روز در موبایلمان چرخ می‌زنیم و عشق می‌کنیم ولی بالاخره یک روز که دور نیست، قرار است به لحظه شیرین امتحانات برسیم! دقیقا دارم با شما از حس بیچارگی شب امتحان می‌گویم‌. آن هم امتحان ریاضی. خصوصا وقتی درس ریاضی به معادلات چند مجهولی و سوالات ماشین حسابی رسیده و مغزتان حسابی دود پس داده باشد. واقعا چه می‌شد اگر غول چراغ جادو داشتیم؟ یک غول کار بلد و مهربان که دستمان را می‌گرفت و می‌گفت: «ارباب عزیزم! تاج سرم! تو فقط توی اینستا بچرخ و لذت ببر! سوالای امتحان ریاضی با من!» کتاب «غول خمره» ماجرا یک غول عجیب غریب است یکهویی سر از زندگی پسر دانش اموزی دراورده. پسری که مثل ما نگران بیچارگی شب امتحان و آبروی خودش پیش خانواده است! «غول خمره» مثل همه غول‌هایی که توی قصه‌ها پیدا می‌شوند، بلد است آرزوها را برآورده کند و کارهای سخت را با یک بشکن و فوت انجام بدهد. فقط مشکلش این است که کمی خنگول است! همین خنگی هم کار دست خودش و صاحبش داده! «غول خمره» به قلم حمید بابایی، داستان طنزی است که در انتشارات به‌نشر و برای نوجوان‌های ایرانی چاپ شده.   6- بچه‌ای که نمی‌خواست آدم باشد اگر شما هم همیشه دنبال قصه‌های تازه می‌گردید که حسابی از خواندن آن کیف کنید؛ ما این جا کتابی داریم که قصه‌اش چند صد سال است روی زبان‌هاست اما تکراری نشده و هنوز هم دل آدم را می‌برد. بدون شک می‌توانیم این داستان را در لیست بهترین داستان‌های واقعی دنیا قرار بدهیم. این قصه را قرار است حالا از زبان یک راوی متفاوت بشنویم. از یک بچه نا آدم که به انسان نبودن خودش حسابی هم افتخار می‌کند. این بچه نا آدم وارد سفر بزرگی شده که او را جزو خوش شانس‌ترین موجودات (دقت کنید؛ نمی‌گویم انسان) کره زمین ثبت می‌کند.  اما این خوش شانسی به سادگی نصیب او نشده و شرح مفصلی دارد. کتاب «بچه‌ای که نمی‌خواست آدم باشد» داستان مواجه چند کودک با واقعه غدیر است که با زبان طنز نوشته زهرا موسوی است و از انتشارات مهرستان چاپ و منتشر شده است.   7- من جوکم! به اندازه کافی سریال زامبی‌ها را دیده‌اید؟ بلدید وقتی به پست یک یا چند زامبی خوردید، چگونه فرار کنید؟ شاید اگر روی ویلچر باشید و توانایی راه رفتن نداشته باشید، کارتان کمی سخت‌تر هم بشود. ولی همین سختی‌هاست که قصه زندگی آدم را خواندنی می‌کند. حالا در این کتاب جیمی یک پسر ویلچر سوار است که تازه محل زندگی‌اش تغییر کرده. مدرسه جدیدش پر از زامبی‌های مردم آزار است که باید مراقبشان باشد و از دستشان فرار کند. در همین شرایط قمر در عقربی بود که خبر برگزاری یک مسابقه خاص به گوش جیمی رسید. مسابقه‌ای که بتواند اوضاع زندگی جیمی را زیر و رو کند. حالا جیمی با ویلچرش روی یک سکوی بزرگ می‌رود. به صورت‌های پوکر نگاه می‌کند و تلاش می‌کند زامبی‌های مجلس را بخنداند تا بازی را به نفع خودش تغییر دهد. «من جوکم» اولین جلد از مجموعه چند جلدی جوک‌هاست. این مجموعه پنج جلدی را جیمز پترسون نوشته و بیتا ابراهیمی در انتشارات پرتقال ترجمه‌اش کرده. «من جوکم» با شخصیت اصلی کمدین‌ش که روی ویلچر نشسته، یک معجون خوش طعم از خنده و امید را به ما هدیه می‌دهد.   8- خاطرات خون‌آشام عاشق نامزدتان را سر یک آب انار مفتی از دست نداده‌اید که غم دل خون‌آشام جماعت را بفهمید! ما که نیش پشه‌ای نداریم چطور می‌توانیم درد نیشی که برای انتقام تیز شده را بفهمیم؟! همه چیز از آن آبمیوه فروشی و صاحب کچلش شروع شد. چشم نداشت ببیند جیگوری و میگوری که فرهاد و شیرین دنیای پشه‌ها هستند، آمده‌اند در قرار عاشقانه‌شان دو قطره آب انار سرخ بخورند. درست توی اوج این قصه عشقی، مرد کچل چنان ضربه‌ای به جیگوری خانم زد که غزل خداحافظی در مغازه پخش شد! یک جنازه خونی و مرد پشه‌ای که چشم‌هایش اشکی و غرورش خدشه‌دار شده کف مغازه افتاده بودند. حالا دفتر خاطرات این همسر که یک خون آشام عاشق شده دست ما افتاده. پشه خان، قصه هیجانی زندگی‌اش را برای فرهاد حسن زاده تعریف کرده تا یک ماجرای عشقی برای همیشه در تاریخ ماندگار شود. او که راه افتاده برای گرفتن انتقام، با صد و یک مانع بزرگ و کوچک مواجه شده. کتاب «خاطرات خون‌آشام عاشق» از آن ‌کتاب‌های جمع و جور و خنده دار است که اصلا آدم نمی‌فهمد کی شروع و تمامش کرد.  «خاطرات خون‌آشام عاشق» از انتشارات چرخ و فلک راهی بازار کتاب شده.    9- مدرسه‌ جاسوسی شما فکر می‌کنید مدرسه رفتن فقط برای خواب راحت صبحگاهی و فوتبال زدن در عصرها خطر ساز است؟! تا حالا شده بروید مدرسه جاسوسی و یک مرد سیاه پوش با هفت تیر و کلاهی که نصف صورتش را پوشانده، شب و روز تعقیبتان کند؟ اصلا خبر دارید به جز مدرسه غیر دولتی، نمونه دولتی و تیزهوشان، یک مدل مدرسه دیگر هم هست؟ نگویید نمی‌دانید که از دنیا عقب مانده‌اید! هرچند کمتر کسی شانس ورود به آن یا حتی بقا در چنین مدرسه‌ای را پیدا می‌کند. در کتاب مدرسه جاسوسی، شخصیت اصلی به اجبار برای درس خواندن وارد چنین مدرسه‌ای شده. حالا اما کار بیخ پیدا کرده. او باید شبیه یک پلیس باسابقه با کلی پرونده و سوال دست و پنجه نرم کند. «مدرسه جاسوسی» خوراک خوبی برای آن دسته از نوجوان‌هاست که عاشق داستان‌های پلیسی و معمایی هستند. خبر خوب دوم این است که ماجرا همین جا تمام نمی‌شود! «مدرسه جاسوسی» یک مجموعه چند جلدی است که توی همه جلدها تب داستان حسابی بالاست! این مجموعه را استوارت گیبز نوشته و انتشارات پرتقال با ترجمه مریم رفیعی آن را منتشر کرده است.   10- دوتا خفن روز اول آشنایی با دوست صمیمی‌تان را یادتان هست؟ یک فرضیه وجود دارد که می‌گوید دوستی‌های صمیمی اولش با دعوا، خصومت‌های خیلی شخصی، تیکه‌های سنگین و تشنگی به خون طرف مقابل شروع می‌شود! ما اینجا یک کتاب چسبنده داریم. از آنهایی که خدا نکند شروع کنید که اگر کردید باید چهار جلدش را پشت هم و با ولع بخوانید.  دوتا بچه خفن، قصه‌های این کتاب را می‌سازند که طبق همان فرضیه با هم حسابی مشکل دارند. مایلز مورفی که تازه وارد شهر جدید و حوصله سر بری شده، با یک رقیب رو به رو است که انگار در خفن بودن از روی دست او بلند شده. این احساس خطر و خدشه دار شدن غرور یک پسر خفن را نباید دست کم گرفت! چرا که باید به خودش و همه ثابت کند کله گنده‌تر از خودش، خودش است! کم کم اما شرایط تغییر کرده و او بدون همدست نمی‌تواند از پس یک حقه خیلی بزرگ و کم نظیر بربیاید. این مجموعه چهار جلدی به ترتیب «دوتا خفن»، «دوتا خفن، خفن‌تر می‌شوند»، «دوتا خفن تابستان خود را چگونه گذراندند؟» و «آخرین خنده دوتا خفن» هستند که جوایز زیادی را به اسم خود زده‌اند. «دوتا خفن» نوشته مک بارنت است که ترجمه فارسی آن از انتشارات پرتقال منتشر شده است.   11- انگشت جادویی تا حالا شده نتوانید خودتان را کنترل کنید؟ منظورم فقط یک جیغ زدن ساده موقع عصبانیت یا پرت کردن گلوله جورابتان سمت برادر کوچولویتان نیست. بحث درباره ناتوانی در کنترل کردن قدرت جادویی است که می‌تواند آدم‌ها را به سوسک، کفتر یا ملاقه تبدیل کند. حالا فکر کنید این قدرت افتاده باشد دست یک دختر هشت ساله که اصلا نمی‌داند چطور باید از پس این جادو برآمد. اگر شما یک بزغاله، خرس یا گرگ در جنگل اطراف خانه او باشید حتما هر روز صبح استرس دارید که مبادا دست از پا خطا کنید. چرا که اولین اشتباه می‌تواند آخرینش باشد و فردا صبح که بیدار شدید، چیز دیگری باشید. حالا کتاب «انگشت جادویی» ماجرای قطار مشکلات ناگهانی است که معلوم نیست چطور باید حلشان کرد یا بدتر از آن، چطور باید جلوی جادو شدن بیشتر را گرفت. نویسنده این کتاب رولد دال است که قبلا با کتاب «چارلی و کارخانه شکلات سازی» یک بار قلب همه فانتزی دوست‌های دنیا را تسخیر کرده؛ حالا با داستان «انگشت جادویی» که یک کتاب جمع و جور خیالی است آمده تا یک قابلمه خنده را خوراک یک روزتان کند. این کتاب با ترجمه محبوبه نجف خانی از انتشارات افق منتشر شده است.   12- اکبر کاراته یکی از روزهایی که با دوستان و همکلاسی‌های مدرسه رفته بودید اردو را در ذهنتان بیاورید. صادقانه بگویید! چندتا آتش ریز و درشت سوزاندید؟ حالا حساب کنید با همین جمع، بروید یک اردوی دست کم سه ماهه! چند جلد کتاب طنز از خاطرات این سفر درمی‌آید؟ مجموعه چند جلدی «اکبر کاراته» درباره چند نوجوان است که با کلی اشک و سوز و آه توانسته‌اند راهی جبهه شوند و کنار آدم بزرگ‌ها بجنگند. این هم‌نشینی با بزرگترها ولی نتوانسته چیزی از شیطنت آنها کم کند. حالا یک جبهه است و یک گروه نوجوان کاراته باز که به تنهایی مرز قوانین را جا به جا کرده‌اند. مجموعه داستان کوتاه ده جلدی «اکبر کاراته» به قلم محسن صالحی حاجی آبادی از موسسه فرهنگی مطاف عشق منتشر شده است.   13- ماموریت در گیم نت تا حالا خرتان، خر عزیزتان به خاطر درآمد خانوادگی آواره شده است؟ آن هم خر با استعدادی که به زودی قرار است سلبریتی شود و کلی لایک از کف اینستا و فضای مجازی برایتان جمع کند. می‌دانم ممکن است خر نداشته باشید و هیچ وقت هم خیال داشتنش به سرتان نزد. ولی این دلیل نمی‌‍شود سرنوشت خری به اسم پوپک و صاحب دل نگرانش، سعید برایتان کم اهمیت باشد چرا که همه شما یک وجه اشتراک بزرگ با آنها دارید.  ماجرا از وقتی شروع شد که طویله شخصی‌ پوپک خانم را گرفتند که اجاره بدهند به یک آقا دکتر شیک و پیک تا لبنیات بفروشد. این  آواره  را نباید دست کم بگیرید چون شروع یک انفجار بزرگ است. خصوصا وقتی بفهمید سعید و پوپک خانم با کمک هم و موبایلشان چه درآمدی بهم زده‌اند تا مغازه را پس بگیرند، دود از سرتان بلند می‌شود. «ماموریت در گیم نت» یک داستان طنز و امروزی است که شخصیت‌هایش حسابی با ماجرای تولید محتوا در فضای مجازی درگیر هستند. «ماموریت در گیم نت» به قلم محمدحسین صادقی از انتشارات میخ منتشر شده است.    هرکی بیشتر بخنده، برنده است! به لیست کتاب‌ها نگاه کنید. ماجرای کدامشان برایتان جذاب‌تر است؟ از همان شروع کنید. فقط قبل از شروع؛ لپ‌هایتان را از حالت انقباض خارج کنید و اصلا به خودتان سخت نگیرید. با خیال راحت بخندید که دنیا دو روز بیشتر نیست! شما می توانید کتابهای معرفی شده در این مقاله را با تخفیف از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید.   به قلم «رقیه پورحنیفه»

سید علی خامنه ای؛ شهیدِ عزت ایران شهید سید علی حسینی خامنه‌ای، بزرگترین رهبر جهان اسلام در زمانه ما، با شهادتش بر همگان ثابت کرد که مرد میدان عمل است. مطالعه زندگی‌نامه این رهبر الهی و عالم بزرگ، نشان از این دارد که ایشان تمام عمرش را برای عزت ایران و نصرت دین خدا تلاش کرده و در این راه از بذل جان نیز فروگذار نکرده است. ایشان در صحنه‌های مختلف زندگی از جوانی تا امروز، بارها ثابت کرد که حاضر است جانش را برای پرچم سه رنگ و ملت بزرگ ایران فدا کند و سر آخر نیز شجاعانه ایستاد و با شهادتش چنان جوششی در دل مردمش ایجاد کرد که دوست و دشمن انگشت به دهان ماندند از عظمت ملتی که پرورش یافته مکتب او بود؛ او که بهترین مربی بود و ملتی را تربیت کرد که پس از او، پیامبرانه مبعوث شدند.   خانواده تراز شهید خامنه ای  حال که عظمت این مرد و سبک تربیتی او برای همگان آشکار شده، بد نیست به کودکی و نوجوانی، محیط خانوادگی و سبک تربیتی پدر و مادر بزرگوار ایشان سری بزنیم و تاثیر خانواده تراز را در تربیت انسانی بزرگ، وارسته و حکیم ببینیم. قطعا شنیدن حال و هوای کودکی و نوجوانی ایشان دلچسب و شیرین است. پدر شهید خامنه‌ای از علمای بزرگ مشهد بود، ایشان از لحاظ مالی زندگی ساده و حتی سختی داشتند، از ویژگی‌های ایشان بی‌رغبتی به دنیا، مطالعه و علم زیاد و تهجد و توجه به نماز و دعا بود.  مادر ایشان، بانو خدیجه میردامادی، بانویی مومن، کتابخوان، زاهد و دارای روحیه قوی، مبارز و انقلابی بود.  محیط خانوادگی ایشان نیز، محیطی سرشار از محبت، احترام، مطالعه و یاد خدا بوده و دنیا و زخارف دنیایی در آن بی اهمیت.  ما در این مقاله سعی کردیم با بیان خاطراتی از دوران کودکی و نوجوانی رهبر شهید انقلاب، علاوه بر زنده نگه داشتن یاد آن عزیز و تنفس در هوای زندگی‌اش، به پدر و مادرها کمک کنیم تا از این سبک برای تربیت نسلی مهدی‌یاور الگوبرداری کنند.   شهامت مثال زدنی شهید خامنه ای  بخش دوم مقاله به دوران جوانی و خاطرات مبارزات و زندان‌های ایشان در دوران قبل از انقلاب مربوط می‌شود. مرور خاطرات جوانی و مبارزات سیاسی شهید خامنه‌ای عزیز، الگویی کم نظیر از شجاعت، شهامت، جان فشانی و اطمینان در مسیر را برای جوان انقلابی امروز ترسیم می‌کند.    خاندان شهید سید علی خامنه ای  نسب پدری شهید خامنه‌ای به حضرت سلطان سید محمد می‌رسد که از سادات حسینی است و با چهار واسطه فرزند امام سجاد (ع) می‌شود. سید محمد فرزند سید محمدتقی، از شجره مبارک حضرت سلطان سید محمد است که به شهر خامنه – 80 کیلومتری شمال غربی تبریز – می آیند و در آن جا ساکن می‌شوند. جد شهید خامنه‌ای یعنی سیدحسین در خامنه متولد شده و سپس برای تحصیل به نجف مهاجرت می‌کند. پدر بزرگوار شهید، آقا سیدجواد خامنه‌ای در نجف متولد می‌شوند. جالب است بدانید شیخ محمد خیابانی شوهرعمه آقا سید علی است. هم چنین پدربزرگشان در تبریز، در زمان مشروطه فعالیت های سیاسی داشتند. امام شهید امت از سمت مادر از خاندان میرداماد فیلسوف عصر صفوی است و نسبش به امام جعفر صادق (ع) می‌رسد.   ولادت  در 29 فروردین سال 1318 شمسی، دومین پسر آقا سید جواد، در محله سرشور شهر مقدس مشهد متولد شده و «علی آقا» نام گرفت. (هنگام تولد نام ایشان را با آقا گذاشتند) آقا سید جواد پیش از خدیجه بانو، همسری به نام مرضیه خانم داشته و از او نیز چهار دختر در خانه ایشان زندگی می‌کردند. یعنی سیدعلی آقا در زمان تولد چهار خواهر و یک برادر داشتند.    خامنه‌ای از زبان خامنه‌ای  در این قسمت، به مرور خاطرات کودکی، نوجوانی و جوانی شهید سید علی خامنه ای می پردازیم. اما نه یک مرور معمولی. از میان کتاب ها و نوشته ها، گشتیم و گشتیم و آن دسته از خاطرات آقا که از زبان خودشان بیان شده بود را برایتان گلچین کرده ایم. اینگونه هم از صحت و سندیت خاطرات خیالمان راحت است و هم شیرینی و حلاوت صحبت های آقا در مورد خودش و خانواده اش در جانمان می نشیند.   بخش اول: در خانه پدری (کودکی و نوجوانی)  خانه پدری  منزلی که من در آن متولد شده ام _تا چهار پنج سالگی_ یک خانه 60-70 متری در محله فقیرنشین مشهد بود که فقط یک اتاق و یک زیرزمین تاریک و خفه‌ای داشت. هنگامی که برای پدرم مهمان می‌آمد، همه ما باید به زیرزمین می‌رفتنم تا مهمان برود.    مادر فهمیده و باسواد  مادرم یک خانم بسیار فهمیده، باسواد، کتابخوان، دارای ذوق شعری و با قرآن کاملا آشنا بود. قرآن را خوب و با صدای جالب تلاوت می‌کرد. شیوه قرائت ایشان، ما را در آن کم سن و سالی به خود جذب می‌کرد. ما بچه‌ها دورش جمع می‌شدیم و به تلاوتش گوش می‌کردیم. ایشان هم از فرصت استفاده می‌کرد و برخی آیات را برای ما به فارسی ترجمه می‌کرد و داستان‌های پیامبران را برایمان بازگو می کرد. من خودم اولین بار، زندگی حضرت موسی(ع)، زندگی حضرت ابراهیم(ع) و بعضی پیامبران دیگر را از مادرم شنیدم.    پدر عالم، عابد و زاهد  پدرم یکی از روحانیون برجسته مشهد بود که از لحاظ علمی، فقیهی صاحب نظر و از لحاظ معنوی، مردی پارسا و پرهیزکار و از لحاظ اخلاقی، بسیار عفیف و محجوب و متمایل به انزوا بود.  آقا مردی متعبد و اهل نماز و قرآن و دعا بود و به نوافل تقید داشت؛ به خصوص اهل تهجد و گریه نیمه شب بود.  آقا به دنیا و زخارف دنیا واقعا بی‌اعتنا و بی‌رغبت بود. خانه خوب، خوراک خوب، لباس خوب، رنگ در و دیوار و هرآنچه ما ابزار رفاه و آسایش تلقی می‌کنیم اصلا برای ایشان اهمیت نداشت و حتی تعجب می‌کرد از اینکه دیگران به این چیزها اهمیت بدهند.    زندگی ما به سختی می گذشت  پدرم روحانی بزرگی بود، اما بسیار پارسا و گوشه گیر، زندگی ما به سختی می‌گذشت. من یادم هست شب‌هایی اتفاق می‌افتاد که در منزل ما شام نبود. مادرم با زحمت برای ما شام تهیه می‌کرد. آن شام هم نان و کشمش بود.    مادربزرگ یزدی آقا  به مادربزرگ مادرم، بی‌بی میگفتیم. بی‌بی ما یزدی بود و برای مادر من، مثل مادر بود. مادر من فرزند اوّل و آخر مادر خودش بود. آقاسیّدهاشم یک سفر به مشهد می‌آیند که عیالشان در این سفر در جوانی _دو سه ‌سالگی مادرم_ بر اثر تب فوت میکند. بعد از فوت مادربزرگم، همه‌ی امور و تربیت و اداره و حفظ مادرم با بی‌بی بوده و تا آخر هم روابط بینشان مثل مادر و دختر بود؛ یعنی کاملاً نزدیک. بی‌بی، خانم خیلی مهربان و یک یزدی کامل بود؛ همان تصویری که ما از یزدی‌ها داریم. در خانه‌ی ما علاقه‌ی به یزد و یزدی زیاد و امری طبیعی بود؛ یعنی فرهنگ داخل منزل ما این بود که اصلاً یزدی در نظر اوّل، یعنی خوب. کأنّه یزدی‌ها یک سیطره‌ی فرهنگی بر خانه‌ی ما داشتند و تا حالا هم همین‌طور است و اثری از این حالت مانده؛ ما وقتی یک یزدی جلویمان ظاهر بشود و بفهمیم یزدی است، نظر اوّل این است که این آدم خوبی است، مگر خلافش ثابت شود. این حالت از وجود بی‌بی و از علاقه‌ی مادرم به او ناشی میشد. مادرم تحت تأثیر یزدی‌گری این خانم همه چیز یزد را می‌پسندید. گاهی مقایسه میکرد و مثلاً با اینکه تبریزی‌ها خیلی مرتّب قند میشکنند، میگفت: «تبریزی‌ها قند را ریز میشکنند؛‌ ‌‌امّا یزدی‌ها…» یا مثلاً تبریزی‌ها در باقلوا و در شیرینیجات خیلی خوش‌سلیقه‌اند و لوزهای باقلوا را ریز و قشنگ‌ ‌‌درست میکنند، امّا مادرم این را نمی‌پسندید و میگفت: «لوزهای باقلوای تبریزی‌ها کوچک است، لوزهای یزدی‌ها درشت.» ایشان آن را دوست میداشت.   انس با دیوان حافظ در دوران کودکی  مرحوم آقا سیّدهاشم -پدر بزرگ مادری‌ام- اهل حال و اهل ذوق بود؛ یعنی اهل معنا و سلوک بود. طبعاً این معنا او را به شعر هم کشانده بود‌‌‌. دیوان حافظ او‌ ‌‌که آن را به مادر من داده بود، در خانه‌ی ما بود. جزو جهیزیّه‌ی مادرم وارد منزل ما شده بود. من در کودکی با آن دیوان مأنوس بودم. در حاشیه‌ی دیوان، آن مرد عالمِ فقیهِ زاهد، یادداشتهایی نوشته بود. یکی از یادداشتها این بود که: «این غزل را در کشتی، مابین کجا و کراچی در سفر مکّه میخواندم.» یعنی یک عالِم عابد زاهد سالک، در راه مکّه که میخواسته حالی بکند، از شعر حافظ استفاده میکرده! این ناشی از حالت ارتباط با آن سلسله‌ی عرفای فقیه یا فقهای عارف بود؛ همین مجموعه‌ی نجفی‌ها که واقعاً خیلی معرکه بودند و آخرینشان مرحوم آقامیرزا علی‌آقای قاضی است.   پدرم نسبت به فرزندان فوق العاده با محبت بود  یادم هست زمستان‌ها وقتی آقا نماز صبح می‌خواندند، من و خواهر و برادرم به اتاقشان می رفتیم و روی زانوهایشان می‌نشستیم. در زمستان که اتاق سرد بود، آقا پوستین روی دوش می‌انداختند، ما زیر پوستین آقا می‌رفتیم و ایشان همان طور که تعقیبات می‌خواندند، ما را تکان می‌دادند، ما هم خیلی لذت می بردیم. بعدها من با بچه های خودم همین کار را می‌کردم؛ چون یادم بود که آن وقت چقدر خوشم می آمد.    والیبال را دوست داشتم  در کوچه بازی می‌کردیم؛ در خانه جای بازی نداشتیم. من آن موقع در کوچه، با بچه ها والیبال بازی می‌کردیم؛ خیلی هم والیبال را دوست می‌داشتم. الان هم اگر گاهی بخواهیم ورزش دست جمعی بکنیم البته با بچه های خودم به والیبال رو می آوریم که ورزش خیلی خوبی است.    حفظ کردن زیارت جامعه کبیره در کودکی  پدرم هرشب بعد از نماز مغرب ‌و ‌عشا به حرم مشرّف میشد؛ تقریباً هر شب حرم میرفت. من هم هر شب با پدرم به حرم مشرّف میشدم. حرم که میرفتیم، پدرم زیارت امین‌الله میخواند؛ زیارت جامعه را هم مکرّر میخواند؛ لذا زیارت ایشان طول میکشید. من هم جامعه را از روی مفاتیح میخواندم. این‌قدر خواندم که حفظ شدم. یک شب از حرم که بیرون آمدیم به پدرم گفتم: «آقا! من امشب جامعه را از حفظ شدم.» پدرم خیلی خوشحال شد و نوازشم کرد و بارک‌الله گفت. از همان زمان هنوز هم زیارت جامعه را حفظ دارم.   بخش دوم: جوانی و مبارزات  پدرم حق عظیمی از نظر تحصیلی و تربیتی به گردن من دارد  اختلاف سنی من و پدرم خیلی زیاد بود؛ درست چهل و پنج سال. علاوه بر آن، پدرم مقام علمی بالایی داشت و مجتهدی با اجازات بود و شاگردانی در سطوح عالی تربیت کرده بود. بنابراین سزاوار نبود که او با آن مقام علمی به من که دوره‌ی ابتدایی دروس اسلامی را می‌گذراندم درس بدهد. حال و حوصله این گونه کارها را هم نداشت، اما بنابر علاقه‌ای که به تربیت ما داشت، هم به برادر بزرگتر و هم به من و هم بعدها به برادر کوچکترمان درس می‌داد و حق عظیمی از جهت تحصیلی و تربیتی به گردن همه ما برادران، به ویژه بر من دارند؛ چنان که اگر ایشان نمی‌بودند، من به موفقیت‌های فراوانم در تحصیلات فقه و اصول نائل نمی‌شدم.   تفریح جوانی  دستگاه های آن وقت سعی داشتند مراکز عمومی را آلوده به شهوات و فساد بکنند. ما متاسفانه تفریح کمی داشتیم. تفریح ما در آن دوران حضور در جمع طلبه ها و صحبت و گفتگو و تبادل اطلاعات بود.  البته من از آن وقت ورزش می‌کنم؛ آن وقت ما کوه می‌رفتیم، پیاده‌روی‌های طولانی می‌کردیم. من با دوستان خودم، چند بار از کوه‌های اطراف مشهد، همین طور کوه به کوه، روستا به روستا، چند شبانه روز حرکت کردیم و راه رفتیم.   به کتاب قصه خیلی علاقه داشتم...  من در دوران جوانی زیاد مطالعه می کردم. غیر از کتاب های درسی خودمان که مطالعه می کردم، کتاب تاریخ، کتاب ادبیات، کتاب شعر و کتاب قصه و رمان هم می خواندم. به کتاب قصه خیلی علاقه داشتم و خیلی از رمان های معروف را در دوره نوجوانی خواندم. شعر هم می خواندم. من با بسیاری از دیوان های شعر در دوره نوجوانی و جوانی آشنا شدم. به کتاب تاریخ علاقه داشتم و چون درس عربی می خواندم، به حدیث هم علاقه داشتم. الان احادیثی یادم است که آن‌ها را در دوره نوجوانی خواندم و یادداشت کردم؛ دفتر کوچکی هم داشتم که یادداشت می کردم.   من خیلی کتاب نگاه می کردم؛ منزل ماهم کتاب زیاد بود، کرایه هم می کردیم. نزدیک منزل ما کتاب فروشی کوچکی بود که کتاب، کرایه می داد. من رمان و اینها که می خواندم، معمولا از آن جا کرایه می کردم.    جوانی بسیار پر هیجانی داشتم  من خودم شخصا جوانی بسیار پرهیجانی داشتم. هم قبل از شروع انقلاب، به خاطر فعالیت های ادبی و هنری و امثال اینها، هیجانی در زندگی من بود و هم بعد که مبارزات در سال 1341 شروع شد که من در آن سال بیست و سه سالم بود. طبعا دیگر ما در قلب هیجان های اساسی کشور قرار گرفتیم و من در سال چهل و دو، دو مرتبه به زندان افتادم؛ بازداشت، زندان، بازجویی. می دانید که اینها به انسان هیجان می دهد.  بعد که انسان بیرون می آمد و خیل عظیم مردمی را که به این ارزش ها علاقه مند بودند و رهبری مثل امام رضوان الله علیه را که به هدایت مردم می پرداخت و کارها و فکرها و راه ها را تصحیح می کرد، مشاهده می نمود، هیجانش بیشتر می شد. این بود که زندگی برای امثال من که در این مقوله ها زندگی و فکر می کردند، خیلی پرهیجان بود.    من به تو افتخار می کنم  اولین باری که من از زندان آزاد شدم خیلی جالب بود. روزی آمدند و گفتند: «بیایید، وسایلتان را جمع کنید و بروید.» آمدم خانه. عصر تابستان بود و هوا گرم. هیچ کس از خانواده خبر نداشت. من هم دلهره داشتم؛ با خودم می گفتم: «حالا چه جوری برخورد می کنند؟ آقا چه می گوید؟ آقا که حتما دعوا می کند. خانم چه می گوید؟» وارد که شدم دیدم والده‌مان دارد به طرف من می آید. من را که دید بغل کرد و بوسید و همان اول گفت: «من به تو افتخار می کنم.» تا دیدم حال و هوای خانه این جوری است خیالم راحت شد. در این فاصله، به آقا هم خبر دادند و ایشان هم پایین آمد. دست آقا را بوسیدم و دیدم نه، آقا هم هیچ دعوا یا اوقات تلخی نکرد.    مخفی کردن اعلامیه ها در زغال دان!  در خانه‌ی ما، زیر اتاق خانم آشپزخانه قرار داشت. ‌‌در گوشه‌ی آشپزخانه‌ یک زغال‌دان بود؛ محفظه‌ای که‌ ‌‌قسمت جلوی آن یکسره تا بالا دیوار بود. قبل از زمستان از ‌‌‌بالا زغال و خاکه را میریختند درون آن و در طول زمستان ‌‌‌ذرّه‌ذرّه ‌‌‌زغال و خاکه را از پایین درمی‌آوردند‌ و ‌‌‌استفاده میکردند. بعد که مبارزات شروع شد، چون نفت دایر شده بود و‌ ‌‌زغال مصرف نمیشد، این زغال‌دان هم دیگر خیلی مصرفی نداشت و به محلّ مخفی کردن اعلامیّه‌ و این چیزها تبدیل شده بود. هر وقت‌ ‌‌ما یا بچّه‌های دیگر‌ میخواستیم اعلامیّه را مخفی بکنیم، می‌آمدیم ‌‌‌از بالا آن را داخل زغال‌دان می‌انداختیم ‌‌‌و خاطرجمع بودیم که کسی سراغ آنها نمیرود.   وقتی از خانه بیرون آمدم، خود را برای مرگ آماده کردم  ...این اولین تجربه من از دستگاه تحقیقات پلیسی بود. مرا نزد افسر جوانی با درجه ستوانی بردند. او با لحنی تند و با رگ های گردن برآمده، به سرزنش و توبیخ من برخاست. با آرامش به او پاسخ دادم: تو کاری بیش از اعدام من نمی توانی انجام دهی. صلاحیت اعدام مرا هم نداری. آنچه در قدرت و اختیار توست، کمتر از اعدام کردن است؛ پس هرکاری می خواهی بکن؛ من آماده ام؛ زیرا وقتی از خانه بیرون آمدم، خود را برای مرگ آماده کردم؛ لذا خودت را خسته نکن! آن افسر، انتظار چنین پاسخی را نداشت؛ لذا متعجب و بهت زده شد. خشم و خروشش فرونشست، لحن خود را تغییر داد و چند بار تکرار کرد: من به شما چه بگویم؟ بعد مدتی خاموش ماند و سپس گفت: شما پدر و مادر و همسر دارید؟ گفتم: پدر و مادر دارم، اما متأهل نیستم. حرفش را تکرار کرد: من با شما چه بکنم؟ به او گفتم: من مأمورم و شما هم مأمورید؛ بنابراین شما وظیفه خودت را انجام بده و من هم به وظیفه خودم عمل می کنم.    توأم شدن شکنجه با تلاوت و روزه، چشم مرا ضعیف تر کرد  یکی از دستگیری های من در ماه شعبان بود. روزها گذشت و ماه مبارک رمضان نزدیک شد. من شنیدم که رئیس بازجوها در راهرو رفت و آمد می کند. وقتی صدای گام هایش به سلولم نزدیک شد، صدایش زدم. در را باز کرد و حالم را پرسید. او از روی بدجنسی مرا شیخ خطاب می کرد حال آنکه امثال مرا سید خطاب می کنند. به او گفتم ماه رمضان نزدیک است و من نمی توانم اعمال این ماه مبارک، اعم از نماز و روزه و دعا را در این سلول انجام دهم؛ پس مرا در این ماه آزاد کنید.  گفت: عجب! پس ماه رمضان در پیش است؟! اینجا مناسب ترین جا برای روز‌داری است. هذا مسجد (اشاره کرد به سلول) و هذا حمام (اشاره کرد به حمام های زندان). همین جا بمان، نماز بخوان و روزه بگیر. من میدانستم که او مرا آزاد نمی کند، اما من خواسته بزرگی از او طلب کردم تا خواسته کوچک را بپذیرد. فورا به او گفتم: بسیار خب، اجازه بده من یک قرآن داشته باشم. اجازه داد یک قرآن از منزل برایم آوردند.  خواندن قرآن در تاریکی شدید غیرممکن بود. به نگهبان گفتم: می خواهم قرآن بخوانم، در را برایم کمی باز کنید. رفت اجازه گرفت. اجازه دادند که در به اندازه ده سانتی متر باز گذاشته شود و همین برای خواندن کافی بود. لذا در این ماه خیلی قرآن خواندم و خیلی هم حفظ کردم. البته توأم شدن شکنجه با تلاوت و روزه، چشم مرا ضعیف‌تر کرد.   توسل آیت الله سید مجتبی خامنه ای برای آزادی پدرشان از زندان همسرم برایم نقل کرد که مادرش پسرم مجتبی را که کودکی بود سرشار از معصومیت و پاکی و سلامت روحی و عشق و عاطفه و پایبندی به برخی عبادات به حرم حضرت رضا (علیه‌السلام) می‌برده و به او می‌گفته: به وسیله‌ امام رضا به خدای متعال متوسل شو و از خدا بخواه که پدرت را از زندان آزاد کند. کودک، معصومانه رو به امام رضا(علیه‌السلام) می‌کرده و به او توسل می‌جست. یک شب دیگر مجتبی با مادربزرگش به حرم رفته و صحنه تکرار شده؛ اما این بار نشانه‌های تأثری شدید در مجتبی ظاهر شده، گریه و زاری کرده و با لحنی که حاکی از لبریز شدن کاسه صبر کودک و سوز و گداز عمیق او بوده، با امام رضا صحبت می‌کرده و به شدت اشک می‌ریخته؛ به حدی که مادربزرگش از کرده خود پشیمان شده و تصمیم گرفته که دیگر این کار را از مجتبی نخواهد. دو روز بعد، تلفن خانه به صدا در می‌آید تا صدای من را بشنوند؛ من آزاد شده بودم و از خانه برادرم در تهران با آن‌ها تماس گرفته بودم.   تو یوسف می شوی!  به مناسبت بحث خواب‌های صادقه، بد نیست بگویم که در یاد من خواب‌های عجیبی مانده، که یکی از آن‌ها را نقل می ‌کنم؛ به گمانم سال ‌های 1346 یا 1347 باشد. در آن زمان وضع سیاسی مشهد در نهایت شدت و سختی بود و اسلام‌گرایان دچار گرفتاری و محنت زیادی بودند؛ چنان که جز چند تن اندک از رفقا با من در میدان نماندند و بقیه ترجیح دادند عرصه مبارزه را رها کنند. در آن شرایط خواب دیدم که حضرت امام خمینی (ره) وفات کرده و جنازه ایشان در یکی از خانه های مشهد واقع در نزدیکی خانه پدر من روی زمین است. مردم زیادی برای تشییع جنازه جمع شدند، که من هم در میان آن ها بودم. دردی جانکاه قلبم را می‌فشرد و غم و اندوه وجودم را گرفته بود. تابوت را از خانه بیرون آوردیم و روی دوش گرفتیم. بعد تشییع کنندگان که جمعیت انبوهی بودند، در پی جنازه به حرکت درآمدند که در میان آن‌ها شمار بسیاری از علما بودند و من هم با آن‌ها حرکت می ‌کردم و با صدای بلند می‌گریستم و از شدت تألم و تأثر، با دست روی زانوی خود می‌زدم.  جنازه به آخر شهر رسید. بیشتر تشییع کنندگان بازگشتند، اما جنازه راه خود را در بیرون شهر ادامه داد و تعداد بیست سی تشییع کننده - که من جزو آنان بودم – همچنان در پس جنازه حرکت می کردند. سپس جنازه به تپه ای رسید. بیشتر تشییع‌کنندگان در پایین تپه ماندند. جنازه به همراه چهار پنج تشییع‌کننده به بالای تپه رفت که من هم با آن‌ها بودم.  من به پایین پا نزدیک شدم تا چهره حضرت امام را ببینم و با او وداع کنم. وقتی کنار پا ایستادم ناگهان دیدم دست راست ایشان که انگشت سبابه آن به حالت اشاره بود، به سمت بالا حرکت می‌کند. حیرت شدیدی سراپایم را گرفت. سپس دیدم امام با چشمان بسته شروع کرد به حرکت برای نشستن، تا اینکه انگشت اشاره‌اش به پیشانی من رسید. بعد لب‌هایش را گشود و دو بار گفت: تو یوسف می‌شوی... تو یوسف می‌شوی!    بافتن موی سر دخترها  دخترم چهار پنج ساله بود که یک بار او را برای زیارت امام خمینی (ره) بردم. خانواده‌ی ما رفته بودند مشهد و او ماند پیش من برای اینکه بیاید امام(ره) را روز عید ببیند. صبح پا شدیم و سرش را شانه کردیم و مرتبش کردیم و موهایش را به زحمت بافتیم. یک دستی هم که نمیشود؛ من بافتن موی سر را خیلی خوب بلدم اما با یک دست نمیشود؛ دودستی باید ببافند چون باید موها را سه قسمت کنند. رفقای پاسدار آمدند به کمک ما و موی سرش را بافتیم و چادر سرش کردیم و خدمت امام آوردیم...   پدرم میگفت «علی‌آقا» زیادی به خودش فشار می‌آورد  سال 43 از قم به مشهد برگشتم. مدرسه نمی‌رفتم و جایی برای مطالعه نداشتم. منزل پدرم هم خیلی جا کم بود؛ فقط یک اتاق داشتیم که در زمستان، خالی میماند. روبه‌روی آشپزخانه‌ی و زیر اتاق خانم. چون خیلی سرد بود و رطوبت داشت و گرم نمیشد و وسایل گرمازا هم مثل امروز نبود. من اینجا را برای اتاق مطالعه آماده کردم. فرش نداشت؛ یک گلیم و یک تشک در گوشه‌ی آن انداختم و یک میز کوچک و یک والور هم بردم و آنجا را مثل اتاقِ طلبگی درست کردم و خلاصه، شدم طلبه‌ی آنجا. زیر اتاق آقا هم بود. آقا بالا بود و من پایین. کتابهای مورد نیاز خودم را که عمده فقه و اصول بود، بردم آنجا و هنوز هم یادم هست که کجای اتاق، آنها را ردیف گذاشتم. در همان ایّام مرحوم ربّانی شیرازی یک سفر آمد مشهد. وقتی میخواست با من ملاقات کند، او را بردم همان ‌جا. اتاق را که دید، گفت: «عجب! اینجا حجره‌ی خوبی است.» چون اتاق سرد بود، شبها میرفتم زیر عبا تا بتوانم با نهایت سختی مطالعه کنم؛ البتّه آن هم نمیشد؛ برای اینکه تا می‌آمدم گرم مطالعه شوم، از بالا صدایی می‌آمد و خانواده حرفی میزدند. پدر و مادرم کم‌کم نگران شدند؛ چون هم اتاق مرطوب بود و هم من تا دیر وقت، آنجا مطالعه میکردم. دلم هم میخواست همان‌ جا بخوابم و برای خواب بالا نروم، ولی آنها به ‌خاطر همان ملاحظات عاطفی رایج مخالفت میکردند و نمیگذاشتند و میگفتند اینجا مرطوب و سرد است. پدر و مادر، فرزندان را بچّه میدانند؛ یعنی هر سنّی هم که باشد، بچّه است! فکر میکردند که اگر از ما مراقبت نکنند، طوری میشود. آقا گفته بود: «علی‌آقا زیادی به خودش فشار می‌آورد و خودش را اذیّت میکند. زائد است اینها، این‌جوری لازم نیست.»   قبل آن نام مبارک بنویسید شهید  هشتاد و شش سال زندگی مملو از علم، تقوا و کوشش شبانه روزی برای سربلندی ایران و اسلام، سرانجام در نهم اسفند ماه سال 1404، با نوشیدن شهد شیرین شهادت به اتمام رسید و این اتمام آغازی بود برای مشت هایی که به یادش بلند شد، و سیلی از فرزندانش که با بغضی در گلو و حسرتی در دل، خروشید تا خون پاکش بر زمین نماند.   سخن پایانی  اکنون که این رهبر شجاع و آزاده در جمع ما نیست، بیش از هر زمان دیگری نیاز است که در وجود هر یک ما یک خامنه ای زنده شود و این مهم میسر نمی‌شود جز با شناخت سبک زندگی ایشان. مطالعه زندگی نامه و سبک و سیره این بزرگوار به ما کمک می‌کند تا بتوانیم، شبیه او زندگی، فکر و مجاهدت کنیم و وظیفه ای که برعهده داریم را به بهترین نحو انجام دهیم.    برای مطالعه بیشتر؛ بهترین کتاب ها با موضوع خاطرات شهید سید علی حسینی خامنه ای  برای مطالعه بیشتر در زمینه زندگی‌نامه و خاطرات شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای می توانید به کتاب‌های زیر (منابع نوشته حاضر) مراجعه کنید: روایت آقا: مجموعه ای از خاطرات حضرت آقا از پدر بزرگوارشان، آیت الله سید جواد حسینی خامنه‌ای. نویسنده در این کتاب به شرح زندگی فردی، خانوادگی، علمی، مذهبی و اجتماعی این عالم دینی در مشهد می پردازد. این کتاب از سخنان، یادداشت ها و خاطرات پراکنده شهید خامنه‌ای گردآوری شده و توسط انتشارات انقلاب اسلامی به چاپ رسیده‌است. زندگی اینجاست: شامل روایت‌هایی کوتاه از زندگی آیت الله آقا سید جواد خامنه‌ای که به قلم مهدی قزلی نوشته و از انتشارات انقلاب اسلامی منتشر شده‌است. 1318: کتابی نسبتا جامع از زندگی شهید خامنه‌ای که خاطرات ایشان را از سال 1318 تا 1395 در بردارد. این خاطرات از دوران کودکی، نوجوانی و اوضاع خانوادگی تا دوران مبارزه، ریاست جمهوری و رهبری را شامل می‌شود.  خون دلی که لعل شد: خاطرات شهید خامنه‌ای از مبارزات، زندان‌ها و تبعید در دوران پیش از انقلاب. روایت کتاب از دوران کودکی ایشان آغاز می شود و دوران نوجوانی و تحصیل ایشان را نیز در بردارد اما بخش زیادی از کتاب ناظر به مبارزات ایشان و اوضاع سیاسی جامعه پیش از انقلاب است.شما می توانید کتابهای معرفی شده در این مقاله را با تخفیف از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید.

در طول تاریخ و حتی در روزگار خود ما انسان‌هایی بوده و هستند که با رشد در ابعاد مختلف زندگی مثل علم، اخلاق، معنویت و انسانیت، تا نزدیکی‌های خدا پرواز کرده‌اند. خواندن از این عالمان و عارفان، علاوه بر تشویق انسان برای حرکت به سوی خدا، راهگشای مسیر نیز هست. کتاب‌های زندگی‌نامه علما، با بیان سبک زندگی و آموزه‌های اخلاقی و عرفانی به مخاطب در پیمودن مسیر سلوک الی الله کمک می‌کند. همچنین اینگونه کتاب‌ها می‌توانند الگوهای بسیار مفید و سودمندی در ابعاد مختلف زندگی به مخاطب ارائه کنند. ضمن اینکه آشنایی با افکار عالمان برجسته دینی، به ما در فهم بهتر دین کمک می‌کند. ما در این نوشتار سعی کردیم بهترین، خوشخوان‌ترین، مفید‌ترین و مستندترین کتاب‌های زندگینامه علما را برای شما گلچین و جمع‌آوری کنیم. بهترین کتاب‌های زندگینامه علما 1- خون دلی که لعل شد کتاب «خون دلی که لعل شد» زندگی سیاسی - مبارزاتی آیت الله خامنه ای در دوران قبل انقلاب از زبان خودشان است که به کوشش محمدعلی آذرشب گردآوری شده و از انتشارات انقلاب اسلامی به چاپ رسیده است. نسخه اصلی این کتاب به زبان عربی و با عنوان «ان مع الصبر نصرا» چاپ شده و محمدحسین باتمان غلیچ، آن را به فارسی برگردانده است.  «خون دلی که لعل شد» روایتی است از روزهای سخت مبارزه برای بازپس گیری هویت یک ملت، روایتی از استقامت در مسیر و توکل در سختی. این اثر ارزشمند که هسته مرکزی آن مبارزات، زندان ها، شکنجه ها و تبعید آیت الله خامنه ای در دهه چهل و پنجاه می‌باشد، نگاهی کوتاه به زندگی شخصی ایشان نیز دارد. در فصول ابتدایی، دوران کودکی و نوجوانی و توضیحی مختصر از خانواده مادری و پدری ایشان می خوانیم. فعالیت سیاسی آیت الله خامنه ای از سال 1334 و پس از آشنایی با شهید نواب صفوی آغاز می شود. ایشان از سال 1342 مبارزه خود را با رژیم آشکار کرده و با ایراد سخنرانی های متعدد علیه شاه و حکومت، چندین بار توسط ساواک دستگیر می‌شود. ادامه کتاب شش بار زندانی شدن و در آخر تبعید آیت الله خامنه ای به زاهدان را شرح می‌دهد.  ایشان در روایت خود از رشادت ها و فعالیت های افراد مختلفی چون آیت الله رفسنجانی، شهید باهنر، شهید بهشتی و... نیز مطالبی بیان کرده‌اند. همچنین بارها به حمایت ها، صبوری ها و دلگرمی های مادر و همسرشان در مسیر سخت مبارزه اشاره و قدردانی کرده اند. چند نکته در سیره آیت الله خامنه ای ایشان در تمام لحظات مبارزه، محکم، استوار و مطمئن به درستی مسیر قدم برمی داشتند. با وجود فعالیت‌ها و سختی‌های مبارزه، مطالعه ایشان هرگز ترک نشد. توکل به خدا و تلاوت قرآن برای آرامش در سختی‌ها، از عادات همیشگی ایشان بود.«خون دلی که لعل شد» را به چه کسانی پیشنهاد می‌دهیم؟ این کتاب را به تمام کسانی که می‌خواهند رهبر معظم انقلاب را بیشتر بشناسند و از سختی‌های راه ایشان مطلع شوند، همچنین کسانی که به دنبال الگویی از صبر، خودسازی و استقامت هستند پیشنهاد می‌کنیم.   2- کهکشان نیستی «کهکشان نیستی» داستان‌واره‌ای است از زندگی یکی از برجسته ترین عرفای شیعه، آیت الله سید علی قاضی طباطبایی، که به قلم لطیف و روح‌نواز محمدهادی اصفهانی نوشته شده و از انتشارات فیض فرزان به چاپ رسیده‌ است. «کهکشان نیستی» کتابی است که مخاطب را با سیدعلی بیست و هفت ساله، در سفری به سرزمین عاشقان همراهی می‌کند؛ سفری که روح ناآرام او را با فانی شدن در پروردگار آرامش داد. این کتاب تنها یک روایت از زندگی آیت الله قاضی نیست، کتابی است که سطر به سطرش مشق بندگی و سلوک می دهد، مخاطب را در خودسازی یاری می کند و یک الگوی کم نظیر برای ابعاد مختلف زندگی به او معرفی می کند. چرا «کهکشان نیستی» از پرفروش ترین کتاب ها است؟ متن کتاب در عین سادگی و همه فهم بودن، از چنان لطافتی برخوردار است که گویی روح مخاطب را نوازش می کند. بیان روایت از زبان افراد مختلف، از یکنواختی داستان جلوگیری کرده و ابعاد مختلف زندگی این عارف بزرگ - عبادی، روابط اجتماعی، زندگی خانوادگی، خودسازی و...-  را برای مخاطب بازگو می‌کند. نویسنده تماما از مستندات تاریخی برای گردآوری و روایت کتاب استفاده کرده است. دستور العمل های اخلاقی و عبادی فراوانی در متن کتاب ذکر شده که آن را فراتر از یک زندگی نامه می‌کند. «کهکشان نیستی» را به چه کسانی پیشنهاد می‌دهیم؟ اگر به مسیر سیر و سلوک علاقه دارید، اگر به دنبال یافتن معنا در زندگی و رسیدن به آرامش هستید و یا اگر شیفته شخصیت آیت الله قاضی هستید و دلتان می خواهد بیشتر از این عالم عارف بدانید، «کهکشان نیستی» بهترین گزینه برای شماست.   3- نا: زندگی ‌نامه شهید سید محمدباقر صدر «نا» روایتی است از زندگی عالم نابغه ای که روزگار کم به خود دیده. این کتاب را مریم برادران پس از روز‌ها خواندن و شنیدن به رشته تحریر درآورده و انتشارات دارالصدر آن را منتشر کرده‌است. شهید محمدباقر صدر، عالم نخبه ای بود که از کودکی میل سیری ناپذیری به مطالعه داشت. او پس از پایان دوره ابتدایی وارد حوزه علمیه شد. در علم اصول صاحب نظر بود و به کتاب‌ها و اساتیدش اشکال می‌گرفت، در سیزده سالگی اولین کتابش را در یک ماه نوشت، کتابی که خواننده را از علم عجیب نویسنده سیزده ساله مطلع می‌کند. او در سن نوجوانی به گفته اساتیدش به درجه اجتهاد رسید. شهید صدر از هر جهت انسان کاملی بود، او همسری مهربان، پدری دوست‌داشتنی، انسانی زاهد و بنده‌ای خالص بود. روایت جذاب و خواندنی «نا»، علاوه بر شرح زندگی این عالم بزرگ از کودکی تا شهادت پر افتخارش، به توصیف ویژگی‌های ایشان در ابعاد مختلف زندگی پرداخته و الگویی تمام عیار به مخاطب ارائه می‌کند.   4- عطش کتاب «عطش» که شرح زندگی، احوال و سیر توحیدی عارف سالک، آیت الله سیدعلی قاضی است، توسط انتشارات شمس‌الشموس در 528 صفحه چاپ شده است. انتشارات شمس الشموس، زندگینامه عارفان زیادی را منتشر کرده که خواننده را عارف که نه، اما لااقل عاشق‌تر می‌کند. «عطش» روایت شوریده حالی عاشقی است که چهل سال بر در خانه معشوق ایستاد و لحظه ای خسته نشد، روایت او که الله‌اکبر نماز، تمام هم و غم دنیایش را می شست، او که رها بود در اراده مولایش و او که از تمام دنیا و عقبی، فقط و فقط معشوق را می خواست و دیگر هیچ... اثر خواندنی و ارزشمند «عطش» در ابتدا مروری کوتاه دارد بر زندگینامه این عالم بزرگ از ولادت تا ارتحال، سپس در ده فصل به شرح احوال و سیره ایشان از جمله سیره معنوی، عرفانی، تربیتی، اخلاق خانوادگی، ولایت مداری و... می پردازد. بخش دوم «عطش» بیان وصف آیت الله قاضی از زبان بزرگان و همچنین توصیه‌ها، نامه‌ها، اشعار و آثار ایشان است. بخش بعدی کتاب، توصیف سیدمحمدحسن قاضی، پسر بزرگوار آیت الله سیدعلی قاضی، می‌باشد و بخش آخر نیز مصاحبه با سید محمدحسن قاضی و سوال و جواب‌هایی از زندگی و سیره آیت الله سیدعلی قاضی است. «عطش» را به چه کسانی پیشنهاد می‌دهیم؟ اگر علاقه مند به مطالعه زندگینامه عارفان و سالکان مسیر الی الله هستید و یا دلتان می خواهد دستورالعمل‌ها و توصیه‌هایی برای نزدیک تر شدن به خدا به دست آورید، کتاب‌های انتشارات شمس الشموس مخصوصا «عطش» را از دست ندهید. خوشبختانه موسسه شمس الشموس، به طور تخصصی به چاپ کتاب های زندگینامه علما می‌پردازد که می‌توانید از طریق این لینک همه کتاب‌های این انتشارات را مشاهده و خریداری کنید.   5- روح الله «روح الله» که داستان‌واره ای از زندگی امام خمینی (ره) است و به ابعاد مختلف زندگی ایشان از جمله فقه، سیاست، و مبارزات اجتماعی ایشان پرداخته، به قلم هادی حکیمیان نوشته شده و از انتشارات شهرستان ادب منتشر شده‌است. این روایت زیبا که حاصل شش سال تحقیق نویسنده است، از سخنرانی عاشورای 1342 آغاز شده و تا مراسم تشییع پیکر امام در سال 1368 ادامه می‌یابد. روایت «روح الله» به بیان پاره‌ای از رخداد‌های مهم سیاسی در زندگی امام خمینی و تاثیرشان بر انقلاب می‌پردازد. نویسنده در این کتاب سعی کرده با بیان نقل قول‌هایی از افراد مختلف مثل شاه، وزرای دربار و روشنفکران آن زمان، درباره شخصیت امام خمینی (ره) از یکنواختی روایت بکاهد و نگاه متفاوت تری به مخاطب ارائه دهد. از نقاط قوت دیگر کتاب، داستان گونه بودن روایت است که آن را از حالت خشک تاریخی خارج و خواندنش را لذت بخش تر می‌کند. همچنین نویسنده در کتاب «روح الله» علاوه بر فعالیت‌ها و زندگی امام خمینی، شرایط و جو سیاسی جامعه را نیز برای مخاطب روایت می‌کند. متن تقریظ رهبر انقلاب اسلامی بر کتاب «روح الله» بسمه تعالی این کتاب توانسته است چهره‌ای نزدیک به واقع از امام خمینی ترسیم کند؛ خردمندی‌، دوراندیشی، ایمان ناب،‌ اخلاص در عمل، اراده‌ی پولادین، باور ژرف به گفته و عمل و هدف خود، شجاعت بی‌نظیر، دانش گسترده، روح لطیف و زلال، امید و اعتماد به خدا.. و البته ویژگی‌های دیگری هم هست که این نویسنده به آن دست نیافته است. امام خمینی در این کتاب ــ به حقّ ــ رهبری بزرگ و بی‌نظیر است که باور او به مردمش، نیمی از محصول کار او را تشکیل می‌دهد. من هم مانند نویسنده میگویم: خدا خمینی را تا ظهور حضرت مهدی ارواحنا فداه برای اسلام و مسلمین نگهدار. مطالعه‌ی این کتاب برای نسل جوان ما بسیار سودمند است. کتاب «روح الله» را به کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟ مطالعه این کتاب برای جوانانی که می خواهند با شخصیت و سیره امام خمینی (ره) در ابعاد مختلف، چرایی و چگونگی انقلاب اسلامی و جو سیاسی جامعه قبل و بعد از انقلاب بیشتر آشنا شوند، بسیار مفید و سودمند خواهد بود.   6- حاج آقا مجتبی در میان اساتید اخلاق و مجتهدین معاصر، کسی مثل آیت‌الله مجتبی تهرانی کمیاب است. کتاب حاج آقا مجتبی، شرح گوشه‌ای از خاطرات این عالم متواضع است، کسی که شاگردی امام خمینی را افتخار خود می‌دانست. آقا مجتبی تهرانی از علمای گمنام تهران است که خیلی اهل نمایش و خودنمایی نبود. در عین حال سال‌های سال کرسی تدریس و جلسات موعظه‌اش ادامه داشت. جلساتی که ماحصلش چاپ کتاب‌های ارزشمند و کاربردی در حوزه اخلاق اسلامی است. مجموعه‌های اخلاق الهی، ادب الهی و ادب نبوی از آثار معروف در حوزه اخلاق، از جمله تالیفات ایشان است. شما با مطالعه کتاب حاج آقا مجتبی، با زندگینامه و خاطرات این استاد اخلاق و مرد الهی آشنا می‌شوید؛ از مراودات و تعاملات ایشان با بزرگان و علمای دیگر تا توصیه‌ها و سفارشاتی که به افراد مختلف داشتند؛ همگی در این کتاب جمع شده است. با مرور این کتاب، علاوه بر اطلاع از خاطرات شخصی، با توصیه‌های ناب ایشان در مورد معنویت، اخلاق، همسرداری و … نیز آشنا خواهید شد. خاطرات این کتاب، مستند و با ذکر نام راوی ذکر شده و عموما، کوتاه و مختصر است. همین نکته باعث شده این کتاب خواندنی و برای مطالعه روزمره مفید باشد.      در بخشی از کتاب می‌خوانیم حاج آقا اکثرا در ارشاداتی که نسبت به خانواده داشتند می گفتند: زن مثل نورافکن باید در خانه نورافشانی کند و مرد باید به زن انرژی بدهد تا او بتواند به نورافشانی خود ادامه بدهد… لذا پدر باید هوای مادر را داشته باشد و مدام او را با محبت کردن شارژ کند. ایشان اینطور تعبیر می کردند: موتور زن با محبت همسر روشن می شود و حرکت می کند.   7- روایت آقا لابد این خاطره از رهبر شهید انقلاب را شنیده‌اید که زمانی‌که در قم مشغول به تحصیل بودند (اوایل دهه 40)، پدرشان در مشهد با مشکل آب مروارید مواجه می‌شوند یک چشمان را از دست می‌دهند. ایشان پس از کش و قوس‌های فراوان، علی‌رغم توصیه اساتیدشان مبنی بر ماندن در قم و ادامه تحصیل، برای مراقبت از پدر، قم را رها می‌کنند و رهسپار مشهد می‌شوند. احتمالا برایمان سوال باشد که رهبر شهید انقلاب، تحت تربیت چه پدری بود که اینگونه به این مقام رسید؟ جالب است که در خاطرات آقا، نقل شده ایشان بیش از همه فرزندان، با پدرشان مانوس بودند. حالا در کتاب روایت آقا، با خاطرات و نوشته‌های رهبری در مورد پدرشان مواجه هستیم. روایاتی شنیدنی از کودکی تا بزرگسالی که خودشان تعریف می‌کنند، آن هم با آن بیان شیرین و دلنشین.  آشنایی با خاندان آیت الله خامنه ای، ارتباط فامیلی شیخ محمد خیابانی با پدر امام خامنه ای، خاطرات تلخ و شیرین دوران کودکی شهید خامنه ای، خاطرات جذاب ایام تحصیل در مشهد و گفتگوها و مراودات علمی که با پدرشان داشتند، مسافرت‌هایی که به همراه خانواده رفتند و در نهایت خاطرات ایام مبارزات انقلاب اسلامی و مسئولیت‌های بعد از انقلاب، با محوریت پدر بزرگوار شهید آیت الله خامنه ای، آیت الله سید جواد خامنه ای، و ده‌ها خاطره خواندنی دیگر، از جمله مواردی است که در کتاب روایت آقا آمده. آقا و روزگار جوانی، آقا و خانم، آقا و حوزه، آقا و سبک زندگی، آقا و سیاست، آقا و من، عناوین فصول شش‌گانه این کتاب است. خاطرات این کتاب همگی از زبان رهبر انقلاب نقل می‌شوند و این اتفاق، علاوه بر دلنشینی بیان ایشان، خیال‌مان را نسبت به مستند بودن مطالب راحت می‌کند. با مطالعه این کتاب ضمن آشنایی بیشتر با سبک زندگی شهید سید علی خامنه ای، با یک عالم دینی درجه یک، یعنی آیت الله سید جواد خامنه ای آشنا خواهید شد. ارتباط این پسر و پدر، خواندنی، جذاب و آموزنده است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم به گمانم آن دورانی که چشم آقا - بیش از سه سال - کاملا نابینا بود، سخت ترین دوران  عمرش را گذرانده باشد؛ فقط به خاطر اینکه نمی توانست مطالعه کند. البته در آن وقت هم از ما برادران - اغلب من و گاهی برادرم، میخواست که برایش کتاب بخوانیم و می خواندیم؛ کتاب های علمی، کتابهای درسی، کتابهای تاریخی و … گاهی هم از والده می خواست و خانم هم هرچه حال داشت و می توانست می رفت کنار آقا می نشست و برای او کتاب می خواند. آقا هم آدمی نبود که نیم ساعت برایش کتاب بخوانند و بگوید کافی است! برای همین کتاب خواندن ما برای ایشان چند ساعت طول می کشید، گاهی ما خسته می شدیم، اما آقا چون اهل مطالعه بود، کم پیش می آمد که از شنیدن کتاب خسته شود. شاید اگر ده ساعت هم پشت سر هم برای آقا کتاب میخواندند، خسته نمی شدند…   8- فضیلت های فراموش شده کتاب فضیلت های فراموش شده، به زندگی و شرح حال یکی از علمای گمنام ایران پرداخته، حاج آخوند ملاعباس تربتی (1250 - 1322). این کتاب که به قلم فرزند ایشان، حسینعلی راشد نوشته شده، از جمله کتاب‌های پرفروش زندگینامه علماست. حسینعلی راشد از خطبای معروف و پرطرفدار دهه 50 شمسی است که سخنرانی‌هایش در رادیو، برای خیلی ها یادآور خاطرات آن زمان است. می‌توان گفت ملا عباس تربتی، از برجسته ترین و ممتازترین چهره‌های معنوی تاریخ معاصر ایران است. شرح حال او پر است از حکایات و اتفاقات عجیب و باورنکردنی. عالمی که اهل دنیا نبود اما از عملگی و بیل‌زدن پرهیز نداشت. در حوزه، فقه و اصول و فلسفه تدریس می‌کرد و در عین حال مردم‌دار بود و به درد مردم می‌رسید. نسبت به مسائل سیاسی و اجتماعی حساس بود و خانه‌اش پناهگاه عدالت‌طلبی و تظلم‌خواهی مردم. آن زمان که هنوز کار جهادی به معنایی که امروز می‌شناسیم، مرسوم نبود، ملا عباس تربتی در زمان سیل و زلزله و …، داوطلبانه به کمک مردم می‌رفت و هرکاری از دستش بر می‌آمد انجام می‌داد. تصور کنید یک عالم صاحب کرسی تدریس و یک استاد اخلاق، بیل در دست، آوار بر می‌دارد و به درد مردم رسیدگی می‌کند! حسینعلی راشد در کتاب فضیلت های فراموش شده، با قلمی روان و بیانی صمیمی، پرده از زندگی پربار این مرد خدایی و باتقوا برداشته و ما را مسافر دنیایی معنوی و دلنشین می‌کند. کسی‌که تقوای فردی  و اجتماعی را به هم گره زده و بین معنویت و سیاست پیوند برقرار کرده بود. کتاب با مقدمه مفصل جلال رفیع شروع شده و در ادامه حکایات کوتاه و آموزنده از زندگی ملا عباس تربتی را می‌خوانیم. خواندن کتاب فضیلت های فراموش شده را به همه مردم، خصوصا جوان‌ها و کسانی‌که به دنبال پیدا کردن الگوهای عملی برای زندگی هستند، دانشجویان، سیاستمداران و هم چنین طلاب و روحانیون، توصیه می‌کنیم. بخشی از کتاب فضیلت های فراموش شده در بخشی از مقدمه کتاب آمده: «وقتی آقای راشد می گوید همسرم چادر بر سر ندارد و مناسب نیست که همراه شما باشد، برمی گردد و به لباس عروسش نظر می کند و چون روسری و مانتو را می بیند که لباس سنگین و پوشاننده و فراخ و کامل است با تعجب می گوید: این لباس که از چادر پوشیده تر و پوشاننده تر است! حاج آخوند به اعتراف مرحوم راشد فرزندانش را هرگز برای مستحبات تحت فشار قرار نمی دهد و در تربیت آنان چنان است که حتی برای انجام فرایض نیز شیوه های اخلاقی مناسب و موثر را به کار می گیرد تا آنها بیشتر مجذوب باشند نه مرعوب.»   9- راه خورشیدی کتاب راه خورشیدی به قلم محمد اسفندیاری، ما را با زندگی و اندیشه علامه محمدرضا حکیمی آشنا می‌کند؛ عالم متواضع و زاهدی که اهل مشهد است و از نزدیکان دکتر شریعتی. محمدرضا حکیمی را با دوره 12 جلدی الحیاه می‌شناسند؛ موسوعه حدیثی که چینش موضوعی خاصی دارد و بسیار خواندنی است. می‌توان گفت بزرگترین مولفه‌ای که ذهن حکیمی را درگیر خود کرده بود، مسئله عدالت است. کمتر نوشته و تحلیلی از ایشان می‌بینیم و می خوانیم که در آن رنگ و بویی از عدالت به مشام نرسد. قلم ادبی بسیار زیبا و شاعرانه به اضافه فهم عمیق و نوآورانه از اسلام و اهل بیت، همراه با فضایل اخلاقی مثل زهد و پارسایی، از ویژگی‌های برجسته این شخصیت دوست داشتنی ایران معاصر است. حالا محمد اسفندیاری در کتاب راه خورشیدی، به طور مفصل، زندگی و فصول مختلف اندیشه حکیمی را برای ما بازگو می‌کند. از محمد اسفندیاری دو کتاب زندگی‌نامه دیگر از آیت الله طالقانی و دکتر علی شریعتی با نام‌های انسانم آرزوست و شعله بیقرار منتشر شده است. مطالعه این کتاب را به کسانی‌که مشتاق خوانش اجتماعی و عدالت خواهانه از اسلام هستند پیشنهاد می‌کنیم.   10- تندیس پارسایی سخن گفتن از شخصیت بی نظیر حاج شیخ غلامرضا یزدی (فقیه خراسانی) (1257 - 1338) اصلا و ابدا در قد و قواره نویسنده این مطلب نیست و نخواهد بود. عالمی که به حق، فخر روحانیت شیعه بود و هست و خواهد بود. قلهای که به‌تنهایی مایه شرمساری و خجالت جمع کثیری از روحانیت است؛ به خاطر اینکه اگر خود را با او مقایسه کنند، ابدا بتوانند شبیه او بشوند!  کرامات زیادی از حاج شیخ غلامرضا فقیه خراسانی نقل شده و دهان به دهان چرخیده. عالمی که به گفته خودش در زمان زندگی‌اش در یزد، هیچ روستایی نبوده که به آن سر نزده باشد! خمس و وجوه خیریه هر روستا را با اجازه‌ای که از آقای بروجردی داشته، در همان جا خرج می‌کرده. مردم محله بسیار به او علاقه و ارادت داشتند و نقل است که زمان تشییع، از روستای طزرجان یزد، تا شهر یزد، مسافتی قریب به 50 کیلومتر!! بر دستان مردم تشییع شده است!  عالم زاهدی که می‌گویند بیش از 20 بار برایش خانه خریدند و او باز هم خانه‌اش را به جوان‌ها و افراد بی‌خانه بخشید! کسیکه در زمان قحطی نان و آرد، حتی برای یهودی‌ها و زرتشتی‌های یزد هم آرد و آذوقه غذایی می‌برد!  در عین حال، در فقه مجتهد بود و از نظر علمی، مرتبه بالایی داشت.  اینها فقط گوشه‌ای از خاطرات تکان دهنده این مرد بزرگ است. برای مطالعه ناگفته های بیشتر از زندگی این عالم بی‌نظیر و مردمی، کتاب تندیس پارسایی به قلم میرزا محمد کاظمینی را بخوانید و لذت ببرید. بخشی از کتاب تندیس پارسایی بارها برای حاج شیخ قالی می فرستادند، اما او یا نمی پذیرفت و یا بلافاصله آن را به در خانه نیازمندان می فرستاد و می گفت: او قالی فرستاده که برود بهشت، خدا به ایشان بهشت بدهد. وی تا آخر عمر بر حصیر و بوریا می نشست. فرزند ایشان به نقل از یکی از مراجعان می گفت: سوالی شرعی داشتم و به منزل حاج شیخ رفتم تا جواب خود را از ایشان جویا شوم. وقتی داخل اتاق شد، دیدم بوریا و حصیری همراه با پوست گوسفندی که زیرانداز ایشان بود، پهن است. از این سادگی بهت زده شدم! با خود گفتم بروم ببینم آیا در سایر اتاق ها فرش وجود دارد یا نه. دیدم که در تمام اتاقها فقط حصیری پهن است و بس!   11- صحبت سال ها همگان نام آیت الله بهجت را شنیده‌ایم و کم و بیش ایشان را می‌شناسیم. در کتاب صحبت سال ها، تلاش شده تا ناگفته‌ها و ناشنیده‌هایی از زندگی و خاطرات ایشان جمع‌آوری شود. اما با یک تفاوت اساسی و مهم با سایر کتاب‌ها. راوی کتاب، پسر ایشان، علی بهجت است. این کتاب، جمع‌آوری سخنان و مصاحبه‌های علی بهجت درباره خاطرات و سبک زندگی و مرام پدر بزرگوارشان، آیت الله بهجت است. همین نکته، امتیاز جدی این کتاب در مقایسه با کتاب‌های دیگر را به ما نشان می‌دهد. قطعا علی بهجت حرف‌های ناشنیده زیادی از پدر خود برای ما دارد. کتاب صحبت سال ها در سه بخش زندگی‌نامه، ویژگی‌ها و برخی از رویکردها و نظرها تدوین شده است.   12- علامه: صد روایت کوتاه و خواندی از زندگی علامه طباطبایی زندگی و خاطرات علامه محمدحسین طباطبایی، فیلسوف، فقیه و مفسر قرآن، قطعا خواندنی و جذاب و درس آموز است. به‌حق می‌توان گفت حضور و فعالیت علمی علامه، نقطه عطفی در تاریخ اندیشه دینی ایران است. برداشت عقلانی از دین، نظریه‌پردازی در فلسفه صدرایی و طرح جدی تفسیر قرآن به قرآن، از جمله آراء ایشان است که موجب تحولات بسیاری در اندیشه دینی ایران شده. کتاب‌های زیادی در مورد زندگی ایشان نوشته شده از جمله کتاب شمس الوحی تبریزی نوشته آیت الله جوادی آملی و یا کتاب مهر تابان از محمدحسین طهرانی. اما کتاب حاضر یعنی کتاب علامه: صد روایت از زندگی علامه طباطبایی، کتابی کم‌حجم و مختصر، با متنی جذاب است که برای شروع مطالعه و آشنایی کلی با ایشان خوب و مناسب است. گفتنی است کتاب حاضر، جلد سوم از مجموعه قاف است که به زندگی علما می‌پردازد.  جلدهای دیگر این مجموعه از این قرار است:  استاد: صد روایت از زندگی آیت الله سید علی قاضی روح خدا: مروری بر سبک زندگی و حالات توحیدی امام خمینی (ره) طبیب: صد روایت از زندگی میرزا جواد آقا ملکی تبریزی  13- 7 روایت خصوصی از امام موسی صدر اواخر دهه سی شمسی، به درخواست شیعیان لبنان و علامه شرف الدین، از سید موسی صدر دعوت می‌شود تا به لبنان برود و زعامت شیعیان را عهده‌دار شود. موسی صدر با توصیه آیت الله بروجردی این پیشنهاد را می‌پذیرد و اینگونه فصل جدیدی از زعامت دینی و تاثیرگذاری اجتماعی در لبنان با حضور سید موسی صدر شکل می‌گیرد. درباره امام موسی صدر حرف و سخن بسیار است و کتاب‌های زیادی هم در باب اندیشه، خاطرات و گفتارهایشان به چاپ رسیده؛ کتاب‌هایی که عموما توسط موسسه امام موسی صدر به چاپ رسیده اند. کتاب 7 روایت خصوصی، به قلم حبیبه جعفریان، کتابی کوچک و خلاصه از خاطرات ایشان است. جعفریان به سراغ نزدیکان سید موسی صدر رفته و با آنان به گفتگو و مصاحبه نشسته.  حاصل این گفتگوها منجر به نوشتن 7 روایت شده: ملیحه: کوچکترین فرزند | پری خانم: همسر | صدری: فرزند ارشد | حورا: دختر ارشد | علی صدر: برادر بزرگتر |خواهرها: طاهره، فاطمه، زهرا و ربابه صدر | خواهر هشتم: فاطمه صدر عاملی، خواهرزاده | ام غیاث: دوست خانوادگی از آنجا که متن کتاب پیاده شده گفتگوهاست، ساده و خوشخوان است. قوت قلم حبیبه جعفریان در شرح حال نویسی و خلق روایت‌های جذاب، باعث می‌شود یک نفس به خواندن کتاب ادامه دهید. امام موسی صدر، از جمله علمایی است که حرف زدن از زندگی و اندیشه‌هایش تمام نشدنی است. عالمی که مرز اندیشه و عمل را به صفر رساند و با پایه‌ریزی جنبش امل در لبنان، علاوه بر فعالیت‌های دینی و فرهنگی، و همچنین فعالیت های اجتماعی و کمک به مردم محروم، پایه‌گذار مبارزه با ظلم صهیونیسم شد که برکات آن را بعدا در تشکیل حزب الله لبنان دیدیم. حالا در کتاب 7 روایت خصوصی، فارغ از همه هیاهوهای سیاسی و اجتماعی، پای صحبت نزدیک‌ترین افراد به موسی صدر می‌نشینیم و از رفتار او در خانه و با خانواده می‌شنویم. اگر هنوز با این مرد بزرگ آشنا نشدید، این کتاب بهانه خوبی برای مطالعه کتاب‌های بیشتر از ایشان و آشنایی با تفکر دینی موسی صدر است.    14- من محمد حسینی بهشتی هستم کتاب من محمد حسین بهشتی هستم، زندگی‌نامه و شرح حال شهید بهشتی است از زبان خودشان! این نکته رنگ و بوی دیگری به کتاب می‌بخشد. اصولا کتاب‌های زندگی‌نامه که از زبان خود افراد نوشته شده، هم از جهت سندیت، کتاب‌های مطمئن و موثقی هستند هم از جهت شیرینی و دلنشینی، در تراز بالا! تصور کنید پای صحبت‌های بهشتی نشسته‌اید، با آن خطابه گرم و گیرا، و او دارد خودش را روایت می‌کند! چه شد که بهشتی بهشتی شد؟! تصورش هم شیرین است. مطالب این کتاب از خلال مصاحبه‌ها و گفتگوهای شهید بهشتی تدوین شده است.  با مطالعه این کتاب با زندگی پرفراز و نشیب شهید بهشتی آشنا می‌شوید و کم و بیش از افکار و دیدگاه‌های او می‌شنوید. جالب است که زندگی ایشان، فراز و نشیب‍‌های زیادی هم داشته. از حضور در ایران و تحصیلات گرفته، (هم حوزوی و هم دانشگاهی) تا فعالیت‌های فرهنگی در زمان پهلوی و سفر به هامبورگ و ایجاد تشکیلات دینی در آنجا تا حضور مجدد در ایران و حواشی قبل از انقلاب و بعد از انقلاب، همه و همه بخش‌های مختلف زندگی ایشان است که در این کتاب از زبان خودشان مرور می‌کنیم. پایان بخش این کتاب نیز وصیت‌نامه شهید بهشتی است. در بخشی از کتاب میخوانیم در سال 1324 از پدر و مادرم خواستم که اجازه بدهند شب‌ها هم در حجره‌ای که در مدرسه داشتم بمانم و به تمام معنا طلبه شبانه‌روزی باشم، چون از یک‌نظر، هم فاصلهٔ منزل تا مدرسه 4- 5 کیلومتری می‌شد و به این ترتیب هر روز مقداری از وقتم از بین می‌رفت، و هم در خانه‌ای که بودیم پرجمعیت بود و من اتاقی برای خودم نداشتم و نمی‌توانستم به کارهایم بپردازم. البته در آن موقع فقط یک خواهر داشتم ولی با عموها و مادربزرگم همه در یک خانه زندگی می‌کردیم. به این ترتیب خانهٔ ما شلوغ بود و اتاق کم. سال 1324 و 1325 را در مدرسه گذراندم و اواخر دورهٔ سطح بود که تصمیم گرفتم برای ادامهٔ تحصیل به قم بروم. این را بگویم که در دبیرستان در سال اول و دوم زبان خارجی ما فرانسه بود و در آن دو سال، فرانسه خوانده بودم ولی در محیط اجتماعی آن روز آموزش زبان انگلیسی بیشتر بود و در سال آخر که در اصفهان بودم تصمیم گرفتم یک دورهٔ زبان انگلیسی یاد بگیرم.   15- دایره المعارف مصور امام خمینی، امام خامنه ای و شهید بهشتی از نشر سایان در میان ناشران ایران، نشر سایان به طور تخصصی به نشر دایره المعارف‌های مصور در موضوعات مختلف علمی و تاریخی اهتمام دارد. از جمله آثار ارزشمند این انتشارات، پروژه‌ای است که با تحقیق جعفر شیرعلی نیا، محقق و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران، انجام شده. در این مجموعه، شیرعلی نیا به سراغ شخصیت‌های مهم و اثرگذار تاریخ معاصر ایران رفته و زندگی‌نامه کامل و مصور این افراد را تدوین کرده؛ آن هم نه یک تدوین معمولی و یک سری خاطره عادی؛ بلکه تلاش کرده تا ناگفته ها و حواشی‌های مهم مربوط به افراد را مطرح و بررسی کند. و هم‌چنین به بهانه مطرح کردن زندگینامه، اشاره‌ای به تحولات مهم تاریخی آن دوره داشته باشد. تاکنون 4 جلد از این مجموعه به شرح زیر به چاپ رسیده: دایره المعارف مصور تاریخ زندگی امام خمینی روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت الله سید علی خامنه ای روایتی از زندگی و زمانه آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی روایتی از زندگی و زمانه ی آیت الله سید محمد بهشتی  با مطالعه این کتاب‌ها، به گنجینه‌ای جذاب از تاریخ معاصر ایران دست پیدا خواهید کرد که به جرات می توان گفت در کتاب‌های دیگر و حتی منابع اینترنتی و مجلات نیز قابل دسترسی نیست. مثلا در مورد شهید بهشتی، یکی از مباحث جنجالی، حضور همسر و دختر ایشان در دهه 40 شمسی با پوششی بدون چادر در آلمان بوده. این واقعه به صورت کامل و با تمام حواشی‌اش در کتاب روایتی از زندگی و زمانه بهشتی مطرح شده. به همراه عکس‌ها و مستندات و دست نویس‌ها. از اینطور موارد در همه کتاب‌های این مجموعه قابل مشاهده است و لذت مطالعه آن را دوچندان می‌کند.  کتاب‌ها در قطع رحلی و با کاغذ گلاسه و رنگی منتشر شده و مانند بقیه کتاب‌های نشر سایان، از کیفیت بسیار بالایی در چاپ برخوردار است.   مطالعه زندگینامه علما، توصیه موکد دینی مطالعه کتاب‌های زندگی نامه علما، از جمله توصیه‌های اساتید اخلاق و عالمان دینی است که در روایت اهل بیت (ع) نیز به آن اشاره شده. با مطالعه کتاب‌های زندگی نامه علما، علاوه بر آنکه اطلاعات تاریخی خوبی از دوره زندگی‌شان به دست می‌آوریم، با سبک زندگی و سیره انسان‌هایی آشنا می‌شویم که در زمانه خود، چندین پله از انسان های روزگارشان بالاتر بوده‌اند.  اطلاع از شرایط زندگی، افکار و مراحل مختلف زندگی بزرگان اهل علم، علاوه بر اینکه به ما نکات ارزشمند زیادی را یاد می‌دهد، منجر به انگیزه بخشی و امید نیز می‌شود. وقتی بدانیم این بزرگان در چه شرایط سختی، روحیه و ایمان خود را حفظ کردند و منشا خیر و برکت در جامعه شدند، امیدوار می‌شویم و تلاش می‌کنیم تا ما هم بتوانیم نسبت به وسع و ظرفیت خودمان قدمی برداریم. ضمن اینکه آشنایی دسته اول و مواجهه مستقیم با زندگی علمای دینی، زمینه بسیاری از خرافات و شبهات موجود را برطرف می‌کند. خرافاتی و شبهاتی که به خاطر واسطه‌های متعدد و گاها بی اطلاع و حتی خائن، در ذهن و روان ما رسوخ کرده و اینجا، تنها روایت دسته اول و مستند است که می‌تواند غبار شبهه را پاک کند.   جای خالی خوبان علما و دانشمندان زیادی بودند که می‌شد در این مطلب از آنها یاد کرد و بر زندگی‌نامه‌شان مروری داشت. از علمای معاصر مثل آیت الله مصباح یزدی، آیت الله خوشوقت، آیت الله مجتهدی تهرانی، علامه جعفری، شهید بزرگوار مطهری گرفته تا علمای پرافتخار قرون اسلامی در ایران، در قرن‌های پیش. امیدواریم مجالی تازه پیش بیاید تا ناگفته‌ها و خاطراتشان را مرور کنیم و چرخی در هوای فکری‌شان بزنیم. صفحه به صفحه ایران اسلامی، پر است از علمایی که درد مردم داشتند و در زهد و تقوا و عدالت، سرآمد روزگار بودند و در کنار همه اینها، به پیشبرد علمی ایران کمک کردند.    خرید بهترین کتابهای زندگینامه علما از سایت پاتوق کتاب شما می‌توانید برای تهیه راحت و بی دردسر کتاب‌های این مطلب، سفارش خود را با تخفیف از سایت پاتوق کتاب ثبت کنید. همکاران ما در پاتوق کتاب با تمام تلاش سعی دارند تا کتاب‌ها با بهترین شرایط تهیه شده و به دست شما برسد.

یکی از دغدغه‌های همیشگی والدین و مربیان و معلمان و خلاصه هرکسی که با کودکان و نوجوانان سروکار دارد، چگونگی انتخاب بهترین کتاب برای هر گروه سنی یا از آن هم اختصاصی‌تر، برای هر کودک و نوجوانِ به‌خصوص است. هرکس با این مشکل به گونه‌ای برخورد می‌کند. عده‌ای به کتاب‌فروشی‌ها سر می‌زنند و خودشان کتاب‌ها را بررسی می‌کنند یا از فروشنده‌ها راهنمایی می‌گیرند، بعضی‌ها فعالان حوزه‌ی کتاب را در فضای مجازی دنبال کرده و به حرف آن‌ها گوش می‌دهند و عده‌ای هم به سراغ کتاب‌هایی می‌روند که جوایز نام‌آشنا گرفته‌اند یا نامشان در فهرست‌های معتبر آمده است. یکی از فهرست‌هایی که همواره عده‌ی زیادی برای انتخاب کتاب‌های فرزندانشان به آن اعتماد می‌کنند، فهرست لاک‌پشت پرنده است. لاک‌پشت پرنده دقیقاً چیست؟ فهرست لاک‌پشت پرنده که اولین فهرست خود را در سال 1391 منتشر کرد، مجموعه‌ای از کتاب‌های برگزیده‌ی هر فصل برای کودکان و نوجوانان ایرانی است. این آثار پس از بررسی کتاب‌های منتشرشده در هر فصل، توسط جمعی از منتقدان، نویسندگان و کارشناسان ادبیات کودک و نوجوان انتخاب می‌شوند. فهرست‌های منتشر شده دسته‌بندی مشخصی دارند تا به کتاب‌هایی در حوزه‌های مختلف توجه شود و طیف وسیع‌تری از مخاطبان و نیازهای آن‌ها را در بر بگیرد. حوزه‌هایی شامل ادبیات، علمی و آموزشی، دین و علوم انسانی، هنر و سرگرمی و کتاب‌های زیر پنج سال. علاوه‌بر این، هیئت داوران لاک‌پشت پرنده در پایان هر سال نیز کتاب‌های شاخص را برمی‌گزینند و به آثار منتخب، نشان‌های طلایی و نقره‌ای اعطا می‌کنند. یکی از تفاوت‌های مهم لاک‌پشت پرنده با بسیاری از جوایز ادبی این است که فعالیت آن تنها به انتخاب چند برنده‌ی نهایی محدود نمی‌شود. این فهرست در طول سال به‌صورت مستمر کتاب‌ها را بررسی و رتبه‌بندی می‌کند و در نتیجه خانواده‌ها و مربیان به جای مواجهه با چند اثر برگزیده، به مجموعه‌ای گسترده از پیشنهادهای متنوع دسترسی پیدا می‌کنند. به این شکل هر فرد یا خانواده‌ای می‌تواند بر اساس نیاز و الگوی خرید خودش، به سراغ فهرست مناسب رفته و انتخاب‌های دقیق‌تری داشته باشد. فهرست لاک‌پشت پرنده از دل همکاری گروهی از متخصصان ادبیات کودک و نوجوان، پژوهشنامه‌ی ادبیات کودک و نوجوان و مؤسسه‌ی شهر کتاب شکل گرفت و در طول بیش از یک دهه فعالیت خود به یکی از شناخته‌ شده‌ترین مراجع معرفی کتاب کودک و نوجوان در ایران تبدیل شده است. هیئت داوران فعلی این مجموعه به نقل از وبگاه رسمی لاک‌پشت پرنده، شامل این افراد است: حمید اباذری، معصومه انصاریان، محمود برآبادی، جعفر توزنده‌جانی، شکوه حاجی‌نصرالله، مینا حدادیان، شیوا حریری، شادی خوشکار، فاطمه زمانی، علی‌اصغر سیدآبادی، رودابه کمالی، گیسو فغفوری، نلی محجوب، مریم محمدخانی، فرمهر منجزی، رؤیا میرغیاثی و سید مهدی یوسفی. کتاب‌ها چه‌طور به فهرست لاک‌پشت پرنده راه پیدا می‌کنند؟ لاک‌پشت پرنده یک آئین‌نامه و شیوه‌نامه‌ی مشخص برای داوری دارد که سعی کرده نیازها و مقتضیات خردسال، کودک و نوجوان ایرانی امروز را در نظر بگیرد و متناسب با این دغدغه‌ها، بهترین کتاب‌های هر فصل و سپس هر سال را به مخاطبان معرفی کند. این آئین‌نامه که البته به صورت مکرر و به حسب نیاز ویرایش و تعدیل هم می‌شود، در وبگاه رسمی لاک‌پشت‌ پرنده موجود است و دغدغه‌مندان می‌توانند به آن مراجعه کرده و در صورت موافقت با بندهایش، با خیال راحت‌تری به فهرست‌های منتشرشده توسط این مجموعه اعتماد کنند. اگر بخواهیم به عنوان مثال به چند مورد از معیارهای لاک‌پشت پرنده برای انتخاب کتاب‌ها اشاره کنیم، می‌توان موارد زیر را در نظر گرفت: •    احترام به ارزش‌های مردم ایران و پرهیز از طرح مسایلی که در آن‌ها ارزش‌های مردم و اقوام ایرانی مورد تمسخر قرار گیرند؛ •    توجه به زیست هم‌زمان کودکان ایرانی در چارچوب مرزهای ملی و عضویت در جامعه‌ی جهانی؛ •    توجه به روحیه‌ و تفکر انتقادی و برجسته‌سازی پرسشگری؛ •    احترام به تفاوت‌های فردی کودکان و مقاومت در برابر یکسان سازی و همسان سازی کودکان و توجه به احساس رهایی آنان. نشان‌های طلایی و نقره‌ای لاک‌پشت پرنده دقیقاً چه هستند و چه فرقی با فهرست‌ها دارند؟ همان‌طور که پیش‌تر هم اشاره شده، لاک‌پشت پرنده هر فصل فهرستی از کتاب‌های منتخب منتشر می‌کند که البته بر اساس کیفیت کتاب‌ها و همخوانی آن‌ها با ارزش‌های مجموعه، رتبه‌بندی شده‌اند. به کتاب‌هایی که بیشترین نوآوری و هماهنگی را داشته باشند، پنج یا شش لاک‌پشت تعلق می‌گیرد و همین‌طور به ترتیب کم‌تر می‌شوند تا به سه لاک‌پشت می‌رسند. راهنمایی‌های لازم برای استفاده از فهرست‌ها هم به همراه آن‌ها منتشر می‌شود تا مخاطبان بتوانند به راحتی از فهرست‌ها استفاده کنند. اما در انتهای هر سال، تعدادی از کتاب‌هایی که در طی فهرست‌های فصلانه‌ی همان سال توانسته‌اند به پنج یا شش لاک‌پشت دست یابند، به عنوان نامزدهای نشان لاک‌پشت پرنده معرفی می‌شوند. پس از طی شدن فرایند داوری، تعدادی از این کتاب‌ها به نشان طلایی و تعدادی هم به نشان نقره‌ای لاک‌پشت پرنده دست می‌یابند. تعدادی از این نشان‌ها هم به نویسنده‌ها، مترجمان و تصویرگرانی تعلق می‌گیرد که توانسته‌اند تاثیر مثبت و چشمگیری روی ادبیات کودک و نوجوان بگذارند. پس اگر فردی فرصت نداشته باشد که تمام فهرست‌های هر فصل را بررسی و بر اساس آن‌ها انتخاب کند، می‌تواند به راحتی سراغ کتاب‌ها، نویسنده‌ها، مترجمان و تصویرگرانی برود که در طی سال‌ها توانسته‌اند نشان‌های نقره‌ای و طلایی لاک‌پشت پرنده را به دست بیاورند و از بین آن‌ها انتخاب کنند. فهرست تعداد زیادی از این برندگان در وبگاه رسمی لاک‌پشت پرنده و همچنین در صفحه‌ی ویکی‌پدیای این فهرست، موجود است. تعدادی از برندگان نشان‌های نقره‌ای و طلایی لاک‌پشت پرنده در طی سال‌ها: لازم به ذکر است که همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، آئین‌نامه و معیارهای انتخاب کتاب‌های فهرست لاک‌پشت پرنده هر سال بروزرسانی شده و به اطلاع مخاطبان می‌رسد. به همین علت هم ممکن است برخی برندگان سال‌های گذشته، کاملاً و صد درصد با معیارهای فعلی منطبق نباشند. با این حال داشتن فهرستی از کتاب‌هایی که در طی سالیان توانسته‌اند به نشان‌های نقره‌ای و طلایی لاک‌پشت پرنده دست پیدا کنند، خالی از لطف نیست و می‌تواند در انتخاب کتاب به خیلی از افراد کمک کند. البته هیچ فهرست یا جایزه‌ای نمی‌تواند جایگزین سلیقه، نیازها و شرایط خاص هر کودک شود. با این حال فهرست‌هایی مانند لاک‌پشت پرنده می‌توانند نقطه‌ی شروع مناسبی برای والدین، مربیان و کتابداران باشند و فرایند انتخاب کتاب را ساده‌تر و مطمئن‌تر کنند. به همین دلیل هم ما در این‌جا فهرست ده مورد از کتاب‌های برگزیده در طی این سال‌ها را در کنار معرفی کوتاهی از هرکدام آورده‌ایم تا افراد بهتر بتوانند درباره‌ی آن‌ها تصمیم بگیرند. 1- پسر اقیانوس مهدی رجبی | هاله قربانی | نشر افق «پسر اقیانوس» یک کتاب تصویری برای خردسال و کودک است که در حوزه‌ای نوشته شده که خیلی اوقات مغفول واقع می‌شود: کودک در بحران. در این کتاب ما با پسربچه‌ای همراه می‌شویم که شهر و محل زندگی‌اش قربانی سیل شده و حالا مجبور است با این شرایط جدید کنار بیاید. خواندن چنین کتاب‌هایی در کنار بچه‌ها، هم به کودک و هم به والد کمک می‌کند راه‌هایی برای صحبت کردن از شرایط بحرانی و تلاش برای برون‌رفت از آن به نحو احسن پیدا کنند. 2- درخت آرزو کاترین اپلگیت | آناهیتا حضرتی | نشر پرتقال کتاب «درخت آرزو»، اثری فانتزی نوشته‌ی کاترین اپلگیت است. مخاطب در این کتاب با درخت بلوطی به نام قرمز همراه می‌شود که سال‌های زیادی از عمرش می‌گذرد. او یک درخت آرزو است و مردم محل، آرزوهایشان را بر روی تکه‌های لباس می‌نویسند و به شاخه‌های او می‌بندند. این درخت آرزو به همراه کلاغی به نام بانگو و سایر حیواناتی که در گوشه و کنار تنه‌اش پناه می‌گیرند، مراقب محله نیز هست. همه‌چیز خوب است تا این‌که خانواده‌ای جدید به محله می‌آیند. بسیاری از ساکنین محله از این اتفاق ناراضی هستند و حالا تجارب قرمز به عنوان یک درخت آرزو، از هر وقت دیگری مهم‌تر شده است. 3- چرا ما خارج از شهر زندگی می‌کنیم؟ پتر اشتام | یوتا باوئر | گیتا رسولی | نشر افق  کتاب «چرا ما خارج از شهر زندگی می کنیم؟» یک کتاب عالی برای تمام خانواده‌ها است که برای کودک نوشته شده، ولی احتمالاً بزرگسالان زیادی هم می‌توانند از خواندن آن به همراه کودکان یا حتی به تنهایی، لذت ببرند. پتر اشتام در این کتاب از جست‌وجو برای مکانی می‌گوید که بتوانید در آن بمانید، جایی که احساس کنید در خانه خود هستید. شاید درس پایانی این کتاب، این باشد که خانواده به خاطر آدم‌هایی که آن را تشکیل می‌دهند است که خانواده می‌شود و نه به خاطر جایی که در آن زندگی می‌کنند و خلاصه هرچیز دیگری. 4- گفت‌وگوی جادوگر بزرگ با ملکه‌ی جزیره‌ی رنگ‌ها جمشید خانیان | نشر افق «گفت‌وگوی جادوگر بزرگ با ملکه‌ی جزیره‌ی رنگ‌ها»، داستان پسری‌ست که به درخواست مادرش قبول می‌کند لطفی در حق یک فرد ناشناس بکند و البته دستمزدی هم برای آن دریافت کند: تنها ساعاتی از یک روز را با او سپری کند. در ابتدا چنین پیشنهادی برای پسر خیلی عجیب به نظر می‌رسد، ولی در طی این ملاقات به حقایقی درباره‌ی این فرد و خانواده‌اش پی می‌برد که باعث می‌شود همه‌چیز با عقل جور در بیاید. این کتاب قطعاً برای همه‌کس نیست، ولی آن‌هایی که رازش را درک کنند، احتمالاً برای مدت‌ها نمی‌توانند دست از فکر کردن به این داستان و شخصیت‌هایش دست بردارند.  5- رودخانه‌ی واژگون ژان کلود مورلوا | نوید اعطارشرقی | محراب قلم «رودخانه‌ی واژگون» یک دوگانه است که هر جلد آن از دید یک نفر روایت می‌شود، یعنی شخصیت‌های اصلی داستان؛ هانا و تومک. تومک پسری معمولی است که در خواروبارفروشی‌ای معمولی کار می‌کند، تا این‌که در ابتدای جلد اول، دختری ناشناس به نام هانا سر از مغازه‌ی آن‌ها در می‌آورد و از تومک می‌پرسد که آیا رودخانه‌ی واژگون را می‌شناسد یا نه، رودخانه‌ای که قوانین زندگی و مرگ را دستکاری می‌کند. این آغاز سفری پرماجرا برای هانا و تومک است که تا کتاب‌ها را نخوانیم، نمی‌دانیم در نهایت آن‌ها را به کجا می‌رساند. 6- سایه‌ی هیولا عباس جهانگیریان | کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران آدم‌های زیادی درباره‌ی محیط زیست، حیات وحش و لزوم محافظت و مراقبت از آن‌ها حرف می‌زنند؛ ولی چه کسی یا کسانی واقعاً این کارها را انجام می‌دهند؟ «سایه‌ی هیولا» داستان دختری به نام مارال است که به همراه پدر، برادر و پدربزرگش در منطقه حفاظت‌شده‌ی پارک ملی گلستان زندگی می‌کند. پدر مارال محیط‌بان است و در راه مبارزه با شکارچیان غیرقانونی، دچار دردسرها و مشکلات زیادی شده است. حالا مارال مجبور است علاوه‌بر تلاش برای نجات پدرش از این مخمصه، به زندگی کردن بدون او و مراقبت از خودش و برادرش و البته حیواناتی که در همسایگی‌شان زندگی می‌کنند هم کم‌کم عادت کند. 7- تو لک‌لکی یا دارکوب؟ علی خدایی | کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران تا به حال کودک خود را به باغ‌وحش برده‌اید؟ مثلاً، او یوزپلنگ، طاووس یا زرافه را دیده است؟ موش و ماهی و کلاغ را چطور؟ «تو لک لکی یا دارکوب؟» باغ‌وحش را به خانه‌ی شما می‌آورد. در هر صفحه‌ از کتاب، عکس چند حیوان قرار دارد که با ورق زدن به حیوانی دیگر بدل می‌شوند. نه‌تنها بچه‌ها از دیدن حیوانات در این کتاب خوشحال می‌شوند، بلکه هنر نویسنده و تصویرگر آن، علی خدایی، حتی بزرگترها را هم به شگفتی وامی‌دارد. 8- اختراع هوگو کابره برایان سلزنیک | رضی هیرمندی | نشر افق «اختراع هوگو کابره» یک سینمارمان است که برایان سلزنیک آن را نوشته و تصویرگری کرده است. در این کتاب ما داستان هوگو را دنبال می‌کنیم، پسری که تمام انگیزه و دغدغه‌اش در زندگی تعمیر کردن دستگاهی است که مطمئن است پیامی از سمت پدرش که از دنیا رفته برایش به ارمغان خواهد آورد. تجربه‌ی خواندن اختراع هوگو کابره به سبب فرم خاصی که دارد، چیزی فراتر از مطالعه‌ی صرف خواهد بود که هم برای کتاب‌خواَن‌های حرفه‌ای و هم برای آن‌ها که تازه مطالعه را شروع کرده‌اند، لذت‌بخش و هیجان‌انگیز است. 9- هستی فرهاد حسن‌زاده | کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران شخصیت اصلی کتاب «هستی»، دختری نوجوان و پرشر و شور است که عاشق تمام کارهایی است که بزرگترها پسرانه می‌دانند. هستی به همراه خانواده‌اش در آبادان زندگی می‌کند، ولی شرایط جنگی آن‌ها را مجبور می‌کند که وسایلشان را جمع کرده و به سمت ماهشهر حرکت کنند. اما این‌که هستی چه‌طور با این شرایط جدید و زندگی جدید و همراهی با خانواده و مخصوصاً پدری که به نظر می‌رسد هیچ‌ جوره قصد ندارد او را درک کند کنار می‌آید، مسئله‌ای است که تنها پس از خواندن کتاب مشخص می‌شود. 10- عاشقانه‌های یونس در شکم ماهی جمشید خانیان | کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران «عاشقانه های یونس در شکم ماهی» رمانی است که جمشید خانیان برای نوجوانان به رشته‌ی تحریر درآورده است. سارا دختری‌ست سیزده‌ساله که همراه خانواده‌اش در آبادان زندگی می‌کند. تمام زندگی سارا با موسیقی گره خورده چرا که پدر او تعمیرکار پیانوست و همواره مشوق سارا در زمینه‌ی موسیقی بوده است. هنگامی که پدر جهت گذراندن یک دوره، راهی آلمان می شود، جنگ هشت‌ساله آغاز می‌شود و سارا به همراه دیگر اعضای خانواده به اهواز می‌روند. در راه آن ها با پسر نوجوانی به نام یونس و مادربزرگش آشنا می‌شوند و زمانی که بمباران شدت می‌گیرد، برای سوار کردن یونس و بی‌بی‌اش در وانت، مجبور می‌شوند پیانوی محبوب سارا را از ماشین خارج کنند. این اتفاق نوعی دلخوری نسبت به یونس در دل سارا ایجاد می‌کند اما از طرفی این پسر نوجوان برای او جالب است و سارا می‌خواهد بیشتر درباره‌اش بداند. یونس اما پسری است عجیب که تنها کمی از سارا بزرگ‌تر است اما خیلی بیشتر از او می‌داند؛ او خیلی بااحساس است و علاوه‌بر این‌که توجه ویژه‌ای به طبعیت و موسیقی و عشق دارد، طبع شاعرانه‌ای نیز دارد و شعر می‌گوید. اما برای چه کسی؟ خاتمه در این مقاله با فهرست لاک پشت پرنده و 10 کتابی که نشان لاک پشت پرنده را گرفته‌اند، آشنا شدیم. شما می‌توانید کتاب‌های معرفی شده در این مقاله را با تخفیف از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید. کدام‌یک از این کتاب‌ها را خوانده‌اید؟ برایمان بنویسید. نظر شما نسبت به فهرست لاک پشت پرنده چیست؟ به قلم «فاطمه حیدری»

پس از اتفاقات هفتم اکتبر، بیشتر مردم جهان بعد از شنیدن کلمه صهیونیسم صحنه‌ای از جنایت و کشتار در ذهنشان تداعی می‌شود و حس انزجار و تنفر قلبشان را فرا می‌گیرد. مردم این کلمه را با اسرائیل و کارهایش می‌شناسند. اما واقعاً صهیونیسم چیست؟  آیا صهیونیسم همان یهودیت است؟ یا یک دین و فرقه دیگر؟ پیروان این مکتب فقط در اسرائیل زندگی می‌کنند؟ اصلاً اسرائیل و صهیونیسم از جان جهان و مردمانش چه می‌خواهند؟ این کلمه برای اکثریت مردم واژه‌ای آشنا است اما واقعاً ما چه قدر درباره این مکتب که اقتصاد و فرهنگ جهان را در خود محبوس کرده است می‌دانیم؟  راستش را بخواهید فقط بعد از شناخت صهیونیسم است که می‌توانیم ریشه تمام مشکلات جهان را شناسایی کنیم.  در این مقاله می‌خواهیم همراه با شما با بهترین کتب و منابع برای آشنایی با تاریخ اسرائیل و شناخت صهیونیسم آشنا شویم. بهترین کتاب ها برای آشنایی با صهیونیسم و اسراییل 1- الاهیات سیاسی در یهودیت | هویت ویژه‌گرایانه  ما و دیگر هیچ! چه چیزی باعث شده است اقلیتی که مورد تنفر اکثریت مردم جهان هستند تا این حد در سرنوشتشان تأثیرگذار شوند؟ هر کجا را که نگاه کنیم از اقتصاد گرفته تا فرهنگ و رسانه و تکنولوژی حتماً به ردپایی از این قوم می‌رسیم. تصور ویژه‌گرایانه‌ای که در طول تاریخ این قوم از هویت خود داشتند آن چیزی است که کتاب الاهیات سیاسی در یهودیت روی آن تمرکز کرده است. آقای مهدی فدایی در فصل اول کتاب به عناصر اساسی الاهیات یهودی می‌پردازد و به این سؤال پاسخ می‌دهد که اعتقادات یهود بر پایه چه مفاهیم اساسی ساخته‌شده است. نویسنده در فصل دوم خواننده را با خود به سفری تاریخی می‌برد و یهود را در طول تاریخ بررسی می‌کند. در فصل سوم و چهارم کتاب، خواننده با اسطوره‌های آیین یهود و گرایش‌های سیاسی این دین آشنا می‌شود. فصل پنجم به جایگاه جادویی کلمات و اعداد و همچنین امور جنسی در یهود پرداخته است. سه فصل پایانی کتاب که یکی از مهم‌ترین و جذاب‌ترین بخش‌های آن است از اسرائیل و جایگاه آخرالزمانی آن می‌گوید. در کل کتاب الاهیات سیاسی در یهودیت یک منبع تخصصی اما روان و منسجم برای شناخت یهودیت و صهیونیسم است.  2- برخیز و تو زودتر بکش تئوری ترور حذف بهترین روش برای ماندن است! ترور پشت ترور تئوری که تمام قدرت اسرائیل در آن خلاصه می‌شود. رونین برگمن یکی از مشهورترین نویسندگان محقق اهل اسرائیل در این کتاب با مصاحبه با سرشناس‌ترین افراد سازمان‌های اطلاعاتی پرده از ترورهای اسرائیل در طول تاریخ برمی‌دارد. برگمن به حقانیت اسرائیل و ایدئولوژی‌هایش ایمان دارد. همین موضوع است که کتاب تو زودتر بکش را تبدیل به روایتی خاص کرده است و به شما اجازه می‌دهد همراه با نویسنده وارد تشکیلات محرمانه اسرائیل شوید. برگمن در این کتاب از روند شکل‌گیری تشکل‌های خون‌ریز اسرائیلی شروع می‌کند و به ترور عماد مغنیه و دانشمندان هسته‌ای ایران می‌رسد. نویسنده آن‌قدر به تئوری ترور معتقد است که ابایی از فاش کردن راز ترور افسر اطلاعاتی انگلیسی و نماینده سازمان ملل نیز ندارد. اگر می‌خواهید دشمن را از زبان خودش بشناسید و ماهیت صهیونیسم را از زبان یک صهیونیسم بشنوید کتاب تو زودتر بکش یک پیشنهاد عالی برای شماست، کتابی هیجان‌انگیز و پر از اطلاعات دست اول که پرده از وقاحت این قوم برمی‌دارد. 3- سقوط اسرائیل نزاع ما با اسرائیل به کجا ختم می‌شود؟ چه کسی می‌تواند به این سؤال پاسخ دهد؟  آقای مهدی حمد الفتلاوی نویسنده عرب‌زبان این کتاب به دنبال کشف سرنوشت اسرائیل در آیات و روایات اسلامی است. منبع اصلی او در این تحقیق آیات سوره اسرا است. نویسنده معتقد به دخالت مستقیم خداوند در تقابل واقعی حق و باطل است. فصل اول کتاب سقوط اسرائیل به تاریخچه برخورد اعراب با اسرائیل و عدم امکان صلح با یهود از دیدگاه قرآن می‌پردازد. سپس در فصل بعدی فرجام قطعی اسرائیل را در قرآن و سنت نبوی بررسی می‌کند. در فصل سوم به سراغ مقدمات سقوط اسرائیل و قانون استبدال و جایگزین شدن ایرانیان به جای اعراب در مبارزه می‌رود. چه ویژگی در ایرانیان وجود دارد که خداوند آن‌ها را برای این مبارزه سخت انتخاب کرده است؟ این پرسشی است که نویسنده در فصل آخر کتاب به آن پاسخ می‌دهد و سپس به سرنوشت این مبارزه و فرجام اسرائیل می‌پردازد. کتاب سقوط اسرائیل به نویسندگی مهدی حمد الفتلاوی و ترجمه محمدباقر ذوالقدر دبیر شورای عالی امنیت ملی یک کتاب مستند و امیدبخش برای درک بهتر چرایی و سرنوشت مبارزه با اسرائیل از دیدگاه قرآن و احادیث است. 4- ده غلط مشهور درباره اسرائیل آنچه فکر می‌کنیم درست است ولی نیست!  کتاب ده غلط مشهور را یک یهودی معتقد، اهل سرزمین‌های اشغالی و متولد حیفا نوشته است. ایلان پاپه با وجود اینکه طرفدار هیچ‌کدام از حکومت‌ها به‌خصوص جمهوری اسلامی نیست اما نگاهی انتقادی و تخصصی به مسئله یهود، اسرائیل و صهیونیسم دارد. در این کتاب ایلان پاپه به ده افسانه مشهور درباره مسئله فلسطین و اسرائیل می‌پردازد موضوعاتی که از نظر نویسنده افسانه ولی در ذهن بیشتر مردم جهان یک حقیقت انکارناپذیر است! فلسطین سرزمین خالی، یهود قوم بی‌سرزمین؟ آیا فلسطین واقعاً سرزمینی خالی بود که قومی بی‌سرزمین به آن پناه آورده‌اند؟ اولین سؤال که پاپه به سراغ آن رفته است مشهورترین دروغ درباره اسرائیل است. پاپه با اسناد و مدارک تاریخی ثابت می‌کند نه فلسطین سرزمینی بدون هویت و خالی بوده است و نه یهود قومی بی‌سرزمین. خروج داوطلبانه فلسطینیان از وطنشان، افسانه توافق اسلو، افسانه تنها دموکراسی خاورمیانه از غلط‌های مشهور دیگری است که نویسنده اسرائیلی به سراغ آن رفته است. کتاب ده غلط مشهور درباره اسرائیل یک کتاب روان و جمع جور است که به مهم‌ترین شبهاتی که درباره مسئله اسرائیل و فلسطین وجود دارد، با اسنادی دقیق و بین‌المللی پاسخ می‌دهد.  5- رو به پایان وعده صادق «شهید آیت العظمی خامنه‌ای:  اگر به توفیق خدا دولت صهیونیستی متلاشی شود، که این روز یقیناً در پیش است؛ و من یقین دارم چنین روزی در پیش خواهد بود. آن‌وقت شما جوان‌ها ان‌شالله حتماً خواهید دید؛ ما ممکن است ببینیم- اکثریت این جمعیتی که اکنون در اسرائیل هستند از آنجا به مناطق خودشان خواهند رفت.» کتاب رو به پایان جمع‌آوری منسجم از بیانات رهبر شهید انقلاب درباره موضوع صهیونیسم است. فصل یک کتاب به شجره خبیثه صهیونیسم و نفوذ آن در رسانه‌ها، بانک جهانی و ترویج فساد می‌پردازد. در فصل دو این غده سرطانی را ریشه‌یابی کرده و تاریخچه غصب فلسطین، تشکیل رژیم، رؤیای نیل تا فرات را شرح می‌دهد. در فصل بعد به توطئه فراموشی و کوتاهی دولت‌های مسلمان و مسئله انسانی فلسطین پرداخته می‌شود. در فصول انتهایی نیز به وظیفه شرعی مسلمانان در جراحی این غده سرطانی و تقابل ایدئولوژی انقلاب اسلامی با رژیم صهیون اشاره می‌شود. کتاب رو به پایان با طراحی گرافیکی جذاب، سخنان بزرگ‌ترین و متفکرترین دشمن رژیم صهیونیستی درباره ایدئولوژی این رژیم و چگونگی مبارزه با آن است. 6- پرونده زمین‌گیر: قصه M آ و S رائیل امید نصراللهی در کتاب پرونده زمین‌گیر به سراغ دو موضوع مهم و به‌ظاهر جداگانه رفته است، دو داستان که حالا بیشترین پیوند را پیدا کرده است. ما/ایران و اسرائیل/یهود.  خلاقیت و طنز دو عنصر اساسی کتاب پرونده زمین‌گیر است. این کتاب در قالبی جذاب به سراغ ایران و تصور ایرانیان از خودشان هم‌چنین صهیونیسم، الیگارشی یهودی، مهاجرت‌ها و نقش خاندان‌های ثروتمند یهود در پشت پرده اتفاقات جهان رفته است. تاریخ تحلیلی که آقای نصراللهی در این کتاب برای مخاطب بیان می‌کند بر پایه موضوع مهم و اساسی هویت ملی است.  پرونده زمین‌گیر با متنی جذاب و تصاویری خلاقانه خلاصه‌ای است از آنچه باید درباره ایران و اسرائیل دانست. این کتاب یک پیشنهاد عالی برای نوجوانان و جوانانی است که سؤالات زیادی درباره ریشه این مناقشه تاریخی دارند. 7- اختراع قوم یهود سرنوشت گرایش به ناسیونالیسم  کتاب اختراع قوم یهود به قلم شلومو زند ساکن سرزمین‌های اشغالی و استاد دانشگاه تل‌آویو، در جست‌وجوی مفهومی به نام ملت یهود است. عبارتی که خط اصلی تبلیغات صهیونیسم به آن تعلق گرفته است. نویسنده تلاش دارد سیر شکل‌گیری تصویری که از یهود به‌ عنوان یک قوم اصیل، که گذشته‌ای درخشان داشته‌ اما ناگهان اتفاقاتی هولناک آن‌ها را تبدیل به یک ملت آواره می‌کند را شرح دهد. همه آن چیزی که باعث به وجود آمدن یک آرزوی بزرگ یعنی بازگشت به سرزمین مقدس شده است.  کتاب به‌ طور ویژه به ظهور ایدئولوژی صهیونیسم می‌پردازد. یکی از سؤالاتی که نویسنده به دنبال جواب آن می‌گردد این است که چگونه مردمی که هر کدام در گوشه‌ای از جهان زندگی می‌کردند نسبت به مفهومی به نام ملت واحد، احساساتی واحد و خروشان پیدا کردند؟ کتاب اختراع قوم یهود یک اثر پژوهشی درباره سوابق تاریخی تصویری است که یهود و صهیونیسم سعی کرده است در ابتدا برای پیروان خودش و سپس برای تمام مردم جهان ایجاد کند. شلمو زند سعی می‌کند با استدلال و سند بسیاری از این باورها را به چالش بکشد. 8- تبار انحراف خیلی قبل‌تر از این روزها! داستان از اولین دشمنی شیطان با انسان شروع می‌شود از روزی که دستور رسید مخلوقی از آتش بر مخلوقی از خاک و گل سجده کند!  مجموعه تبار انحراف مباحث خود را از چگونگی شکل‌گیری جبهه حق و باطل در تاریخ بشریت شروع می‌کند سپس با نگاهی نو به سراغ تاریخ اسلام می‌رود و به دنبال رد پای یهود در تک‌تک اتفاقات می‌گردد. کتاب هم‌زمان که به حوادث تلخی که یهود در همه این سال‌ها با استفاده از نفوذش در جامعه اسلامی ایجاد کرده می‌پردازد، تلاشی که مسلمانان برای دفع شر این قوم کرده‌اند را نیز شرح می‌دهد. مجموعه نه‌جلدی تبار انحراف درس‌نامه‌ای مفصل از تاریخ بشریت و اسلام تا غیبت صغری می‌باشد که توسط انتشارات شهید کاظمی به چاپ رسیده است. 9- فلسطین از منظر حضرت آیت‌الله خامنه‌ای کتابی که لرزه بر اندام نتانیاهو انداخت! در تمام طول مدت تشکیل جمهوری اسلامی، فلسطین یکی از اصلی‌ترین موضوعاتی بوده است که امامین انقلاب درباره آن صحبت کرده‌اند. سخنانی که همیشه سه عنصر اساسی شجاعت، روشنگری و آزاداندیشی در آن خودنمایی می‌کند! کتاب فلسطین مجموعه‌ای از سخنان رهبر شهید انقلاب حضرت آیت‌الله خامنه‌ای درباره موضوع فلسطین است. کتاب سخنان ایشان را در هشت فصل دسته‌بندی می‌کند و به موضوعاتی مانند شکست‌ها و پیروزی‌های تاریخی ما در مبارزه با اسرائیل، مسئولیت‌های امت اسلام، جنایات اسرائیل و قصه پر غصه فلسطین، راه‌حل‌ها، قهرمانان مبارزه با صهیونیسم، پاسخ به شبهات و آینده روشن می‌پردازد.  کتاب فلسطین در واقع شرح کاملی بر ایدئولوژی و آرمان جمهوری اسلامی درباره مسئله فلسطین و مقابله با رژیم غاصب صهیونیسم است. کتابی که نخست‌وزیر جنایات کار رژیم آن را با ترسی انکارناپذیر در سازمان ملل بلند می‌کند و با صدایی لرزان از محتوای آن شکوه می‌کند. 10- متاستاز اسرائیل غده سرطانی تبعیض اگر بخواهید اسرائیل را در چند کلمه تعریف کنید اولین کلمات یا عبارتی که به ذهنتان می‌رسد چیست؟  کوروش علیانی اسرائیل را در سه کلمه تعریف می‌کند: تبعیض، ترور و تعدی. امام خمینی این‌گونه جنگ بشریت با اسرائیل را توصیف می‌کنند:« جنگ ما جنگ فقر و غناست و جنگ بشریت با اسرائیل ادامه جنگ فقر و غناست و هرگز تمام نخواهد شد.» متاستاز اسرائیل سعی می‌کند با نگاهی کاملاً تاریخی به دور از گرایش‌های مذهبی به سراغ مسئله اسرائیل برود. در فصل اول به زمانی سفر می‌کند که ایده تشکیل این رژیم تازه می‌خواهد شکل بگیرد و به این سؤال پاسخ می‌دهد که اصلاً این تفکر استعماری چگونه پایه‌گذاری شد. در فصل دوم نشان می‌دهد که چگونه چنین ایده‌ای در سازمان‌های بین‌المللی پذیرفته شد و چگونه جهان به‌عنوان یک حکومت آن را پذیرفت. سؤال مهم این است کدام گلوگاه اقتصادی جهان و کشورهای غربی گرفتار سیاست‌های رژیم است که این‌گونه تسلیمش شده‌اند؟ و در نهایت در فصل آخر به سراغ انواع جنگ‌هایی می‌رود که اسرائیل آن‌ها را چه در فلسطین و چه در باقی نقاط جهان ابداع کرده است. متاستاز اسرائیل اثر کوروش علیانی که توسط انتشارات جام جم به چاپ رسیده است یک پیشنهاد عالی برای کسانی است که می‌خواهند در مسئله شناخت صهیونیست و اسرائیل عینک دینی و اعتقادی را کنار بگذارند و تنها با زاویه دید تاریخی و علمی به همه‌ چیز بنگرند. متاستاز اسرائیل یک تلاش مؤثر برای این است که ما اسرائیل را فارغ از نگاه‌های اعتقادی و فقط با اقدامات خودش بشناسیم. 11- اسرائیل آن شر مطلق اسرائیل از نگاه پدر مبارزه با اسرائیل کتاب اسرائیل آن شر مطلق مجموعه از سخنرانی‌ها، پیام‌ها و مصاحبه‌های امام موسی صدر درباره مسئله فلسطین، مبارزه با اسرائیل و لبنان است.  نقش اساسی لبنان در این مبارزه یکی از پررنگ‌ترین نکات این کتاب است. دشمن نیز بر این نقش به‌خوبی آگاه است، در تمام این سال‌ها تفرقه مهم‌ترین سلاح اسرائیل برای کنترل لبنان بوده، امام موسی صدر در بسیاری از سخنرانی‌های خود تلاش می‌کنند مردم را نسبت به این موضوع آگاه کنند و تمام گرایش‌ها را برای هدفی مشترک دور هم جمع کنند. با خواندن کتاب اسرائیل آن شر مطلق به‌ جز اینکه با نظریه‌های یکی از بزرگ‌ترین رهبران مبارزه با اسرائیل آشنا می‌شوید، می‌توانید قسمتی از اتفاقات تاریخی لبنان و فلسطین را نیز از زاویه دید سخنان امام موسی صدر مرور کنید.  12- تاریخچه نزاع اسرائیل و فلسطین این داستان از کجا شروع شد؟ "پاپه: فراموش کردن تاریخ به نفع اسرائیل است." این جمله استاد دانشگاه حیفا و نویسنده کتاب تاریخچه نزاع اسرائیل و فلسطین دقیقاً همان چیزی است که تک‌تک مردم جهان باید از آن آگاه شوند. ما اگر می‌خواهیم نگذاریم اسرائیل به اهدافش برسد مهم‌ترین سلاحمان تاریخ است. کتاب تاریخچه نزاع اسرائیل و فلسطین یک خلاصه کپسولی از تاریخ بیش از 150 سال سرزمین فلسطین است. پاپه ریشه نزاع فلسطین و اسرائیل را نه در 1948 بلکه در سال 1882 می‌داند سالی که اولین صهیونیست وارد فلسطین می‌شود.  اگر می‌خواهید بدانید بین اسرائیل و فلسطین چه گذشته است و حوصله کتاب‌های طولانی را ندارید حتماً سری به این کتابچه که توسط انتشارات ترجمان علوم انسانی منتشر شده بزنید.  چند خط از تاریخچه نزاع اسرائیل و فلسطین: سرانجام تلاش‌های دیپلماتیک راه به‌جایی نبرد. چون هیچ‌کس نمی‌توانست توضیح بدهد که چرا این وسط فلسطین استثناست، چرا برای فلسطینیان خبری از اصول مترقی و فخرفروشانه حقوق برابر و حق تعیین سرنوشت ملت‌ها و در منشور ملل متحد نیست؟ 13- یوسرائیل و صهیوناکراسی پیوند استراتژیک قدرت در واشنگتن و تل‌آویو آیا می‌توان سیاست خارجی ایالات‌متحده را بدون درک «صهیونیسم» تحلیل کرد؟ یوسرائیل (ترکیبی از USA و اسرائیل!) و صهیوناکراسی ( ترکیبی از صهیونیسم و دموکراسی!) به بررسی این فرضیه می‌پردازد که چگونه لابی‌های صهیونیستی توانسته‌اند با نفوذ در ارکان حاکمیتی، اقتصادی و رسانه‌ای ایالات‌متحده، منافع این دو بازیگر را به هم وابسته و ساختاری در هم تنیده به وجود آورند.  سید هاشم میرلوحی در یوسرائیل و صهیوناکراسی به موضوعاتی مانند ترفندهای یهود برای نفوذ در حکومت‌ها، نقش آن‌ها در جنگ جهانی اول و دوم و ماجرای هلوکاست، ترور جان اف کندی، تاریخچه دموکراسی، آزادی و حقوق بشر در آمریکا پرداخته است.  خواندن این کتاب می‌تواند پرده از بسیاری از اتفاقات بردارد و نقاط تاریک زیادی از حوادث غرب آسیا و جهان را برای شما روشن کند. 14- از نیل تا همه‌اش داستان پیدایش اسرائیل از بیخ بیخ خواندن تاریخ از نظر بیشتر آدم‌ها یکی از سخت‌ترین و حوصله سر برترین کارهایی است که می‌توانند بکنند! نخواندنش هم که ثمره‌اش می‌شود همین آدم‌هایی که فکر می‌کنند همه‌چیز از یک مرگ بر اسرائیل گفتن شروع ‌شده است! آقای بهزاد توفیق فر برای این مشکل بزرگ یک راه‌حل پیدا کرده است و بعد از جمع کردن اطلاعات تاریخی از منابع موثق آن‌ها را در قالب طنز در اختیار مخاطب قرار داده است. طنز نوشتن از اسرائیل با این همه جنایت‌های تاریخی کار سختی است که آقای توفیق فر به خوبی از پس از آن برآمده. از نیل تا همه‌اش از جایی شروع می‌شود که بین دو هزار تا چهار مهاجر یهودی سوار بر یک کشتی وارد فلسطین شدند:  «پارچه نوشته بزرگـی از انبـار کشـتی بیـرون آورده و کناره آن را به‌دقت گرفتنــد تــا فلســطینی‌های ســاکن در بنــدر حیفــا و شــاید همه دنیــا(!)آن را ببیننــد. روی پارچــه با خط ســیاه شــتاب‌زده‌ای نوشته‌شده بود: «آلمـان خانـه و آشیانه مـا را نابـود کـرد. لطفاً شـما امیـد مـا را نابـود نکنیـد.» کتاب از نیل تا همه‌اش را به کسانی پیشنهاد می‌کنم که فرصت و تمرکز خواندن یک کتاب تاریخی را ندارند اما می‌دانند که در مبارزه با دشمن ضد تاریخی، مثل اسرائیل مهم‌ترین سلاحی که باید به آن مجهز شوند تاریخ است. سخن پایانی دیگر نه‌ تنها ما در غرب آسیا و ایران بلکه همه مردم جهان کم‌کم دارند متوجه می‌شوند که خواسته یا ناخواسته وسط یک جنگ وجودی با اسرائیل روزگارشان را می‌گذرانند! شاید فکر کنید مهم‌ترین و کشنده‌ترین سلاح دشمن در این جنگ بمب اتم است ولی اگر بیشتر دقت کنید متوجه خواهید شد که هیچ‌چیزی مثل جنگ رسانه‌ای و دروغ‌های بزرگش تابه‌حال از ما تلفات نگرفته است!  همان‌طور که با پیشرفت تجهیزات موشکی خود سعی می‌کنیم دشمن را در اهداف نظامی‌اش متوقف کنیم و از او تلفات بگیریم باید خود را برای جنگ رسانه‌ای هم مجهز کنیم. پدافند ما در این جنگ باید مجهز به سلاح آگاهی و تاریخ باشد. کسی که اهل خواندن و تفکر است را نمی‌شود به این راحتی‌ها با هیپنوتیزم رسانه‌ای تبدیل به پیاده‌نظام دشمن کرد.  این مقاله با این هدف نوشته‌شده است که شما بتوانید با توجه به دغدغه، علایق و فرصت خود کتابی را انتخاب کرده و چندساعتی برای شناخت بزرگ‌ترین دشمن انسانیت و خودتان زمان بگذارید. 

همه ما لحظاتی را تجربه کرده‌ایم که نیاز داریم از شلوغی افکار و صداهای اطرافمان به جایی پناه ببریم. اما همیشه ترک فیزیکی یک موقعیت ممکن است. در این لحظه، کتاب می‌تواند جادوگری کاربلد باشد. برای یک زن، خواندن رمان و داستان‌هایی که شخصیت اصلی آن‌ها زن باشد؛ چیزی بیشتر از یک مطالعه ساده است. می‌توان آن را به یک سفر تشبیه کرد. سفر به رنج‌های مشترک، لایه‌های پنهان احساسات ناگفته و دیدن اقیانوس نگرانی‌های مشابه با زنی که بین صفحات کتاب زندگی می‌کند. یک انتخاب بی‌دردسر گاهی انتخاب یک کتاب خوب از میان هزاران عنوانی که وجود دارد سخت یا وقت‌گیر می‌شود. برای همین ما در این مقاله تلاش کردیم تا «بهترین کتاب‌ها برای زنان» را جمع‌آوری کنیم. کتاب‌هایی که هرکدام از یک دریچه متفاوت به زنان و دنیای آن‌ها پرداخته‌اند و بلدند چطور حس تنهایی را برای ساعاتی از شما دور کنند. 10 کتابی که هر زن ایرانی باید بخواند 1- شهربانو کتاب «شهربانو» رمان کوتاهی است درباره زنی میانسال که شانه‌های کوچکش، تکیه‌گاه امن زندگی خود و همسرش شده. شهربانو در روزهای اول ازدواج، همسرش را که مهندس بود راهی جبهه کرد تا به کشور خدمت کند و دین کوچکی را از سمت هر دوی آن‌ها ادا کند. حالا آن مرد با یک یادگاری دائمی برگشته و توان سابق در جانش نیست.  همین جاست که قصه «شهربانو» جدی می‌شود. او سال‌ها با قوتی که از دل عاشقش گرفته، پای انتخاب ایستاده و برای سر پا نگه داشتن زندگی می‌جنگد. شهربانو همزمان با کار در مهد کودک، از همسر جانبازش که احوال جسمی‌اش به شدت بهم ریخته نگه داری می‌کند اما یک تماس، اوضاع را از چیزی که هست خراب‌تر می‌کند.  مشکلات جدید و رنگارنگ هر کدام از یک سمت وارد چهاردیواری خانه شهربانو می‌شوند تا او را به یک نقطه برساند. همچنان قوی بماند یا عاقبت تسلیم شود؟ کتاب «شهربانو» سراغ زنی رفته که در سرزمین ما، شبیه او را زیاد داریم. زنانی که با صبوری و علی رغم تمام مشکلات، زندگی‌شان را دو دستی نگه داشته‌اند تا مبادا بادی آن را بلرزاند. رمان «شهربانو» که یکی از «بهترین کتاب‌ها برای زنان» است به قلم محمدحسین شهسواری از نشر چشمه چاپ و منتشر شده است. 2- حریر رمان «حریر» قصه زندگی تازه عروسی است که کتاب را به اسم خودش کرده.  جوانی حریر، در طوفان تهاجم زندگی می‌لرزد و چشم آن به اراده این دختر است که تا کجا مقاومت کند. قصه از جایی شروع شد که حریر را از میان مهمان‌های شاد و پر سر و صدای عروسی خودش، دزدیدند! عروسی که حریر مدت‌ها منتظر آن بود، مثل یک چاله سیاه او را گیر انداخت. روزگاری که حریر در آن نفس می‌کشد؛ برمی‌گردد به حوالی سال‌ 1300 در ایران. حریر خانم که به لطف خدا چیزی از زیبایی و به لطف خانواده‌اش چیزی از کمالات کم ندارد؛ مثل سیبی که توی هوا هزار چرخ بخورد سر از تهران و پیشگاه شاه مملکت درآورد.  حریر که دلش بند جای دیگری است خیلی زود به خودش آمد تا از چنگال اسارت آدم‌های شاه فرار کند اما پاشنه زندگی، با دل او نمی‌چرخد. زندگی «حریر» پنجره کوچکی به زندگی زنان ایرانی است که در غیرت کم از مردان نداشته و در درایت نامدار بوده و هستند. زندگی و داستان «حریر» جوان، ارزش جنگیدن برای پیدا کردن حق در زندگی را یادآوری می‌کند.  رمان خواندی و پرکشش «حریر» یکی از «بهترین کتاب‌ها برای زنان» است که به قلم فاطمه سلطانی از انتشارات کتابستان معرفت چاپ و روانه بازار شده است. 3- مثل نهنگ نفس تازه می‌کنم رمان «مثل نهنگ نفس تازه می‌کنم» درباره دختر نخبه و فعال به نام مستوره است. مستوره به انتخاب خودش با پسری ازدواج کرده که برای زندگی مشترک با او باید شهر خود را ترک کند و راهی تهران شود.  تا اینجای کار، دور شدن از خانواده به خاطر ازدواج کمی اذیتش می‌کند اما با سختی ماجرا کنار می‌آید. مثل هر زنی که چنین تجربه‌ای دارد. حالا این دختر همیشه فعال، در آستانه یک تغییر بزرگ قرار گرفته. او که برای تولد نوزادش آماده می‌شود، با احساسات و افکار ضد و نقیضی درگیر است. آن حس پویا بودنی که همیشه داشته را دیگر ندارد. مدام خود را با همسرش مقایسه می‌کند. در نگاه او، این زندگی مشترک یک قربانی دارد و آن هم خودش است. کسی که کار و درآمدش را رها کرده و از خانواده و شهرش حسابی دور افتاده. شعله‌های خشم، کم کم در وجود او روشن شده‌اند. چرا که انگار همسرش تنهایی در جاده پیشرفت ویراژ می‌دهد! با تولد نوزاد دوم، علائم افسردگی او بیشتر و بیشتر شده. رمان «مثل نهنگ نفس تازه می‌کنم» صدای کمتر شنیده شده‌ای از احساسات زنان را به گوش می‌رساند. شخصیت اصلی این رمان زنی است عادت ندارد کم بیاورد، حالا هم تلاش می‌کند تا راهی برای برگشت به قالی پرنقش زندگی و جواب‌ سوال‌هایش را پیدا ‌کند. این رمان را می‌توان به مامان‌های جوان و زنان متاهل توصیه کرد. «مثل نهنگ نفس تازه می‌کنم» جزو لیست «بهترین کتاب‌ها برای زنان» است که به قلم معصومه امیرزاده از انتشارات کتابستان معرفت منتشر شده است.     4- مهاجر سرزمین آفتاب کتاب «مهاجر سرزمین آفتاب» زندگینامه زنی است که در ایران متولد نشده. حتی در اجدادش هم یک ایرانی پیدا نمی‌شود اما فرزندش را فدای دفاع از خاک ایران کرده. کونیکو یامامورا، دخترک ژاپنی است که دست سرنوشت دل او در ژاپن به دل مردی از ایران گره زده. مشکل این است که فرهنگ خانوادگی او یک خارجی را به راحتی قبول نمی‌کند. اما زور دل، به هر مانعی در راه عشق می‌چربد. کونیکو تصمیم گرفت با مجوز دلش، راهی ایران شود. او خیلی زود شیفته فرهنگ ایرانی شد و هر روز بیشتر از قبل، به شبیه به زنان ایرانی شد. او آجرهای وجودش را یکی یکی بیرون کشید. به آنها شمایل ایرانی داده و مسلمان شد. زبان فارسی را یاد گرفت و خیلی از آداب را به رسم ما ایرانی‌ها ادا کرد. دل کونیکو چنان با زنان ایرانی یکی شد که وقتی دید خاک این سرزمین زیر آماج حمله دشمن قرار گرفته، پسر یکی یک دانه‌اش را راهی جبهه کرد. «مهاجر سرزمین آفتاب» نوشته حمید حسام و مسعود امیرخانی درباره زندگی کونیکو یامامورا، تنها مادر شهید ژاپنی در دفاع مقدس هشت ساله است. این کتاب زندگینامه از نشر سوره مهر منتشر شده است. 5- من زنده‌ام! صبحی که معصومه از خانه بیرون آمد، حتی فکرش را هم نمی‌کرد هشت سال تا برگشتن دوباره به خانه طول بکشد! او و دوستانش نیروهای داوطلب هلال احمر بودند. در روزهای حمله رژیم بعث به خاک ایران، تلاش می‌کردند به مردم و رزمنده‌های مجروح کمک کنند. آن روز اما مسیر زندگی معصومه به کلی تغییر کرد. آن‌ها در چشم به هم زدنی به دست نیروهای بعث اسیر شدند. آن هم برای یک ماه و یک سال. اسارتی که هشت سال طول کشید. معصومه اما قهرمان است. کاری کرد کارستان. مردمش را پیش چشم دنیا رو سفید کرد. حقیقت وجود زنان و دختران ایرانی را به همه نشان داد. کتاب «من زنده‌ام» زندگینامه چهار دختر در روزهای غربت است. اسارت، شروع یک زندگی متفاوت بود. سکونت طولانی در سلول‌های کوچک و نم گرفته، ماه‌ها دور بودن از نور خورشید و هوای تازه با چاشنی شکنجه‌های رنگ به رنگ. این خاطرات، کتاب «من زنده‌ام» را به یکی از متفاوت‌ترین کتاب‌های زندگینامه تبدیل کرده. این اثر موفق شد جایزه کتاب سال دفاع مقدس را در سیزدهمین دوره‌ی آن به خود اختصاص دهد و به زبان‌های دیگری هم بازگردانی شود. «من زنده‌ام» زندگینامه خودنوشت معصومه آباد، بانوی آزاده ایرانی است که از انتشارات بروج منتشر شده است. 6- او یک زن نلی، فقط شانزده سالش بود که به یک ازدواج اجباری تن داد. طرفش هم آدم درستی نبود. این شد یک شکست بزرگ در شروع جوانی نلی. او با زخم‌های بزرگ و مشکلات متعدد جسمی که از کتک‌های همسر اولش داشت، از زندگی مشترک خارج شد و تلاش کرد همه چیز را از نو بسازد. زندگی او اما دقیقا مناسب یک رمان خواندنی است. پر از کشش و اتفاقات پیش بینی نشده. اولین راه برای تغییر شرایط، پیدا کردن کار بود. در یکی از همان مصاحبه‌های کاری‌ بود که پیشنهاد عجیبی از رئیس جدیدش گرفت. نلی به خیال خودش دفتر شرکت را ترک کرد اما خبر نداشت که قرار است به خاطر دلش، دوباره برگردد و کار متفاوتی را شروع کند. کاری که او را تا یک کلبه جنگلی با آدم‌هایی که هر لحظه خطرناک‌تر از قبل به نظر می‌آمدند می‌کشد. نلی به مرور متوجه می‌شود سرنوشت زندگی‌اش به گذشته چند زن دیگر گره خورده. او باید ماجرای تک تک آنها را بفهمد تا از اوضاعی که در آن قرار گرفته سر در بیاورد. رمان «او یک زن» به قلم چیستا یثربی از انتشارات کتاب کوله پشتی چاپ و منتشر شده است. 7- پری دخت پری دخت، دختر نازدانه‌ای است که مدت کوتاهی بعد از عقد بستن با سید محمود، مجبور به پذیرفتن فاصله شد. سید محمود که درس طبابت می‌خواند، از پاریس برای پردی دخت نامه می‌نویسد تا از احوال خود خبر بدهد. این کاغذهای تا خورده تنها راه ارتباطی میان آنهاست. کاغذهایی که از یک احوال پرسی ساده شروع می‌شوند اما قرار است خبرهای مهمی را برسانند. نبض زندگی «پری دخت» و دامادش حالا با همین نامه‌ها تنظیم می‌شود. اصلا از همین کاغذها بود که خبر ناگهانی درگیری سید محمود در مبارزات به «پری دخت» رسید. مبارزه‌ای که در چگونه برگشتن سید محمود، شک و شبهه‌های زیادی انداخته. زبان شیرین و سبک متفاوت کتاب «پری دخت» آن را به اثری متفاوت برای مخاطبانش تبدیل کرده.  کتاب «پری دخت» به قلم حامد عسکری در انتشارات مهرستان چاپ شده است. 8- سووشون «سووشون» رمانی است که از دیدگاه یک زن، روزگار حساس زیست ایرانی‌ها در شیراز و سال‌های پایانی جنگ جهانی دوم را نشان می‌دهد. زندگی عاشقانه زری و یوسف همراه با سه فرزندشان، صحنه اتفاقات این رمان است. قحطی که مهمان ناخوانده شهرهای ایران شده، یوسف را مجاب کرده تا سکوت خود را بشکند. او که در شرایط مالی نسبتا مناسبی زندگی می‌کند، نمی‌تواند نسبت به سختی کشیدن مردم و چپاول استعمارگران خارجی بی‌تفاوت بماند. این مبارزه پر خطر، راوی کتاب یعنی زری را در شرایط سختی قرار داده. او زنی تحصیل کرده و فعال در اجتماع است که با تغییر شرایط تلاش می‌کند خطر را از زندگی و خانواده‌اش دور کند. ماجرای این رمان از عروسی دختر حاکم شهر شروع می‌شود. شبی که حاکم در اوج قحطی ممکلت بریز و بپاش می‌کرد و مردم با شکم گرسنه به خواب می‌رفتند. «سووشون» به قلم سیمین دانشور یکی از پرمخاطب ترین رمان‌های فارسی است. استقبال از این اثر محدود به فارسی زبانان نیست. این رمان تا امروز به زبان‌های مختلف از جمله انگلیسی، ژاپنی، چینی، فرانسوی و ایتالیایی ترجمه شده است. بازتاب مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در این اثر آن را به رمانی قابل تامل تبدیل کرده. «سووشون» از انتشارات خوارزمی چاپ و منتشر شده است. 9- خودت را به خواب نزن شروع انقلاب جنسی با یک وعده شیرین به زنان بود. رسیدن به دنیایی که در آن چیزی به نام خانواده پابندشان نکرده باشد و آزادی، بدون هیچ مثال نقضی در جریان باشد.  تبدیل شدن به زنی که در قاموس قوانین موجود نمی‌گنجید و رسیدن به آن مستعد موج بزرگی از تغییرات بود. ظاهر خوش و رنگ لعاب این انقلاب آن را روی کرسی نشاند اما چند سال بعد از محقق شدنش، زنان غمگین و ناراضی‌تر از قبل شدند. چیزی که انتظارش را نداشتند. کتاب «خودت را به خواب نزن» یک دعوت استثنائی به تفکر است. این کتاب اثر مری ابرستات مقاله نویس معروف آمریکایی است که با ترجمه فاطمه کیاشمشکی از انتشارات کتابستان معرفت منتشر شده است. مخاطب قرار است در این اثر با زاویه دید جدیدی به انقلاب جنسی نگاه ‌کند. «خودت را به خواب نزن» ابعاد کمتر شنیده شده‌ای که جزو اثار این انقلاب هستند را یادآوری می‌کند. از زنان، تا مردان، سلامت خانواده و اجتماع همگی در چنگ این انقلاب قربانی شدند. 10- یک عاشقانه آرام رمان «یک عاشقانه آرام» مسیر پا گرفتن یک عشق را نشان می‌دهد. آقا معلم گیلانی که در مسیر مبارزات سیاسی در با دختری به نام عسل آشنا شده؛ گرمی عشق را در وجودش احساس می‌کند. مسیر پا گرفتن این عشق اما هموار نیست. مشکلات و موانع متعددی پیش پای آن‌هاست.  این دو جوان اما یاد می‌گیرند چگونه در فراز و نشیب زندگی، همسفر خوبی برای هم باشند. آقا معلم داستان، تلاش می‌کند با نوشتن نامه‌های عاشقانه برای همسرش زندگی مشترکشان را گرفتاری به روزمرگی و یکنواختی نجات دهد.  بستر زندگی شخصیت‌های این کتاب در روزگار پر از اتفاق انقلاب و در میانه مبارزات سیاسی است. نادر ابراهیمی با لحن شاعرانه خود از «یک عاشقانه آرام» رمانی پر آوازه و دوست داشتنی ساخته که در تاریخ ادبیات زبان فارسی ماندگار شده. این رمان عاشقانه را می‌توان جزو «بهترین کتاب‌ها برای زنان» دانست. کتابی که یادآوری می‌کند عشق، امری فراتر از یک اتفاق معمولی و «یک عاشقانه آرام» از انتشارات امیرکبیر منتشر شده است. آینه‌ای از جنس کلمه هر مرحله از زندگی یک زن با تغییرات و اتفاقاتی همراه است که همیشه خواسته قلبی خودش نبوده. همین باعث می شود گاهی در برابر پرده‌های پی در پی که زندگی آن را تغییر می‌دهد، با خودش فکر کند چند قدم را درست آمده، اگر کسی دیگری جای او بود چه می‌کرد؟ دنیای داستان و رمان از چیزی که خیال می‌کنیم به ما نزدیک‌ترند. کافی است مطالعه «بهترین کتاب‌ها درباره زنان» را شروع کنید تا قصه‌ها و غصه‌های مشترکی را پیدا کنید. دست بجنبانید. چرا که نگاه جدید، از دل همین مواجه‌های خاص بیرون می‌آِید. این بار شما بگویید از لیست «بهترین کتاب‌ها برای زنان» کدام یک توجه شما را جلب کرده؟ آیا کتابی هست که بخواهید به این لیست اضافه کنید؟ اسمش را برایمان بنویسید. به قلم «رقیه پورحنیفه»

مفاهیم قرآن کریم، مفاهیمی انسان‌ساز و بسیار مفید و آموزنده هستند و آموزش این مفاهیم به کودکان، در متن دین و کلام معصومین (ع) کاری سفارش شده می‌باشد. این مهم که دغدغه بسیاری از پدر و مادر‌هاست، کار آسانی نیست؛ زیرا ممکن است مفاهیمی مثل صداقت، امانت‌داری، حسن ظن، شکرگزاری و... برای ذهن کوچک کودکان کمی سنگین باشد. بنابراین باید با روش‌های غیر مستقیم به آن‌ها آموزش داده شود. قصه گویی و شعر، از بهترین و کارآمدترین روش‌ها هستند و خوشبختانه شاعران و نویسندگان مسئول، متعهد و خوش‌ذوق فراوانی وجود دارند که این مفاهیم را در دل شعرها، داستان‌ها و تصاویر جذاب جا داده و به شکل کتاب‌هایی خواندنی و مفید منتشر کرده‌اند.  7 کتاب برای آشنایی کودکان با مفاهیم قرآنی اگر شما نیز پدر و مادر دغدغه‌مندی هستید و دلتان می‌خواهد فرزندتان با مفاهیم قرآنی آشنا شود، در این نوشتار با ما همراه باشید تا بهترین کتاب‌ها را به شما معرفی کنیم. 1- مجموعه «یک داستان تخیلی با مفهوم قرآنی» مجموعه «یک داستان تخیلی با مفهوم قرآنی» شامل هشت جلد کتاب مصور است که توسط کلر ژوبرت نوشته و تصویرگری شده و از انتشارات به‌نشر منتشر شده‌است. هر جلد از این مجموعه یک داستان تخیلی دارد که در خلال آن یک مفهوم قرآنی به کودکان آموزش داده می‌شود. تصاویر زیبا، زنده و رنگی کتاب نیز برای کودکان بسیار جذاب بوده و داستان‌ها را ملموس‌تر می‌کند. همچنین کودک در پایان هر داستان آیه مربوطه را نیز فرا می‌گیرد.  جلدهای این مجموعه به شرح زیر می‌باشد: راز پاپاپا: پاپاپا یک هزارپای کوچک است که کار بدی کرده و دلش گرفته. او دلش می‌خواهد رازش را به کسی بگوید تا دلش سبک شود اما به هرکس که می‌خواهد بگوید می‌ترسد با او قهر کند. پاپاپا در نهایت متوجه می‌شود که می تواند رازش را به خدا که مهربان‌ترین است بگوید و اگر از کارش پشیمان است باید آن را جبران کند. تازه چه خبر؟: داستان «تازه چه خبر؟» در پی آموزش مفهوم «حسن ظن به دیگران» می‌باشد. موش سفید تازه به جنگل آمده و موموشک و کلاغو از رفتارش ناراحت می‌شوند، اما در نهایت متوجه علت رفتار او شده و از قضاوت زودهنگام خود پشیمان می‌شوند. ماجرای سیب قرمز: «ماجرای سیب قرمز» از این قرار است که موش کوچولویی به نام ریزمیزو، آخرین سیب یک درخت را می‌چیند و از آن جایی که دلش نمی‌خواهد تنها خودش سیر شود ودیگران گرسنه بماند تصمیم می‌گیرد سیب قرمز را با دیگر حیوانات جنگل تقسیم کند. در این داستان کودک با مفهوم انفاق و کمک به دیگران آشنا می‌شود و می‌آموزد اگر به دیگران کمک کند و باعث خوشحالی بقیه شود، خداوند این خوشحالی را به خودش برمی‌گرداند. کیک امانتی: فندقی، سنجاب کوچولوی قصه ما در داستان «کیک امانتی» می‌خواهد مفهوم امانت داری را به مخاطب آموزش دهد. خرگوشک امانتی نزدش گذاشته که ناخواسته خراب شده، حالا فندقی چه کار باید بکند؟ مسابقه کوفته پزی: کلر ژوبرت این داستان را در ستایش راست گویی و آثار خوبش نوشته.  که اینطور!: کودک با مطالعه این داستان، متوجه می‌شود هر یک از مخلوقات خدا برای کاری مفید آفریده شده اند و هیچ آفریده‌ای بی خاصیت نیست. شلوپی: این جلد از مجموعه می خواهد این مفهوم قرآنی را به کودکان آموزش دهد که اگر بدی دیگران را با خوبی پاسخ دهند، دشمن خود را به دوستی مهربان تبدیل می‌کنند. بچه‌های بیشه نمی‌توانند کنار برکه بازی کنند چون بچه اسب آبی اذیتشان می‌کند و بهشان فحش می‌دهد. یک روز بچه‌ها دور هم جمع می‌شوند و یک عالم فحش از خودشان درست می‌کنند تا هوپی، سنجاب کوچولوی بیشه به اسب آبی فحش‌ها را بدهد و فرار کند. اما هوپی تصمیم بهتری می‌گیرد. او با مهربانی اسب آبی را با خودشان رفیق می‌کند.   آش آش آشتی کنان: این داستان که خواننده را به روستایی با صفا می برد، به بیان اهمیت آشتی و الفت بین مومنان می‌پردازد. چرا مجموعه «یک داستان تخیلی با موضوع قرآنی» ارزش خواندن دارد؟ داستان‌های ساده، شیرین و قابل درک برای کودکان همراه با تصاویر زیبا و جذاب، مفاهیم را به راحتی به ذهن کوچک کودکان منتقل می‌کند. 2- قصه های خوب برای بچه هاب خوب مجموعه هشت جلدی «قصه های خوب برای بچه های خوب» از معروف ترین، مفیدترین و پرفروش‌ترین کتاب‌های داستانی است که مرحوم مهدی آذریزدی آن را با زبانی ساده، شیرین و جذاب برای کودکان و نوجوانان نوشته‌است.  جلد پنجم این مجموعه، «قصه‌های قرآن» نام دارد و شامل هجده داستان شیرین و دوست‌داشتنی از قرآن کریم می‌باشد. این داستان‌ها از مشهورترین داستان‌های قرآن انتخاب شده و با اندکی تغییر از متن اصلی قرآن و تفاسیر و به زبانی ساده نوشته شده‌اند تا برای کودکان قابل فهم باشد. موضوع دیگر اینکه، اغلب داستان‌های این کتاب، داستان پیامبران است. داستان حضرت آدم، نوح، هود و صالح، ابراهیم، ایوب، یوسف، موسی، قارون، حضزت خضر، داوود، سلیمان، بهشت شداد، حضرت یونس، اصحاب کهف، حضرت عیسی، لقمان حکیم، اصحاب فیل و حضرت محمد (ص) قصه های این کتاب هستند. نا‌گفته نماند که هریک دارای زیرمجموعه و چند داستان کوتاه می‌باشند. چرا «قصه های خوب برای بچه های خوب؛ قصه های قرآن» ارزش خواندن دارد؟ کودکان با خواندن این کتاب قصه‌هایی را که خدا در قرآن تعریف کرده به زبان خودشان می‌خوانند، با زندگی پیامبران و آدم‌های خوب آشنا می‌شوند و می‌توانند آن‌ها را الگوی خود قرار داده و ویژگی‌های خوبشان مثل مهربانی با مردم، صداقت، تواضع، صبوری و... را یاد بگیرند.  3- دوست عجیب «دوست عجیب» داستان کوتاهی است از خانم کلر ژوبرت در نکوهش تمسخر و عیب‌جویی. این کتاب که با تصاویر زیبا و دلنشین گلنار ثروتیان رنگی و جذاب شده، توسط انتشارات به‌نشر منتشر شده‌است.   کلر ژوبرت این داستان را بر اساس آیه یازده سوره حجرات نوشته که می فرماید:«ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید! هرگز گروهی از شما گروه دیگری را مسخره نکنند، شاید آن‌ها از اینها بهتر باشند.»  نویسنده در داستان «دوست عجیب» خواننده را به اعماق دریاها می‌برد؛ جایی در پشت مرجان‌ها که دلقک ماهی‌های کوچولو در حال بازی هستند. بچه مارماهی که تازه از تخم بیرون آمده، راهش را گم کرده و حالا پشت مرجان‌ها است. بچه ها که بین بازی متوجه حضور مارماهی می‌شوند، او را مسخره می‌کنند و می‌خندند. اما بابالو، ماهی کوچولوی قصه ما نه تنها به مارماهی نمی‌خندد بلکه از این کار بچه‌ها نیز ناراحت می‌شود. ادامه داستان را در کتاب «دوست عجیب» بخوانید و لذت ببرید. چرا «دوست عجیب» ارزش خواندن دارد؟ کودک با خواندن این کتاب متوجه ناپسند بودن صفت تمسخر و عیب جویی می‌شود و اهمیت و ارزش احترام به دیگران را می‌آموزد.  بخشی از متن کتاب «...همه زدند زیر خنده. همه به جز ماهی کوچکی به نام بابالو. بابالو با خودش گفت:« چه ماهی عجیبی! ولی اصلا خنده دارد نیست. کاش از خودش دفاع کند.» اما دوستانش انقدر پچ پچ کردند و پوزخند زدند که بچه مارماهی فقط نگاهشان کرد...» 4- ما کودکان مسلمان «ما کودکان مسلمان» مجموعه ای دوازده جلدی از شعرهای شیرین، خواندنی و زیبای مریم اسلامی می‌باشد که مناسب گروه سنی هفت تا ده سال بوده و از انتشارات قدیانی منتشر شده است. هر جلد این مجموعه موضوعی مفید و کاربردی دارد که عبارت است از: قرآن، نماز، امانت داری، نیکی به پدر و مادر، حق همسایه، راست‌گویی، شکرگزاری، روزه، پاکیزگی، مراقبت از خود، رازداری و خوش قولی. ویژگی هایی که مجموعه «ما کودکان مسلمان» را ارزشمند کرده شعر‌های شاد، همراه با تصاویر رنگی و جذاب، این مجموعه را برای کودکان بسیار دوست داشتنی کرده‌است. مفاهیم قرآنی مثل راست گویی، شکرگزاری، پاکیزگی، نماز و روزه با زبان ساده و شیرین شعر و ترانه به راحتی وارد ذهن کودکان می‌شود. موضوعات انتخاب شده توسط شاعر بسیار مفید و کاربردی بوده و در متن زندگی جربان دارند.«ما کودکان مسلمان» را به چه کسانی پیشنهاد می دهیم؟ اگر شما پدر و مادری هستید که دغدغه تربیت دینی فرزندتان را دارید و دلتان می شخواهد که دلبندتان با مفاهیم مذهبی مثل نماز، روزه، قرآن خواندن، شکرگزاری و... آشنا شود، این مجموعه را از دست ندهید.   5- پیام های آسمانی: معارف قرآنی برای کودک و نوجوان مجموعه «پیام‌های آسمانی» که تاکنون چهار جلد آن منتشر شده، شامل کتاب‌هایی است که ترجمه و تفسیر آیاتی از قرآن کریم را با زبان شعر و قصه برای کودکان و نوجوانان ده تا پانزده ساله بیان می‌کند. این تفاسیر که با تحقیق و پژوهش و به قلم حجت‌الاسلام مرتضی دانشمند، نگاشته شده، از انتشارات بوستان کتاب چاپ و روانه بازار شده‌است. نکته قابل توجه در نگارش این مجموعه انتخاب موضوع می‌باشد. آیات انتخاب شده در این مجموعه موضوعاتی متناسب با دنیای کودک و نوجوان، مسائل مورد نیاز و پرسش‌های متداول آنان دارد. ساختار کتاب‌ها به چه صورت است؟ ابتدا داستانی تاثیر‌گذار متناسب با آیه یا آیات مورد‌نظر نقل شده، سپس متن و ترجمه آیه یا آیات به همراه نکات مربوطه بیان شده  و در آخر محتوای آیه در قالب شعر و سروده ای زیبا مطرح شده است. مجموعه «پیام های آسمانی: معارف قرآنی برای کودک و نوجوان» را به چه کسانی پیشنهاد می دهیم؟ این مجموعه برای تمام کودکان و نوجوانان مسلمان که به شعر و قصه علاقه‌مند هستند مناسب است. آن‌ها با خواندن این کتاب علاوه بر آشنایی با مفاهیم ارزشمند این کتاب گرامی، عاشق قرآن خواندن می‌شوند.   شعر «بهترین گل» با محتوای سوره کوثر بهترین گل را برایت چیده‌ایم چشمه‌ی خوبی به تو بخشیده‌ایم از خدایت یاد کن در هر نماز بعد از آن یادی کن از اهل نیاز دخترت زهرا زِ هر گل بهتر است دشمنت چون بوته خاری بی‌بر است 6- کودکان می پرسند 6: درباره قرآن مجموعه چهارده جلدی «کودکان می‌پرسند»، سعی دارد با زبانی ساده و گویا و تصاویر رنگی و جذاب، به سوالات دینی و اخلاقی کودکان هشت تا دوازده ساله پاسخ دهد. این مجموعه، شامل جلدهایی درباره‌ی خدا، دعا، نماز، مسجد، پیامبران، قرآن، خوبی‌ها، بدی‌ها، فرشتگان، امامان، مرگ، قیامت، بهشت و جهنم است. این مجموعه مفید، شیرین و دوست داشتنی را غلامرضا حیدری ابهری نوشته، سمیه صالح شوشتری با تصاویر زیبا جذاب تر کرده‌ و انتشارات قدیانی آن را به چاپ رسانده‌است. کودک با خواندن جلد ششم «کودکان می پرسند» چه چیزی می آموزد؟ جلد ششم مجموعه کودکان می پرسند درباره قرآن کریم نوشته شده‌است و کودک را با این کتاب آسمانی گرانمایه بیشتر آشنا می‌کند. نویسنده در این جلد به سه سوال مهم و اساسی کودکان درباره قرآن کریم پاسخ می‌دهد: مهم ترین سوالی که درباره قرآن وجود دارد چیستی آن است؛ قرآن چگونه کتابی است و شامل چه محتوایی می‌باشد؟ علت قرآن خواندن؛ چرا قرآن خواندن مهم و ضروری است و همه انسان‌ها نیاز دارند که به طور مداوم قرآن بخوانند؟ چگونگی قرآن خواندن؛ قرآن خواندن چگونه به ما کمک می‌کند تا زندگی بهتری داشته باشیم، انسان بهتری شویم و در آخرت جایگاه بهتری داشته باشیم؟جلد‌های دیگر مجموعه نیز مسائل مربوط به موضوع خود را به شکل دقیق، جامع و ساده برای کودکان شرح می‌دهند. «کودکان می پرسند» را به چه کسانی پیشنهاد می دهیم؟ اگر دلبندتان دائم درباره خدا، نماز، قرآن و موضوعات دینی و مذهبی سوالاتی از شما می پرسد، این مجموعه کاربردی و مفید را برایش تهیه کنید تا سوالاتش را پاسخ دهد. بخشی از متن کتاب «خدا دوست دارد که همه‌ی بندگانش بهشتی شوند، و برای بهشتی‌شدن آن‌ها کارهای زیادی کرده است. یکی از این کارها، فرستادن قرآن بوده است. قرآن، خیلی خوب به ما یاد می‌دهد که چطور بهشتی شویم. قرآن، می‌گوید که چه کارهایی ما را به طرف بهشت می‌برد و چه کارهایی ما را به طرف جهنم میبرد. ما باید قرآن بخوانیم تا راه بهشتی‌شدن را خوب یاد بگیریم. با خواندن قرآن، متوجه‌می‌شویم که چه‌کارهایی بد و چه‌کارهایی خوب است...» 7- قرآن کودک سرگرمی «قرآن، کودک، سرگرمی» مجموعه ای سه جلدی برای کودکان شش تا دوازده ساله است که در دل سرگرمی‌های جذابش نکات قرآنی و آموزنده بسیاری نهفته است. این مجموعه اثر علیرضا افشاری مقدم بوده و از انتشارات جمال منتشر شده‌است. هدف مجموعه چیست؟ سرگرمی و حل مسئله برای کودکان بسیار جذاب بوده و آموزش مفاهیم پیچیده را بسیار ساده می‌کند، آموزشی که از این راه کسب شود نیز، در ذهن کودک ماندگار‌تر خواهد‌بود. کتاب‌های «قرآن کودک سرگرمی» که برای کودکان بسیار دوست‌داشتنی و جذاب است سعی دارد با روش های روانشناسی، نکات موجود در آیات اخلاقی و اعتقادی قرآن کریم را با روش‌های شاد و سرگرم‌کننده به کودکان انتقال دهد.  سخن پایانی خداوند خالق ما انسان هاست و برای آنکه ما را خوشبخت و سعادت‌مند کند، کارهای زیادی برایمان کرده که یکی از آن‌ها نزول کتابی است که آموزه‌هایش، دنیا و آخرت ما را قرین خوشبختی می‌کند. بنابراین آدمی برای خوشبختی به قرآن نیاز دارد و اگر قرآن از کودکی در جان او نقش ببندد، به سادگی پاک نخواهد شد.  کتاب‌های معرفی‌شده در این نوشتار یاری‌گر پدر و مادر‌هایی هستند که دغدغه سعادت دنیوی و اخروی فرزنشان را دارند و دلشان می‌خواهد با جدیدترین روش‌های آموزشی، عمیق ترین معارف را در عمق قلب و مغز دلبندشان جای دهند.  به قلم «فاطمه‌معصومه منیری»

ژانر علمی تخیلی، یکی از جذاب‌ترین و تأثیرگذارترین شاخه‌های ادبیات جهان است؛ ژانر علمی تخیلی مرز میان واقعیت شناخته شده و خیال را از میان برمی‌دارد، و انسان را به سفری فراتر از آنچه تا کنون دیده‌ یا تجربه کرده‌ می‌برد. در این جهان تخیلی با علومی که هنوز کشف نشده‌اند به تمامی سوالات و نگرانی‌های بشری پاسخ داده می‌شود. کتاب‌های علمی تخیلی نگرانی‌ها و آرزوهای انسان‌های اکنون هستند برای آینده. یا پاسخی هستند به مسائل ناشناخته و پنهان دنیای گذشته. در این بین بسیاری از ایده‌هایی که روزگاری در کتاب‌های علمی تخیلی صرفاً خیال‌پردازی به نظر می‌رسیدند، امروزه به واقعیت‌های علمی نزدیک شده‌اند. ژانر علمی تخیلی به خوانندگان فرصت تجربه‌ی پیشرفت بدون محدودیتی را می‌دهد، که می‌تواند ساعت‌ها آن‌ها را از دغدغه‌ها و روزمرگی نجات دهد. آثار علمی تخیلی بسیاری در دسترس خوانندگان علاقه‌مند به این ژانر وجود دارد. اما برخی از این کتاب‌ها بیشتر از بقیه ماندگار و تاثیرگذار بوده‌اند. از روی بسیاری از این کتاب‌ها فیلم‌های جذاب و دیدنی تولید شده است. در ادامه‌ی این مقاله به معرفی بهترین کتاب‌های ژانر علمی تخیلی می‌پردازیم. با ما همراه باشید. ژانر علمی تخیلی چیست و چرا اهمیت دارد؟ پیش از معرفی کتاب‌ها، لازم است نگاهی کوتاه به مفهوم علمی تخیلی داشته باشیم. فرهنگ لغات انگلیسی آکسفورد ژانر علمی تخیلی را این‌گونه تعریف نموده است: «داستانی خیالی بر مبنای اکتشافات علمی مسلم فرض شده، با تغییرات محیطی. به ویژه که اغلب در آینده یا سیارات دیگر می‌گذرد. و سفر در زمان یا فضا را به همراه دارد.» علمی تخیلی ژانری است که داستان‌های آن بر پایه‌ی مفاهیم علمی، فناوری‌های پیشرفته یا فرضیه‌هایی برای آینده شکل گرفته است. هرچند بسیاری از این مفاهیم واقعی نیستند اما از نظر علمی یک منطق تعریف‌شده در داستان وجود دارد. ژانر علمی تخیلی نگاه انسان را به بی‌نهایت می‌برد. محدودیت‌ها را برمی‌دارد. دید خواننده نسبت به پدیده‌های اطراف عوض می‌شود. خلاقیت ذهنی و فکری را افزایش می‌دهد. پا را از ناممکن‌ها فراتر می‌گذارد، و هر چه محدودیت‌های ذهنی را کمتر کند ممکن است روزی به ناممکن‌ها دست یابد. ویژگی مشترک تمامی داستان‌های ژانر علمی تخیلی ساخت یک جهان خیالی بی‌نقص، با قوانین مخصوص به خودش است. 13 کتاب از بهترین های ژانر علمی تخیلی 1- تلماسه «تلماسه» نوشته‌ی «فرانک هربرت»، رمانی است حماسی درباره‌ی قدرت، سرنوشت، سیاست و مذهب در آینده‌ای دور. وقایع جهان داستانی در سیاره‌ای بیابانی به نام «آراکیس» می‌گذرد؛ در این سیاره ماده‌ای شگفت‌انگیز وجود دارد که هر کس بتواند آن را بدست آورد به قدرت سیاسی ابدی دست پیدا می‌کند و می‌تواند بر کهکشان حکومت کند. قوانین این جهان تخیلی بر اساس پیشگویی‌های کهن و فعالیت‌هایی خاص، و پنهانی جلو می‌رود. در کنار این‌هیجان، پیامی زیست‌محیطی هم وجود دارد، که هرچه داستان جلوتر می‌رود ارتباط آن با اثر بیشتر مشخص می‌شود. رمان تلماسه مفاهیم متعددی را درچندلایه بیان می‌کند و به موضوعاتی همچون استعمار، بوم‌شناسی و .. می‌پردازد. این کتاب با جهان‌سازی بی‌نظیر، فرهنگ‌ها و آیین‌های پیچیده، و شخصیت‌هایی ماندگار، هنوز هم یکی از مهم‌ترین آثار این ژانر به‌شمار می‌آید. این رمان نخستین بار در سال 1965 منتشر شد. از داستان تلماسه چند اقتباس سینمایی ساخته شده است. دو مینی‌سریال و چند فیلم سینمایی: تلماسه 1984 کارگردان «دیوید لینچ»: یک فیلم مستقل که کل داستان کتاب اول را فشرده روایت می‌کند. تلماسه بخش اول: 2021 بخش دوم: 2024 کارگردان: «دنی ویلنوو» 2- بنیاد کتاب «بنیاد» اثر «ایزاک آسیموف» یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین آثار علمی تخیلی قرن بیستم است. این اثر تاثیرگذار اولین بار سال 1951 منتشر شد و آغازگر مجموعه‌ای به نام «بنیاد» شد. موضوع مجموعه‌ی بنیاد بر اساس مسائل فلسفی، جامعه‌شناختی، تاریخ، قدرت علم و سرنوشت تمدن‌ها است. سوالی که در این داستان مطرح می‌شود این است: چه می‌شود اگر انسان تمام کهکشان راه شیری را تحت سلطه‌ی خودش درآورد، و یک امپراتوری عظیم کهکشانی ایجاد کند؟ داستان بنیاد در آینده رخ می‌دهد. این امپراتوری ایجاد شده و رو به زوال است. اما دانشمندی نابغه با ابداع دانشی جدید می‌تواند رفتار جمعی انسان‌ها را پیش‌بینی کند. او جهت حل مشکلات، و گذر از دوران تاریک کهکشان، پیشنهاد تاسیس نهادی را می‌دهد، که در سیاره‌ای دورافتاده به نام بنیاد تاسیس می‌شود. این سیاره قرار است دانش بشر را حفظ کند. کتاب بنیاد به‌جای تمرکز بر یک قهرمان ثابت، بر تحولات تاریخی، بحران‌های سیاسی، و نقش اندیشه و علم در مسیر تمدن تمرکز دارد. در داستان بنیاد نقش نخبگان بر امور مهمی همچون سیاست و قدرت مطرح می‌شود. اغلب فیلم‌های سینمایی که بر اساس این کتاب ساخته می‌شدند به مرحله‌ی اکران نرسیدند! سریال بنیاد نیز برداشتی آزاد از این سریال است. 3- 1984 رمان 1984 اثر جورج اورول یک داستان سیاسی، پادآرمان‌شهری است که محتوایی علمی‌اجتماعی دارد. داستان در کشوری می‌گذرد که حکومتی تمامیت‌خواه دارد. دیکتاتوری محض و اطاعت بی‌چون و چرا از ویژگی‌های شاخص این کشور است. افراد به طور کامل حتی در خواب، یا اتاق شخصی رصد می‌شوند. همه تحت حاکمیت یک حزب هستند. این حزب نام ندارد. اما منظور جورج اورول نقد سیستم کومونیستی است، که در آن زمان نیمی از جهان را تحت سلطه درآورده بود. رهبر این حزب نامش «برادر بزرگ» است. او همه جا هست. قهرمان داستان 1984 کارمند وزارتی است به نام «وزارت حقیقت». کار اصلی این وزارت تحریف حقایق تاریخی است. به شدت زیر نظر است، و هر کسی حتی کودکان اطرافش ممکن است جاسوس حزب باشند. در این شرایط او میل به آزادی پیدا می‌کند. مهم‌ترین مفهومی که در این کنترل جمعی انتقال داده می‌شود «شستشوی مغزی» است. حتی مراحل آن در کتاب 1984 به طور دقیق توصیف شده است. همچنین تمامی سیستم اداری و سیاسی این کشور خیالی به طور دقیق ساخته و پرداخته شده است. رمان 1984 اولین بار سال 1949 چاپ شد. بر اساس کتاب 1984 چندین فیلم سینمایی با همین نام در سال‌های 1984، 1954، 1953 ساخته شده است.  4- مسافر زمان کتاب «مسافر زمان» نوشته‌ی «اچ‌جی ولز» اولین بار 1895 منتشر شد. کتاب مسافر زمان یک رمان کوتاه است درباره‌ی یک دانشمند بی‌نام. او تنها با نام مسافر زمان شناخته می‌شود، و نماینده‌ی دانشمندان قرن نوزدهمی است. با دستگاهی که ساخته است می‌تواند وارد بعد چهارم شود! انتخابش برای این سفر آینده است؛ یعنی هشتصد هزار سال بعد. انسان‌ها به دو نوع تبدیل شده‌اند. الوی‌ها و مورلاک‌ها. بر خلاف ظاهرخوشبخت و خوبشان، واقعیتی تکان‌دهنده را درباره‌ی آن‌ها کشف می‌کند. اگر مسافر زمان عاشق یکی از این آدم‌های عجیب شود چه اتفاقی می‌افتد؟ داستان مسافر زمان یک داستان نمادین اجتماعی است. تکامل را از نظر اخلاقی و فکری نقد می‌کند. همچنین علم بدون اخلاق که در این دوران رشد قابل توجهی داشته است، مورد نقد نویسنده قرار گرفته است. مسافر زمان، با وجود دستاورد بزرگش، انسانی تنهاست که به هیچ زمانی واقعاً تعلق ندارد. داستان مسافر زمان ساده و روان نوشته شده. توضیحات علمی داخل داستان برای مخاطب هام قابل‌فهم است. این کتاب که یکی از اولین کتاب‌ها درباره‌ی سفر در زمان است، ایده‌های بسیاری را به نویسندگان و فیلم‌سازان القا نموده است. دو فیلم در سال‌های 1960 و 2002 با اقتباس از این داستان ساخته شده است. 5- من ربات کتاب «من ربات» را «آیزاک آسیموف» نویسنده‌ی معروف ژانر علمی تخیلی نوشته است. این کتاب مجموعه‌ای از 9 داستان کوتاه است؛ که همگی به هم مرتبط هستند. اولین بار سال 1950 منتشر شد. موضوع اصلی این داستان‌ها به هم پیوسته رابطه‌ی میان انسان و ربات و نتایج اخلاقی ناشی از آن است. آیزاک آسیموف برای این داستان‌ها سه قانون تعریف کرده است:  1. ربات نباید به انسان آسیب برساند یا اجازه دهد که انسان در اثر بی‌عملی او آسیب ببیند.   2. ربات باید از دستورهای انسان اطاعت کند مگر این‌که دستور با قانون اول در تضاد باشد.   3. ربات باید از موجودیت خودش محافظت کند مگر این‌که این حفاظت با دو قانون قبلی در تضاد باشد.   اما در هر داستان یک مشکل اخلاقی پیش می‌آید و این قوانین به چالش کشیده می‌شوند. این مفهوم به ذهن خواننده انتقال داده می‌شود که همیشه «اطاعت محض» امکان‌پذیر نیست. در داستان‌های من ربات صحنه‌های خشن و جنگی وجود ندارد. تمرکز داستان‌های من ربات روی منطق و تفکر است. فیلم من ربات 2004 اقتباس آزادی است از این مجموعه‌ی داستانی. 6- فرانکشتاین رمان «فرانکشتاین» نوشته‌ی «مری شل» یکی از مهم‌ترین آثار «گوتیک» محسوب می‌شود. جهت معرفی کتاب فرانکشتاین ابتدا به معرفی «ادبیات گوتیک» می‌پردازیم. گوتیک در ادبیات ترکیبی است از: تخیل، ترس، رازآلودگی و روان‌شناسی. این نوع ادبیات برای تخیل، ترس‌ها و کشف ناپیداهای روح بوده است. در ادبیات گوتیک المان‌های متضاد با یکدیگر ترکیب می‌شوند. مانندگذشته و حال، وحشت و زیبایی، وهم و واقعیت.  ادبیات گوتیک در عصر روشنگری رخ داد. روشنگری عصری بود که عقل، منطق، علم، اندیشه‌ی پیشرفت، و نظم اجتماعی در مرکز توجه قرار داشت. و علم و تجربه تنها ابزارهای قابل اعتماد برای شناخت جهان بودند. کتاب فرانکشتاین اولین بار سال 1818 چاپ شد. داستان فرانکشتاین درباره‌ی دانشمند کنجکاوی است به نام ویکتور فرانکشتاین. او به رمز و راز هستی و مرگ علاقه دارد. روی اجزای بدن مردگان آزمایشاتی را آغاز می‌کند. طی همین آزمایش‌ها، و با ترکیب اجزای بدن مردگان مختلف یک موجود زنده با ظاهری ترسناک خلق می‌کند. خودش از این موجود وحشت کرده و طردش می‌کند. نام این موجود هیولاست. همچنان رعایت اخلاق در علم یکی از مفاهیم مورد تاکید مری شل در داستان فرانکشتاین است. او درمورد بی‌اخلاقی دانشمندان هشدار می‌دهد. هیولا نماد انسان‌هایی است که جامعه طردشان می‌کنند. پرسشی که در ذهن خواننده شکل می‌گیرد این است: آیا انسان بودن فقط به چهره و فیزیولوژی مربوط است یا به اخلاق و احساس؟ «فرانکشتاین» یکی از نخستین داستان‌هایی است که تولد مصنوعی انسان را مطرح می‌کند، آغازی است بر داستان‌های مدرن که بعدها به محتواهایی درباره‌ی هوش مصنوعی تبدیل شد. دو قرن از خلق این اثر گذشته است. اما همچنان مورد توجه و بحث است. فیلم‌های زیادی با اقتباس از این کتاب ساخته شده‌اند. برخی وفادار به داستان و برخی تنها ایده‌برداری کرده‌اند. شاید بیشترین فیلم‌های علمی تخیلی که از کتاب‌ها اقتباس شده‌اند مربوط به فرانکشتاین باشد. 7- فارنهایت 451 کتاب «فارنهایت 451» نوشته‌ی «ری‌ بردبری» نخستین بار در سال1953 منتشر شد. مفهوم کلی این کتاب سرکوب اندیشه و تفکر، تنهایی و مسئولیت اجتماعی است. ایده داستان اینگونه آغاز می‌شود: چه می‌شود اگر کتاب خواندن جرم باشد؟ عنوان داستان فارنهایت 451 به سوزاندن کتاب‌ها مرتبط است. آتش‌نشان‌ها که همیشه آتش را خاموش می‌کنند، در این داستان وظیفه دارند کتاب‌ها را به آتش بکشند. درجه‌ دمای تولید شده با سوزاندن کتاب‌ها 451 درجه فارنهایت است. این عدد به نمادی از سانسور و نابودی دانش در داستان تبدیل شده است. چه می‌شود اگر یکی از این آتش‌نشان‌ها نسبت به کاری که می‌کند دچار تردید شود؟ زمان داستان فارنهایت 451 در آینده‌ای نامشخص اتفاق می‌افتد و مکان آن آمریکا است. بردبری در داستان فارنهایت 451 نشان می‌دهد که کتاب‌ها نه تنها حاوی اطلاعات هستند، بلکه می‌توانند به ما کمک کنند تا دنیا را بهتر بفهمیم، احساسات خود را بیان کنیم و با دیگران ارتباط برقرار کنیم. مفهوم مسئولیت اجتماعی پس از تحول قهرمان داستان مطرح می‌شود. یعنی زمانی که بر حسب اتفاق شروع به خواندن کتاب می‌کند. این کتاب آزادی اندیشه و دسترسی به اطلاعات را از حقوق اساسی انسان‌ها می‌داند. دو فیلم سینمایی بر اساس این رمان ساخته شده است: فارنهایت 451 سال‌های 1966 و 2018. 8- مریخی کتاب «مریخی» را «اندی وییر» سال 2011 در وبلاگ شخصی‌اش منتشر می‌کرد و پس از آن به صورت رسمی چاپ شد. محتوای اصلی درباره‌ی بقا، حفظ روحیه در شرایط سخت و پیچیده، علوم مهندسی و هنر حل مسئله است. فضانوردی همراه همکاران خود به مریخ سفر می‌کند. ناگهان در اثر یک طوفان شدید بیهوش می‌شود. وقتی به هوش می‌آید دوستانش که تصور کرده‌اند او مرده، رفته‌اند. حالا او درسیاره‌ای غریبه تنها مانده است. در این شرایط باید زنده بماند و تقاضای کمک کند. چالش اصلی قهرمان داستان در یافتن راه‌حل‌های مختلف جهت زنده ماندن است. او با طبیعت خشن مریخ وارد جنگ می‌شود، و با استفاده از علوم شیمی، فیزیک و گیاه‌شناسی سعی می‌کند مشکلاتش را از سر راه بردارد. اندکی درون‌مایه طنز، از اضطراب موجود در داستان را کاسته است.  از روی رمان مریخی یک فیلم سینمایی به کارگردانی «ریدلی اسکات» در سال 2015 ساخته شده است که کاملا به متن وفادار است. 9- بازی اندر کتاب «بازی اندر» به نویسندگی «اورسن اسکات کارد» در سال 1985 منتشر شد. موضوع اصلی رمان نبرد برای بقا است. در آینده‌ای بسیار دور و نامعلوم نژاد بشر از سوی بیگانگان فضایی دو بار مورد حمله قرار گرفته و بسیار آسیب دیده است. دشمن مجهز به سلاح‌های نظامی پیشرفته است. هیچ فرمانده‌ای نمی‌تواند استراتژی مناسبی جهت رویارویی و دفاع از زمین پیدا کند تا در سومین حمله شکست نخورند. اما هوش بزرگسالان بیشتر از این نیست.  اینجا پای کودکان وسط می‌آید. کودکانی که نابغه باشند و بتوانند فرماندهی ناوگان فضایی را عهده‌دار شوند. تمامی کودکان از سراسر جهان گردآورده و به سختی آموزش داده می‌شوند. آنها به شدت از نظر عاطفی در انزوا قرار می‌گیرند، و در فضایی کاملا رقابتی به نبردهای ساختگی می‌پردازند، تا برای نبرد حقیقی آماده شوند. سوالاتی که نویسنده در این رمان می‌خواهد به آن پاسخ دهد این است: آیا یک فرمانده به هر قیمتی برای پیروزی می‌تواند دیگران را قربانی کند؟ آیا می‌توان از کودکان، هر چقدر که باهوش باشند برای مقاصد نظامی استفاده کرد؟ کتاب بازی اندر به دلیل پیچیدگی‌های اخلاقی و تحلیل روانشناختی شخصیت‌ها، بسیار فراتر از یک داستان علمی تخیلی ساده قرار می‌گیرد. تا حدی که به بررسی شناخت عمیق دشمن در اثر نزدیک شدن به آن و آسیب‌هایی که از این طریق خواهیم دید نیز می‌پردازد. فیلم سینمایی بازی اندر به کارگردانی «گاوین هود» 2013 یک اقتباس سینمایی نسبتاً وفادار است. سرعت روایت در فیلم بیشتر است؛ و به دلیل محدودیت‌های زمانی برخی شخصیت‌ها حذف شده‌اند در پایان‌بندی نیز کمی تفاوت بین فیلم و کتاب وجود دارد. 10- نیورومنسر «نیورومنسر» نوشته‌ی «ویلیام گیبسون» در ژانر «سایپر بانک» نوشته شده است. در تعریف ادبیات سایپر بانک می‌توان چنین گفت: این ژانر زیر مجموعه‌ی ادبیات علمی تخیلی است. دنیای زیبایی ندارد. فضا شهری است. فناوری عمیقا به زندگی انسان راه یافته، و معمولا یک وایرن‌شهر را به تصویر می‌کشد. آینده‌ای سیاه و ناامیدکننده که بسیار نزدیک است را به تصویر می‌کشد. کتاب نیورومنسر اولین بار 1984 منتشر شد. فناوری در دنیای سیاهی که گیبسون به تصویر کشیده است بیشتر از رفاه و پیشرفت، به گسترش جرم و جنایت کمک کرده است. واقعیت و خیال مرز مشخصی ندارند. قهرمان داستان یک هکر خیانت‌کار است؛ به همین دلیل از ماتریکس محروم شده است. شخصیت داستان بیکار و بی‌هدف در ژاپن آواره است. تا اینکه یک کارفرمای مرموز به او مأموریتی می‌دهد؛ که در صورت موفقیت او می‌تواند به دنیای ماتریکس بازگردد. تصویری که ویلیام گیبسون در این داستان از اینترنت و فضای مجازی نشان می‌دهد کاملا سیاه و تاریک است. دنیای تاریکی که انسان‌ها در آن به دنبال آرزوهایشان می‌گردند. فیلم سینمایی نیورومنسر 1995، و انیمیشنی به نام «شبح درون پوسته» در سال 1995 ساخته شد که مضامین سایبرپانک مشابه کتاب نیورومنسر دارد. 11- دنیای قشنگ نو «دنیای قشنگ نو» را «آلدوس هاکسلی» در سال 1932 منتشر کرد. رمان دنیای قشنگ نو بصورت پادآرمانی نوشته شده است. یعنی سکونت‌گاهی خیالی که نکات منفی بر مثبت چیرگی دارد. جامعه‌ای که به آن «دیستوپیا» نیز گفته می‌شود. کنترل‌کنندگان این جهان با استفاده از علم ژنتیک مردم را کنترل و مغزها را شستشو می‌دهند. مانند اکثر داستان‌های علمی‌تخیلی که مسائل اجتماعی، و یک دیکتاتوری محض را به نمایش می‌کشند؛ و نهایتا یکی از افراد جامعه خواستار آزادی و رهایی می‌شود، داستان دنیای قشنگ نو نیز یک شخصیت خاص در خورد دارد. او می‌خواهد از این جامعه رها شود. اختراعات و ابداعات بسیاری در این داستان به تصویر کشیده شده است. لحن داستان کمی طنز است. شخصیت اصلی داستان به مهاجرت می‌اندیشد. به جوامع کوچکتری که هنوز آثاری از زندگی سنتی را در خود دارند. داستان دنیای قشنگ نو در کنار تمام این تخیلات واقعیت‌هایی از دنیای امروز را نیز مطرح می‌کند. بر اساس کتاب دنیای قشنگ نو چندین فیلم و سریال ساخته شده است. از جمله: فیلم سینمایی دنیای قشنگ نو سال1998. این نسخه به کارگردانی بروس برنت، به داستان کتاب وفادار بود. و سریالی هم بر اساس این کتاب در سال2020 ساخته شده است. در این سریال داستان به شکل مدرن‌تری به تصویر کشیده شده است. 12- آیا آدم مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند اگر ربات‌ها احساس داشته باشند چه اتفاقی می‌افتد؟ این سوال را در کتاب داستانی «آیا آدم مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند» پیدا می‌کنیم. این کتاب علمی تخیلی را «فیلیپ کی دیک» در سال 1968 منتشر کرد. زمان وقوع داستان خیلی دور نیست. آینده‌ای نزدیک که ربات‌های پیشرفته‌ای به نام «اندروید» قادر به تجربیات احساسی شبیه انسان‌ها هستند. وقتی پای احساس وسط باشد ناخودآگاه موضوعات دیگری همچون «اخلاق»، «همدلی»، «هویت» و... نیز مطرح می‌شود. تشخیص انسان از ربات سخت شده و پلیس باید ربات‌ها را از انسان‌ها جدا کند. در این رمان فیلیپ کی دیک جامعه تکنولوژیک را در مقابل مفاهیم اخلاقی نقد می‌کند. نکته‌ی جالب توجه اصطلاحاتی است، که نویسنده در نیمه دوم قرن بیستم استفاده کرده است. این اصطلاحات امروزه در علم رباتیک و هوش مصنوعی استفاده می‌شود. کتاب «آیا آدم مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند» یک رمان سایبرپانک محسوب می‌شود؛ و الهام بخش آثار هنری بسیاری بوده است. از جمله: فیلم «بلید رانر» (1982) به کارگردانی «ریدلی اسکات»، بر اساس این کتاب ساخته شده است. فیلم بلید رانر، به بررسی موضوعاتی مانند هویت، انسانیت و اخلاق در مواجهه با فناوری‌های پیشرفته پرداخته است. همچنین، سریال تلویزیونی «ستارکرو» و فیلم «آی، ربات» از دیگر مثال‌هایی هستند که از این کتاب الهام گرفته‌اند. 13- بازیکن شماره 1 آماده «بازیکن شماره 1 آماده» نوشته «ارنست کلاین» در سال 2011 منتشر شد. این رمان علمی تخیلی در سال 2054 رخ می‌دهد. میان مشکلات شهرهای واقعی و تمام بدی‌هایشان، یک میلیاردر، آرمان شهری مجازی به نام «اوئسیس» می‌سازد. عده‌ی زیادی از این شهر استقبال می‌کنند. تا وقتی که موسس شهر می‌میرد. حال وارث شهر کیست؟ کسی که بتواند سه کلید طلایی را پیدا کند. این کلید‌ها در سه نقطه از شهر مجازی پنهان شده‌اند. اکثر افراد از جستجو خسته شده و رهایش می‌کنند. اما نوجوانی به نام «وید میشل» دست از کاوش برنمی‌دارد و با سرنخ‌های موجود به دنبال پاسخ معماست. این جستجوهای ماجراجویانه داستان را جذاب کرده‌اند.   رمان بازیکن شماره 1 آماده، همانند بسیاری از رمان‌های ژانر علمی تخیلی به تقابل یا همراهی فرهنگ و فناوری می‌پردازد. تاثیر فیلم و سریال‌های علمی تخیلی، فرهنگ عامه، بازی‌های ویدئویی و موسیقی راک و پاپ روی نویسنده در این داستان مشهود است. با الهام از این رمان فیلم «بازیکن شماره یک» در سال 2018 به کارگردانی «استیون اسپیلبرگ» ساخته شده است. نتیجه‌گیری کتاب‌های علمی تخیلی می‌توانند ما را به دنیاهای جدید، گذشته‌های پر رمز و راز، و آینده‌ای نامعلوم ببرند. ژانر علمی تخیلی عموما به بررسی تاثیرات مثبت یا منفی فناوری بر مسائل اجتماعی، فرهنگی می‌پردازد. خواندن ژانر علمی تخیلی قدرت خلاقیت، تفکر انتقادی و تخیل را افزایش می‌دهد. ژانر علمی تخیلی تجربه‌ای لذت‌بخش و چالشی است که افق دید ما را نسبت به جهان وسعت می‌بخشد. به قلم «زهره مومنیان»

زندگینامه‌ها، مهرهای اثبات! کتاب‌های زندگینامه که روایت زندگی انسان‌های موفق و پیشتاز در رشته‌های مختلف هستند؛ گاها با مصاحبه از خود آنها یا جمع آوری روایت‌های دسته اول و به جا مانده پیش نزدیکان آنها نوشته می‌شوند. خوبی این صداقت و ذکر واقعیت در این است که آن آدم‌هایی که مثل ستاره سهیل، دور از دسترس به نظر می‌آمدند، حالا صادقانه سفره دلشان را میان دو جلد از یک کتاب پهن می‌کنند. با مرور خاطرات و سختی‌های زندگی‌شان که شاید خیلی‌از بیان چنین چیزهایی شرم داشته باشند، به مخاطب نشان می‌دهند آنها هم مثل باقی انسان‌ها؛ مانع‌های زیادی را رد کرده‌اند ولی آخرش غیر ممکن‌ها را ممکن کرده‌اند. چند واحد درس زندگی کتاب‌های زندگینامه که روایت تصمیم‌های ریز و درشت آدم‌‌های موفق هستند؛ به مخاطب خود نشان می‌دهد قهرمان‌های ورزشی، اجتماعی یا پیشتاز در سلوک با چه راه و روشی توانستند به قله برسند. کتاب‌هایی که در هر صفحه از آنها می‌شود زیر چندین جمله خط کشید و تا مدت‌ها به فرمول زندگی قهرمان‌هایشان فکر کرد. در ادامه به معرفی تعدادی از بهترین کتاب‌های زندگینامه می‌پردازیم که هر کدام تعداد زیادی شگرد موفقیت را دل خود پنهان کرده‌اند. 13 کتاب زندگینامه جذاب و خواندنی 1- دست نیافتنی کتاب «دست نیافتنی» زندگینامه‌ای بدون سانسور از کودکی تا نامدار شدن علیرضا حیدری، کشتی گیر موفق ایرانی است. روایت خواندنی روزهایی که علیرضای نوجوان بدون پول، حامی یا حتی اجازه از سمت خانواده، چند کیلومتر پیاده تا باشگاه‌های کشتی می‌رفت. جایی که به او فرصت می‌داد کمی از مزه تلخ زندگی را روی تشک؛ با ضربه فنی و فیتیله پیچ کردن رقیب‌هایش فراموش کند. روحیه جنگجوی علیرضا از او چیزی بیشتر از چند برد ساده می‌خواست. پریدن روی سکوی قهرمانی و خم شدن تا کمر برای گرفتن مدال‌های گرد و طلایی، مثل سپری ضد ضربه او را انداخت در جاده سخت و پر مانع قهرمانی. با سختی‌هایی که صفحه‌های کتاب شهادتش را می‌دهند، عکس و اسم علیرضا حیدری کم کم به صفحه اول روزنامه‌ها و روی زبان طرفداران کشتی افتاد. «دست نیافتنی» از آن کتاب‌هاست که با زیرنویس کردن افکار یک قهرمان کنار هر سکانس از زندگی‌اش نشان می‌دهد مسیر موفقیت و پیشرفت حتی برای اعجوبه‌های یک رشته هم سخت است اما فقط یک آدم سمج که بلند شدن بعد از شکست را بلد باشد؛ به آخر این جاده می‌رسد. قهرمانی از یک خانواده معمولی، صداقت در روایت و مرور شادی و ناکامی‌ها کنار هم، کتاب «دست نیافتنی» را به یکی از بهترین کتاب‌های زندگینامه تبدیل کرده که می‌تواند به آدم‌ها دوز بالایی از امید را برای برگشتن به تشک زندگی تزریق کند. کتاب «دست نیافتنی» که حاصل مصاحبه طاها صفری با علیرضا حیدری است، از نشر گلگشت چاپ شده. 2- زنان پیشرو؛ داستان‌هایی برای دختران ایران کتاب «زنان پیشرو؛ داستان‌هایی برای دختران ایران» از آن کتاب‌های زندگینامه‌ای است که اختصاصی سراغ بانوان ایرانی رفته تا دختران این سرزمین را بیش از پیش با گنجینه‌های کشور خود آشنا کند. زنان پیشقدم که تقریبا همه آنها موفق به کسب اولین‌ها در ایران زمین شدند. پنجاه بانوی پیشتاز ایرانی همراه با مختصری از زندگی و موفقیت‌هایشان در این کتاب معرفی شده‌اند. کتاب «زنان پیشرو» در ابتدا برای دختران نوجوان تدوین شده بود اما با گذر زمان، از سوی زنان و مردانی با سنین مختلف مورد توجه قرار گرفت. این کتاب زندگینامه در کنار روایت لحظه پرشکوه موفقیت هر کدام از این بانوان پیشتاز، شرایط سخت و کاستی‌ زندگی آن‌ها را هم نشان داده تا از پیشروهای نامدار، نه یک نسخه افسانه‌ای؛ بلکه انسانی شبیه به همه ما را نشان دهد. فهیمه احمدی دستجردی، مهندس پرواز و خلبان که انجمن بانوان هوانورد ایران را تاسیس کرد؛ نزهت امیری، موسیقیدان و اولین بانوی رهبر اکستر ملی ایران؛ آذر اندامی، پزشک و باکتری شناس که یکی از حفره‌های سیاره زهره به نامش شده؛ تعدادی از قهرمان‌های این کتاب هستند. «زنان پیشرو؛ داستان‌هایی برای دختران ایران» اثر مشترکی از الهام نظری و تعدادی از نویسندگان دیگر است که در انتشارات هوپا چاپ و منتشر شده است. 3- روح یک پروانه محمدعلی کلی هنوز پسر بچه رنگین پوستی در آمریکا بود که با تبعیض‌های نژادی آشنا شد. او خیلی زود فهمید در دنیای اطرافش دادگاهی برپاست که او را نه با دستاورهایش، بلکه با رنگ پوستی که انتخابی در آن نداشته، می‌سنجد. با این وجود او وارد دنیای ورزش شد تا چیزهایی را به خودش و آدم‌های همدردش اضافه کند. اولش فقط می‌خواست با پول برنده شدن در مسابقه‌ها، برای پدر و مادرش ماشین و خانه بخرد اما دنیای او خیلی زود قد کشید و او را از یک بوکسور معمولی، به مردی نامدار در دنیا با دغدغه‌های بزرگ تبدیل کرد. کتاب «روح یک پروانه» زندگینامه محمدعلی کلی، بوکسور حرفه‌ای سنگین وزن آمریکایی است که برترین مشت زن تاریخ بوکس در وزن خود شناخته می‌شود. «روح یک پروانه» که زندگینامه خودنوشت محمدعلی کلی است؛ از فکرهای او در گوشه رینگ بوکس گرفته تا ماجرای تغییر دادن نامش، پس دادن مدال طلا و از دست دادن پاسپورت را روایت کرده. روایت کامل این کتاب برای آشنایی با بوکسوری مسلمان که دغدغه‌هایش از جنس‌های متفاوتی بوده؛ آن را به یکی از بهترین کتاب‌های زندگینامه تبدیل کرده است. «روح یک پروانه» به قلم محمدعلی و هانا یاسمین علی با ترجمه طاها صفری از نشر گلگشت منتشر شده است. 4- مهاتما گاندی در روزگاری که مردم هند، با مشت پر زور استعمار از چرخ روزگار پایین افتاده، در کشور خود غریب و بی‌بهره از حقوق طبیعی‌شان زندگی می‌کردند؛ گاندی کسی شد که تصمیم گرفت صدای مردمش در دنیا باشد. شروع رهبری و ناجی شدن گاندی با یک دعوت بود: دعوت هندی‌هایی که ساکن جنوب آفریقا بودند و هویت انسانی‌شان زیر پاهای سفید پوست، لگدمال شده بود. گاندی حقوقدان و تحصیل کرده، برای دفاع از حقوق مردمش راهی سفر و نماینده مردم هند شد. آوازه هندی رنگین پوستی که توانسته بود برای اولین بار در یک دادگاه عالی قضاوت کند؛ روی صفحه اول روزنامه‌ها چاپ و به گوش‌ نژاد پرستان دنیا رسید. کتاب «مهاتما گاندی» به قلم رومن رولان که فیلسوف و نویسنده معاصر اهل فرانسه است، به معرفی گاندی و شرح زندگینامه و فعالیت‌های آزادی خواهانه او پرداخته است. رومن رولان از دوستان نزدیک تاگر و ارادتمندان گاندی بود؛ به همین واسطه درک کامل و درستی از شخصیت اجتماعی و فلسفی گاندی داشت. کتاب زندگینامه «مهاتما گاندی» یکی از بهترین کتاب‌های زندگینامه است که با شرح شجاعت و از خودگذشتی انسانی عدالت خواه، وجدان و تفکر مخاطب را درگیر می‌کند. این کتاب در انتشارات روزبهان و با ترجمه محمد قاضی منتشر شده است. 5- کفش باز ماجرای کتاب «کفش باز» و زندگی راوی آن، از شبی شروع شد که فیل نایت، کارآفرین آمریکایی و بنیان گذار برند نایکی، در خانه پدری و روی تخت کودکی‌اش دراز کشیده و از خودش پرسید جای چه چیزی در زندگی‌اش خالی است؟ او که دانشگاه و سربازی را تمام کرده بود، حالا حس می‌کرد یک ایده که به نظر خودش حتی کمی احمقانه بود؛ ذهنش را قلقلک می‌دهد. ایده‌ای برای ساختن یک سری کفش خاص با مردمی از سرزمین ژاپن! ایده‌ای که برای نزدیک شدن به آن باید از پدرش پول می‌گرفت و یک سفر طولانی را شروع می‌کرد. آن هم در شرایطی که راضی کردن پدرش، کمی غیر ممکن به نظر می‌آمد. فیل نایت باید تصمیم می‌گرفت. می‌توانست توی شهرش بماند و مثل یک آدم عادی زندگی کند یا چمدانش را ببندد و دنبال سرنوشتی برود که معلوم نبود او را روی کدام پله از نردبان زندگی می‌نشاند. زندگی فیل نایت کارآفرین، مثل هر جوانی که شور تصمیم‌های بزرگ به دلش می‌افتد، پر است از فکر و خیال‌های متناقض. اما در نهایت او به نقطه‌ای می‌رسد که یکی از معروف‌ترین کتاب‌های زندگینامه را در دنیا صاحب شود. کتابی به نام «کفش باز». این کتاب زندگینامه به ترجمه شورش بشیری از انتشارات میلکان منتشر شده است.  6- سه روز برای دیدن تصور کنید از تمام سالهای عمرتان، تنها سه روز فرصت برای دیدن دنیا داشته باشید و قبل و بعد آن را با تاریکی پشت پلک‌هایتان دست و پنجه نرم کنید. کمی سخت‌تر اگر در نظر بگیریم؛ منهای این سه روز، باقی عمرتان را جز نابینایی، ناشنوا هم باشید! با این شرایط می‌توانید در دانشگاهی معتبر تحصیل کنید، چهار زبان دنیا را یاد بگیرید و نویسنده‌ای سرشناس شوید؟ کسی بود که با این ویژگی‌ها بزرگ شد و به تمام این موفقیت‌ها هم رسید. هلن کلر، زنی که به سخت کوشی معروف است! هلن کلر زنی نویسنده‌ و آمریکایی است که توانست تصور دنیا را از معلولیت تغییر بدهد. کتاب «سه روز برای دیدن» ترجمه‌ای از نوشته‌های اوست که در آن برای سه روز محال، سه روزی که اگر چشم‌هایش موقتا بینا می‌شد، برنامه ریزی کرده. کتاب «سه روز برای دیدن» به واسطه بیان آرزوهایی که هلن کلر برای دیدن دارد؛ شخصیت و دیگاه او را به زندگی نمایش می‌دهد. این کتاب را شاید بتوان در دسته خاص و بهترین کتاب‌های زندگینامه قرار داد که نگرش مخاطبش را به داشته‌هایش متفاوت می‌کند. به دو چشم و گوشی که شاید مدتی باشد جای اکتشاف لحظه‌های زندگی، به همه چیز به عنوان بخش‌های ملول آور و تکراری روزهایش نگاه کرده. «سه روز برای دیدن» با ترجمه مرضیه خوبان فرد از انتشارات روانشناسی و هنر منتشر شده است. 7- از فرانکلین تا لاله زار کتاب «از فرانکلین تا لاله زار» زندگینامه مردی است که از جوانی، اهل یک جا نشستن و تماشای گذر عمر نبود! از آن آدم‌هایی که برای شمردن افتخارات و خدماتش به میهن، باید با انگشت مدام حساب کنی که چیزی از قلم نیفتد. همایون صنعتی‌زاده مردی است که از او به عنوان چهره تاثیر گذار قرن بیستم، کارآفرین، نویسنده، مترجم و ناشر برجسته یاد می‌شود. او مؤسس نهادهای تأثیرگذاری مانند انتشارات فرانکلین، دایرةالمعارف فارسی و کاغذسازی پارس است. همایون صنعتی‌زاده در یک دوره از زندگی، مشغول کشت مروارید در کیش شد و پیش از انقلاب تلاش‌هایی برای مبارزه با بی‌سوادی بزرگسالان را در شهرهای ایران داشت. چاپ کتب درسی مدارس و معرفی صنایع نوین نشر در ایران هم بخشی از تلاش‌های این مرد خستگی ناپذیر است.  کتاب «از فرانکلین تا لاله زار» از مصاحبه با همایون صنعتی زاده در شهرش، کرمان پدید آمده؛ همچنین در این کتاب، زندگی پدربزرگ او به عنوان فردی موثر در شکل گیری شخصیت این مرد پرآوازه روایت شده است. «از فرانکلین تا لاله زار» که یکی از بهترین کتاب‌های زندگینامه درباره شخصیتی موثر و ایرانی است، به تألیف سیروس علی‌نژاد از گروه انتشاراتی ققنوس منتشر شده است. 8- سرباز کوچک امام  مهدی طحانیان پسری سیزده ساله بود که با اصرارهای فراوان و پیگیری‌های خودش، راهی مناطق جنگی شد تا شانه به شانه رزمنده‌های ایرانی برای دفاع از وطنش بجنگد. او که نام «سرباز کوچک امام» را گرفته بود، هنگام نبرد با دشمن به دست نیروهای بعث اسیر و به اجبار راهی خاک عراق شد. قد و قواره مهدی آنقدر کوچک بود که فرمانده‌های بعثی می‌گفتند او شش ساله است! فرمانده‌ای که روی کاغذ برای مهدی جملاتی تحقیر آمیز نوشته بود تا توسط او خوانده شود و برود توی صف تبلیغات رژیم بعث بر علیه ایران، هنوز «سرباز کوچک امام» را نشناخته بود‌. کتاب «سرباز کوچک امام» زندگینامه و خاطرات نوجوانی است که با درخشیدن در سختی‌های اسارت، به نمادی از ایمان رزمندگان ایرانی و قهرمانی جدا نشدنی از تاریخ ایران و انقلاب تبدیل شد. روایت این کتاب از روزهای پیش از انقلاب شروع می‌شود که همزمان با تحولات روحی مهدی طحانیان و شکل گیری شخصیت او است. در ادامه کتاب، خاطراتی شنیدنی از روز و شب‌های اسارت او را بیان می‌شود.  کتاب «سرباز کوچک امام» که معجونی است از شجاعت و غیرت جوان ایرانی، خیلی زود مورد استقبال قرار گرفت و تبدیل شد به یکی از بهترین کتاب‌های زندگینامه. این کتاب توسط فاطمه دوست کامی نگارش و از انتشارات پیام آزادگان چاپ شده است. 9- کهکشان نیستی کتاب «کهکشان نیستی» زندگینامه و رمانی مستند بر اساس زندگی آیت الله سید علی قاضی طباطبایی است. مردی که در سلوک و عرفان پیشتاز بود و شاگردهای زیادی از جمله آیت الله محمدتقی بهجت و سید محمدحسین طباطبائی را در این مسیر تربیت کرد. سید علی قاضی متولد تبریز، مردی عارف و استاد اخلاق حوزه علیمه نجف در قرن چهاردهم بود.  از آثار او می‌توان به تفسیر قرآن کریم، شرح دعای سماوات و تعلیق بر فتوحات ابن عربی اشاره کرد که نشان از توانمندی او در علومی مثل حدیث، تفسیر و عرفان دارد. کتاب «کهکشان نیستی» در هفتاد و پنج فصل نگارش شده که هر فصل آن با آیه‌ای از قرآن آغاز می‌شود. «کهکشان نیستی» که به روایت احوالات و روزهای گاها اعجاب انگیز زندگی این مرد عارف پرداخته؛ خیلی زود توانست توجه مخاطبان را به خود جلب کند و جزو بهترین کتاب‌های زندگینامه قرار بگیرد که بارها تجدید چاپ شده‌اند. فصل پایانی این کتاب، سفارش‌ها و دستورات عرفانی آیت الله قاضی را برای علاقه مندان ذکر کرده است و در صفحات پایانی کتاب هم منابع مورد استفاده در نگارش زندگینامه ایشان ذکر شده. «کهکشان نیستی» در انتشارات فیض فرزان و با قلم محمدهادی اصفهانی چاپ شده است. 10- زندگی‌نامه خودنوشت مارتین لوتر کینگ مارتین لوتر کینگ، کشیش مسیحی نام آشنا و فعال مدنی آمریکایی بود. او به واسطه فعالیت‌ها و سخنرانی‌هایش برای دفاع از حقوق آمریکایی‌های آفریقایی تبار و تلاش برای از بین بردن نابرابری‌های نژادی، موفق به کسب جایزه صلح نوبل شد.  شگردهای لوترکینگ و نتایجی که به دست آورد باعث شد به یکی از مصلحان اجتماعی پیشتاز در تاریخ تبدیل شود. مارتین لوتر کینگ همواره به برقراری عدالت میان مردم رنگین پوست از طریق مبارزه بر علیه تبعیض آن هم با رفتارهایی دور از خشونت وتندی تاکید داشت. کتاب «زندگی‌نامه خودنوشت مارتین لوتر کینگ» که یکی از اتوبیوگرافی‌های معروف چاپ شده در دنیاست؛ به لطف ترجمه روان محمدرضا معمار صادقی توانسته بازتابی عمیق از دیدگاه، افکار و اهداف مارتر لوتر کینگ باشد. او با ذکر خاطرات و اندیشه‌هایش در این کتاب، رازهای پنهان در کردارش که موجب موفقیت در این مسیر شد را روشن ساخته است. این کتاب که شبیه دریچه‌ای باز شده در میان زندگی لوتر کینگ است؛ از انتشارات کرگدن منتشر شده است. 11- ویولن زن روی پل کتاب «ویولن زن روی پل» زندگینامه خودنوشتی از نویسنده معاصر و سرشناس ایرانی، خسرو باباخانی است. مردی که شاید از بین لیست بلند بالای کتاب‌هایش، یکی را تا به حال خوانده باشید. او این بار کتابی نوشته که شخصیت اول آن، خود آقای نویسنده است و صحنه اتفاقات، زندگی او و کانون خانواده اوست.  گره سفت و محکمی که بند زندگی باباخانی را برای سال‌های طولانی اسیر کرده بود، با اولین حدس‌هایی که درباره سرگذشت یک نویسنده به ذهن می‌رسد کمی متفاوت است. اعتیاد شدید، دردی بود که سالها دامن زندگی خسرو بابا خانی و خانواده‌اش را گرفت. دردی که با خودش چندین مهمان ناخوانده می‌آورد و هر بار صاحبش را یک قدم به دره سقوط از دشت زندگی، نزدیک و نزدیک‌تر می‌کرد. اما کتاب «ویولن زن روی پل» قرار است روایت یک تغییر پر امید باشد. زندگینامه‌ای که در باصداقتی کم نظیر از سوی راوی آن تعریف شده و در نهایت شخصیت اصلی آن، با کمک و همراهی همسرش موفق به شکستن شاخ غول اعتیاد می‌شود.  «ویولن زن روی پل» الگویی است برای آدم‌هایی همدرد با گذشته نویسنده که از تلاش برای برگشتن خسته شده‌اند. کتاب «ویولن زن روی پل» از انتشارات جام جم منتشر شد تا یکی از بهترین کتاب‌های زندگینامه ایرانی شود. 12- زندگی‌نامه من کتاب «زندگی‌نامه من» سرگذشت الکس فرگوسن، سرمربی معروف فوتبال و اهل اسکاتلند است که خودش آن را نوشته. الکس فرگوسن که بیست و هفت سال در باشگاه منچستر یونایتد سرمربی بود، سی و هشت جام مختلف را برد و جزو مربی‌های پرافتخار و کاربلد فوتبالی شناخته می‌شود.  او کتاب زندگی‌نامه‌اش را با روزهای خداحافظی از مربی‌گری در باشگاه منچستر یونایتد شروع کرده و بعد سراغ تجربه‌های قدیمی‌تر و کودکی خود رفته. تجربه‌هایی که از او این الکس فرگوسن با لبخند معروفش را ساخته. الکس فرگوسن از آن دسته آدم‌هاست که فقر خانواده یا موانعی که پیش رویش داشته، حریف خواسته‌هایش نشده. همین روحیه فرگوسن، کتابش را به منبعی از سخنان انگیزشی و امید بخش برای مخاطب تبدیل کرده است. کتاب «زندگی‌نامه من» حاوی تعداد زیادی از رازها و شگردهای مربی‌گری فرگوسن است که از سال‌های متمادی کاری‌اش به دست آورده، تکنیک‌هایی که نه تنها برای ورزشکاران بلکه برای هر کسی که هدفی را در زندگی دنبال می‌کند؛ راهگشا است. هرچند که جذابیت این کتاب زندگی‌نامه، برای هواداران فوتبال و ستاره‌های آن، دوچندان است. کتاب «زندگی‌نامه من» با ترجمه ماشااله و طاها صفری از نشر گلگشت منتشر شده است. 13- طرحی از یک زندگی کتاب «طرحی از یک زندگی» زندگینامه دکتر علی شریعتی است که پس از درگذشت او با تلاش همسرش، پوران شریعت‌ رضوی به نگارش درآمد تا دریچه‌ای باشد به زندگی مردی که لقب معلم انقلاب را کسب کرد. آشنایی با شخصیت و مسلک شخصی چون دکتر علی شریعتی که سخنران، نظریه پرداز انقلاب اسلامی و شخصی برجسته و نامدار در سیاست بود به واسطه «طرحی از یک زندگی» ممکن می‌شود. شناختی دور از تصورات رایج که با حقیقت وجود او، فاصله دارند. «طرحی از یک زندگی» در شش فصل به بررسی ایده‌ها و سرگذشت دکتر شریعتی از تولد تا شهادت پرداخته است. از جوانی و آغاز مسیر دکتر شریعتی، حضور در جنبش‌های خارج از کشور و بازگشت به ایران، فعالیت‌های او در حسنیه ارشاد تا زندگی مخفیانه‌اش با جزئیات در این کتاب بررسی شده است. «طرحی از یک زندگی» که یکی از بهترین کتاب‌های زندگینامه است، از انتشارات چاپخش منتشر شده. توصیه! قبل از مطالعه کتاب، خودتان را جای شخصیت‌های روی جلد بگذارید‌. جای همان‌ها که وصف پیروزیشان را بارها شنیده بودید. حالا از خود بپرسید اگر شما جای علیرضا حیدری با پای شکسته و پیش از یک مسابقه مهم بودید یا هلن کلری با چشم و گوشی ناتوان از درک دنیای بیرون، نگاهتان به زندگی و آن لحظه‌های سخت چه بود؟ چقدر برای ادامه دادن و جنگیدن با زندگی، امید و همت داشتید؟ حالا کتاب‌ها را بخوانید، شاید راز بزرگ شدن تمام این آدم‌ها، در تفاوت دیدگاهشان به زندگی باشد. متوجهم، ممکن است فاصله زیادی را بین توان خودتان و آنها در برابر سختی حس کنید اما بخشی از هدف ما در خواندن زندگینامه همین است. پیدا کردن فاصله‌ها و پر کردن آن با تغییرهای درست. هیچ کس تنها نیست! قهرمان‌ها هم مثل ما شب‌های زیادی را از فکر و خیال بی‌خواب شده‌اند. از خود پرسیده‌اند: «آخرش که چی؟»  آنها هم به مسیری که می‌دیدند شک کردند‌. به ایده‌های بزرگی که شاید در نگاه اول حتی برای خودشان دور از واقعیت به نظر آمد ولی تفاوت در همین لحظه است. همین که خیال نداشته باشند همه دنیا برای رسیدن آنها به خواسته‌هایشان صف بکشند و انزوا و سختی، تلاش کردند. با این حساب، خواندن کتاب‌های زندگینامه نشان می‌دهد رنج، شریک زندگی همه ماست. بهترین کتب‌های زندگینامه را بخوانید، تا با همراه زندگیتان آشتی کنید. دستی به گیرنده‌ها بزنید! با مطالعه کتاب‌های زندگینامه از آدم‌های نامدار و موفق، احتمالا به این نتیجه برسید که گاهی کلید حل مشکلات، در تغییر زاویه دیدتان به مسائل است.  برای اینکه دقیقا از معنای این جملات و چگونگی اعمال تغییرات سردربیاورید؛ همین حالا مطالعه بهترین کتاب‌های زندگینامه را شروع کنید! به قلم «رقیه پورحنیفه»

ما را چه نیاز به تاریخ؟! احتمالا این جمله را شنیده باشید: «ملتی که از گذشته خود درس نگیرد؛ اشتباه گذشته خود را تکرار می‌کند!» ما در روزگاری زندگی می‌کنیم که با تبلیغات زیادی درباره پهلوی و حکومت پرآوازه‌اش طرف هستیم! تبلیغاتی که اگر برایشان پاسخی نداشته باشیم؛ ذهن نوجوان ما را درگیر می‌کند. درگیر ایده برگشتن یک حکومت نسبتا کپک زده در تاریخ که به لطف اسپری خوش بو کننده جعلی فضای مجازی، به شکلی که هرگز نبوده معرفی می‌شود. گزینه وی آی پی! پیشنهاد ما به شما برای شناختن پهلوی، مطالعه بهترین کتاب‌ها درباره پهلوی است. کتاب‌هایی که کلی نویسنده خوش ذوق و خلاق آنها را با زبانی باب میل نوجوان و با فرمی مناسب برای درک و فهم او نوشته‌اند. در این آثار تلاش شده با معرفی مستقیم پهلوی اول و دوم یا ترسیم نمونه‌ای از زندگی مردم در آن زمان، یک بازنمایی واقعی به نوجوان نمایش داده شود. 8 کتاب برای آشنایی نوجوانان با تاریخ پهلوی 1. یک روایت ساده از یک ماجرای پیچیده کتاب «یک روایت ساده از یک ماجرای پیچیده» از انتشارات سوره مهر برای گروه سنی نوجوان و با نگارش ابراهیم حسن‌بیگی منتشر شده است. الیاس پسری ترکمن است که در زمانه حکومت پهلوی به ایران، با خانوده‌اش زیر دست خان کار می‌کنند و روزگار را با نان رعیتی می‌گذرانند. روی پیشانی الیاس خطی بی‌رنگ از سرنوشت پرماجرایش نوشته که شروع آن با عروسی برادرش، یوسف است. شب عروسی بعد از شام وقتی بشقاب‌های پلو و خورشت مهمان‌ها جمع شد؛ عروس و داماد زیر نور چراغ‌های رنگی به صورت هم نگاه می‌کردند. ناگهان تعدادی اسب با سواره‌هایی که صورتشان را پارچه سیاه پوشانده بود وارد حیاط شدند و یک گلوله، وسط قلب یوسف نشاندند. تا مهمان‌ها به خودشان بیایند، عروس دزدیده شده بود و داماد در خون خودش غرق می‌شد. الیاس با غمی که هم وزن همه دنیا می‌شد، می‌خواست انتقام برادرش را بگیرد اما خیلی زود فهمید بساط ظلم خان و شاه یک کاسه است. استکبار مفهومی است که در رمان «یک روایت ساده از یک ماجرای پیچیده» برای نوجوان امروزی ترجمه می‌شود. این رمان با شروع پرهیجان و داستان پراتفاقش، نوجوان را با قسمتی از تاریخ که سایه غلیظ ساواک و تدابیر شاه پهلوی روی کشور افتاده بود آشنا می‌کند. 2. خسرو شیرین رمان «خسرو شیرین» به قلم خسرو باباخانی از انتشارات کتابستان برای نوجوان‌های ایرانی منتشر شده است. خسرو که سال دوم نظری در رشته ریاضی فیزیک است را می‌توان این طور معرفی کرد: پسری با چشمان خیلی ضعیف که عینکش را به خاطر حفظ لاتی نمی‌زند و دلش، دلش بی‌قرار است! خسرو نوجوانی است که به درد عشق‌ مبتلاست. عشق‌هایی که یکی بعد از دیگری شکست می‌خورند. در میان همین عاشقی‌هاست که خسرو می‌فهمد دنیای اطرافش در تب و تاب تندی افتاده. یکی از رفیق‌هایش مدتی است به حجره کوچکی در مسجد محل می‌رود و پای حرف آدم بزرگ‌ها، کاغذ سیاه می‌کند. اصلا قصه خسرو از همان حجره و عاشقیت چهارم جدی شد. از حجره‌ای که چشم خسروی جوان را به دنیا باز کرد. او دید مردم بی‌گناه چطور در شهرهای مختلف به دست ماموران شاه کشته می‌شوند. خیلی زود او درگیر مبارزه با ساواک و رژیم شاهنشاهی. روزی رسید که خسرو کف اتاق سرد و تاریک بازجویی از درد شکنجه به خودش می‌پیچید. آن مامور بد دهن ساواکی و کتک‌هایش، اولین رد پای سیستم شاه در زندگی خسرو بود. خسرو خبر نداشت ولی ساواک هنوز با زندگی او کار داشت! 3. زمستان بی شازده رمان «زمستان بی‌شازده» اثر فاطمه نفری از انتشارات سوره مهر برای گروه سنی نوجوان به نگارش درآمده است. رضا پسر نوجوانی است که به خاطر شرایط شغلی پدرش همراه با خانواده راهی تهران شده. شهر خوش نامی که آوازه‌اش از دور خوش به نظر می‌آمد. رضا تازه پایش را روی خاک تهران گذاشته بود که دزد زد به قفس کفترهای دلبرش. این وسط صاحب خانه جدید رضا، که او را آقای مهندس صدا می‌زنند؛ مثل فرشته‌ها به داد رضا رسید. رضا توی قلبش آقای مهندس را اندازه کفترهایش دوست دارد. مردی که رضا را راهی مدرسه کرد و همه جوره هوای او را داشت. اما او خیلی زود مثل یک طوقی سفید افتاد توی دام ساواکی‌ها. رضا چیزی از کارهای مخیانه آقای مهندس نمی‌دانست. فقط چند لحظه قبل از آنکه ساواکی‌ها بیایند توی خانه، مامور به انجام یک ماموریت سری شد. ادای دین کوچکی برای آقای مهندسی که همه جوره هوای خانواده رضا را داشت. حالا رضای قصه ما مانده با یک مدرک عجیب و خانه‌ای که زیر نظر ساواکی‌هاست. «زمستان بی‌شازده» رمانی است درباره قهرمان‌های گمنامی که سینه سپر کردند تا ایران را از چنگ بی‌عدالتی شاه و آدم‌هایش دربیاورند. قهرمان‌هایی که عمر تعدادی از آنها به دیدن بهار وطن قد نداد.  4- آن مرد با باران می‌آید رمان «آن مرد با باران می‌آید» اثر وجیهه سامانی از انتشارات کتابستان برای گروه سنی نوجوان به نگارش درآمده است. بهزاد پسر نوجوانی است که در دو راهی بزرگی گیر کرده. شب‌ها از شروع حکومت نظامی می‌گذرد و برادرش به خانه برنمی‌گردد. با هر صدای تیری که از کوچه‌های پشتی بیاید؛ یک قطره اشک از چشم مادرش سر می‌خورد پایین. دوستان بهزاد هم مثل برادرش، یا مشغول چاپ و رونویسی از اعلامیه هستند یا شب به شب روی دیوارهای اجری و سیمانی کوچه‌ها شعار می‌نویسند. آن طرف ماجرا ساواک است که نقل زجرکش کردن مخالفانش زبانزد است. هر روز خبر از دستگیری یا شهادت همسایه و دوست به گوش بهزاد می‌رسد. پدرش از کم عقلی جوان‌ها می‌گوید و برادرش از روزی حرف می‌زند که آزادی به دامن ایران برگردد. دو دلی‌ها ادامه دارد تا روزی در زیرزمین خانه که چشم بهزاد باز می‌شود. روزی که قصه بهزاد شروع می‌شود. «آن مرد با باران می‌آید» به واسطه قلم هنرمند نویسنده موفق به کسب تقریظ از سوی مقام معظم رهبری شد و در لیست کتاب‌های پرفروش جا گرفت. 5- خود خدا و خدا زده دو کتاب «خود خدا» و «خدا زاده» به قلم سید محمدحسین راجی و محسن فوجی از دفتر نشر معارف منتشر شده‌اند. خارج نشین‌ها پهلوی را چه طور شناخته بودند؟! «خود خدا» و «خدا زاده» از آن کتاب‌هایی هستند که ابرهای پر از سوال بالای سرتان را یکی یکی با جواب‌های مستند پر می‌کنند. این دو کتاب سراغ شرح وقایع زندگی محمدرضا پهلوی رفته‌اند. منابع این دو کتاب از نوشته‌های خارجی هستند که پیش از انقلاب درباره دوره حکومت پهلوی به نگارش درآمده‌اند. از بررسی فرهنگی شخصیت شاه و پدرش گرفته تا شرایط اقتصادی و اجتماعی که دستپخت آنها بود در این منابع ذکر شده است. منابعی که از آنها گفتیم توسط اندیشمندان و مورخانی نوشته شده‌اند که با مشاهده تحولات مختلف ایران زیر نظر زمامداری پهلوی، دست به قلم شده‌اند. اسنادی که از وخامت اوضاع معیشیتی مردم عادی و آمار بالای فساد در حکومت پهلوی حرف می‌زنند. در این کتاب‌ها دقیقا همان برش‌های مورد استناد از منابع پژوهش شده، ضمیمه شده‌اند و در دسترس مخاطب هستند. از میان برخی افراد که روایان این کتاب هستند می‌توان به محمدعلی کاتوزیان، میشل فوکو، آرتور میلسپو، جان فوران، محمدقلی مجد، یرواند آبراهیمیان، ویلیام شوکراس، نیکی آرکدی، ویلیام داگلاس و باری روبین اشاره کرد. اگر دنبال کتاب‌هایی تحقیقی و مستند هستید؛ «خود خدا» و «خدا زاده» برای شما هستند. 6- پادشاه کرایه‌ای کتاب «پادشاه کرایه‌ای» داستان طنزی برای رده سنی نوجوان است که به قلم تقی شجاعی از نشر جمال با تصویرگری جذابش راهی کتابفروشی‌ها شده است. این کتاب سراغ دسته‌ای از خاطرات پهلوی رفته که تا به حال کمتر به گوش نوجوان خورده و آن‌ها را با زبانی طنز و قابل فهم برای آنها بیان کرده است. «پادشاه کرایه‌ای» تلاش کرده به سوالاتی که تحریف تاریخی را برای مخاطب پیش آورده‌اند پاسخ بدهد و در عین حال، تمام مطالبش را از کتاب‌های مستند تاریخی وام بگیرد. ماجرای کتاب از آنجا شروع می‌شود که رضا خان هنوز به سمت شکم مادرش قل نخورده بود! در قفسه‌های تقسیم وظایف عالم دنبال نقش زندگی خودش می‌گشت و با فرشته‌ای که شخصیت و اراده معیوب آقای رضا خان را خوب می‌شناخت، بحث می‌کرد. از آن طرف پدر رضا که به فکر آدم‌های ضعیف بود و تلاش می‌کرد زودتر از دنیا بروند تا زجر نکشند! یک لنگه پا منتظر پسر شازده‌اش بود. پسری که لعن و نفرین یک مملکت را مثل آب خوردن برای خودش خرید. مشخض است دیگر. آقا رضا شاه شد و داستان طنز و تاریخی کتاب ما از همان جا تازه شروع شده! کتابی که با زبان طنز، طعم تلخ تاریخ را چکه چکه روی زبان نوجوان می‌پاشد. کتابی که حق دارد در لیست بهترین کتاب‌ها درباره پهلوی باشد! 7- چاپید شاه کتاب «چاپید شاه» به قلم سپیده انوشه از انتشارات جمکران منتشر شده است. داستان «چاپید شاه» از چاییدن شاه پلاستیکی ما شروع می‌شود! رضا شاه که در بدو تولدش حسابی چاییده بود و از زور سرما با نفس اسب زنده‌اش کردند، بعدها از این خاطره‌اش خیلی استفاده ابزاری کرد! شاه چاییده ما که جز چاپیدن از جیب مردم کاری نکرده بود، نیاز داشت به یک معجزه. حالا کی گفته که شاه این کاره بوده؟! آفرین. اسناد، مدارک و عکس‌هایی که در هر صفحه از کتاب، کنار زندگینامه طنز شاه آمده‌اند. از همان عکس‌های سیاه و سفید عتیقه که اصطلاحا اصل جنس هستند! این یعنی در «چاپید شاه» ما با یک کتاب مستند روایی مواجه هستیم. کتابی که در پایان هر فصل با یک اینفوگرافی رنگی و شیک، خلاصه‌ای از مطالب مهم مطرح شده را مثل جزوه شاگر اول‌ها آماده کرده. «چاپید شاه» یکی از بهترین کتاب‌ها درباره پهلوی و راجع به وقایع مهم حکومت‌های پهلوی اول و دوم است. با زبانی صمیمی برای نوجوان‌های امروزی. 8- رضا چاخان کتاب داستانی و طنز «رضا چاخان» به قلم ناصر جوادی از انتشارات میخ چاپ شده است. یکی از سوال‌هایی که درباره رضاخان وجود دارد؛ این است که او در زمان خودش، وقتی کل مملکت و ثروتش را داشت چند مرده حلاج بوده؟ لیست بلند بالای خدمات پهلوی اول به ایران و ایرانی چقدر واقعی است؟ «رضاچاخان» نوشته شده تا به همین سوال جواب بدهد. کتابی که لیست خدمات رضا پهلوی را از وسط فضای مجازی جمع کرده و آورده روی کاغذ و در داستان‌های طنز و کوتاه، درباره آنها صحبت کرده. از روزی که رضا چاخان آجر اول برج میلاد را چید تا روزی که امینم را به یک همخوانی رپ در ایران دعوت کرد! کتاب «رضا چاخان» یکی از بهترین کتاب‌ها درباره پهلوی است که با زبان طنزش، دل نوجوان را می‌برد.  پشت خط شروع! برای شروع مطالعه بهترین کتاب‌ها درباره پهلوی به سلیقه یا مدل شبه‌هایی که ذهنتان را درگیر کرده نگاه کنید. از داستان طنز تا رمان و کتاب مستند، همه جور پیشنهادی را برایتان آماده کرده‌ایم. فقط پشت خط شروع بروید و مغزتان را آماده یک خوراکی مقوی تاریخی کنید! سهم شما چند دانگ است؟ بهترین کتاب‌ها درباره پهلوی را مطالعه کنید. بعد خودتان را با نسخه‌ای که قبل از مطالعه کتاب‌ها بودید مقایسه کنید. ذهن شما هم به عطر جعلی پهلوی‌ها آلوده شده بود؟ بعد از اینکه پهلوی را خوب شناختید؛ یادتان باشد ایران، سهم همه ماست و باید از آن مراقبت کنیم. لطفا با آگاه کردن چند نوجوان دیگر از حقیقتی که بین صفحه‌های تاریخ کشورمان مانده، به مراقبت از ایران ادامه دهید.  به قلم «رقیه پورحنیفه»

تاریخ ایران باستان از چه دوره‌ای شروع می‌شود؟ پیش از ورود به بحث تاریخ ایران باستان، باید بدانیم مبنای شروع تاریخ از چه زمانی است؟ تاریخ‌نویسان اختراع خط را مبنای تاریخ قرار داده‌اند؛ درواقع، به دوره‌ای که انسان توانست با نوشتار، وقایع، قوانین و اندیشه‌ها را ثبت کند و اسناد مکتوب از خود به‌جا بگذارد، دوره تاریخی گویند.  بسیاری از منابع غربی به‌دلیل آنکه هخامنشیان، اسناد تاریخی گسترده، منظم و چندزبانه از خود به‌جا گذاشته‌اند، تاریخ ایران باستان را از دوره هخامنشی شروع می‌کنند. اما با به‌دست‌آمدن شواهد و اطلاعات باستان‌شناسیِ بیشتر از دوره ماد، دوره تاریخ ایران باستان را از پیدایی فرمانروایی ماد، هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و تا پایان شاهنشاهی ساسانی می‌دانند. می‌دانیم که باستان‌شناسان اختراع خط (میخی) را در 3000 سال پیش از میلاد به سومریان در بین‌النهرین نسبت داده‌اند، اما با کشفیات باستان‌شناسی و سنگ‌نبشته‌هایی که در سال 2007، در جنوب شرقی ایران در استان کرمان و نزدیکی شهر جیرفت و هلیل‌رود انجام شد، مشخص گردید که اختراع خط و نوشته، مربوط به تمدن جیرفت با سابقه‌ای بیشتر از خط سومریان است. پس، پاسخ پرسش بالا را اینجا می‌دهیم: تاریخ ایران باستان از هزاره چهارم پیش از میلاد، از تمدن جیرفت و سپس تمدن عیلام شروع می‌شود. چرا دانستن تاریخ ایران باستان اهمیت دارد؟  با شناخت تاریخ ایران باستان، می‌توانیم با هویت ملی و فرهنگی‌مان، با ریشه‌های تمدن، زبان، هنر و اندیشه، اسطوره‌ها، شخصیت‌های تاریخی، آیین‌ها و باورهای گذشته‌مان آشنا شویم. از آنجا که گذشته چراغ راه آینده است، شناخت چگونگی رشد و سقوط، شکوفایی و انحطاط تمدن‌هایمان، می‌تواند درس عبرتی برای آینده‌مان باشد و مهم‌تر از همه آنکه، می‌توانیم از تحریف و دستبرد بیگانگان در تاریخ کشور عزیزمان جلوگیری کنیم. سایت پاتوق کتاب در دسترش شما مخاطبان عزیز است تا بتوانید مقالات آن را بخوانید و بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان را تهیه کنید. در ادامه، به معرفی هفت کتاب از بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان می‌پردازیم: 7 کتاب برتر با موضوع تاریخ ایران باستان 1- تاریخ و تمدن ایلام تاریخ و تمدن ایلام نوشته دکتر یوسف مجیدزاده، باستان‌شناس و سرپرست کاوش‌های شوش، از بنیادی‌ترین منابع تاریخ ایران باستان و نخستین تألیف محققانه و جامع در تاریخ ایلام است که در 1370 از سوی مرکز نشر دانشگاهی به چاپ رسید.  نویسنده در مقدمه کتاب می‌آورد: «امپراتوری ایلام در نهایت گسترش تاریخی خود، از اوایل هزاره سوم تا اواسط هزاره اول ق.م، مناطق غربی و جنوبی سرزمین امروزی ایران را دربرمی‌گرفت»؛ یعنی سرزمین‌های خوزستان، فارس و بخش‌هایی از استان‌های کرمان، لرستان و کردستان را شامل می‌شد. نویسنده از آنجا که خود باستان‌شناس میدانی است، با کمک تازه‌ترین یافته‌های باستان‌شناسی، متون ایلامی و اسناد سومری، اکدی و بابلی، تاریخ ایلام را به‌طور دقیق و تحلیلی از آغاز شکل‌گیری تا فروپاشی آن بررسی می‌کند و از این جهت در فهرست بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان قرار می‌گیرد. او نه‌تنها تاریخ سیاسی و سلسله‌های پادشاهی ایلام، بلکه ساختار اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، دین و هنر آن را در سه دوره تاریخی ایلام قدیم، میانه و نو به‌تصویر می‌کشد. دکتر مجیدزاده ایلام را یک تمدن مستقل ایرانی معرفی می‌کند و با بررسی زبان‌شناسی، باستان‌شناسی، تاریخ و اسطوره‌شناسی، به تصحیح برخی اشتباه تاریخی می‌پردازد که ایلام را زیر نفوذ بین‌النهرین معرفی می‌کردند و ساختار زبانی، دینی، سیاسی و فرهنگی ایلام را کاملاً مستقل و منحصربه‌فرد نشان می‌دهد.  نویسنده با بررسی تأثیر عناصر اداری، معماری و مذهبی شاهنشاهی هخامنشی از تمدن ایلام، به تداوم فرهنگی ایلام تا دوره هخامنشی اشاره دارد و ایلام را از ستون‌های هویت ملی تاریخ ایران باستان می‌داند. از دیگر نکات برجسته کتاب که به فهم عمیق‌تر ایلام باستان کمک می‌کند، تحلیل دقیق نظام اداری، نقش زنان، دهقانان و کشاورزان در جامعه، تأثیر شبکه‌های آبیاری در پایداری اقتصادی ایلام است. این کتاب نه‌تنها از منابع دست‌اول هر پژوهشگر و دانشجوی تاریخ ایران باستان به‌شمار می‌آید، بلکه برای علاقه‌مندان عمومی هم قابل فهم است. 2- تاریخ ماد از دیگر کتاب‌های تاریخ ایران باستان، تاریخ ماد نوشته ایگور میخائیلوویچ دیاکونوف، ایران‌شناس و آشورپژوه برجسته روس، است که در سال 1345ش با ترجمه کریم کشاورز به چاپ رسید. از آنجا که منابع این دوره از تاریخ ایران باستان، بسیار کم بوده، دیاکونوف این کتاب را از منابع بسیار پراکنده و گاه از روایت‌های غیرمستقیم و بیشتر از منابع آشوری، بابلی و یونانی، برپایه تلفیق منابع تاریخی موجود، داده‌های باستان‌شناسی و تحلیل زبان‌شناختی و با رویکردی انتقادی و تطبیقی نوشته است و همین ویژگی این کتاب را در ردیف بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان درآورده است.  نویسنده پس از معرفی سرزمین ماد و اقوام ایرانی‌تبار اولیه، به پژوهش در ساختار سیاسی حکومت ماد، که نخستین حکومت و دولت منسجم و سازمان‌یافته ایرانی است، می‌پردازد. از دولت «ماننا» و جنگ‌ها با آشور و اورارتو و قیام کشتریتی سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که چطور مادها با اتحاد با بابل، امپراتوری بزرگ آشور را سرنگون می‌کنند. سپس، به بررسی دین و آیین‌ها، فرهنگ و باورها، و ساختار اجتماعی و اقتصادی ماد و نقش آن در شکل‌گیری شاهنشاهی هخامنشی می‌پردازد. یکی از نقاط قوت کتاب، نگاه تحلیلی دقیق به جایگاه دهقانان و سازماندهی زمین‌هاست، که نشان می‌دهد این طبقه نه‌تنها تولیدکننده اقتصادی، بلکه عامل حفظ فرهنگ و هویت ایرانی بوده است. دیاکونوف همچنین به شبکه‌های تجاری، خراج‌گیری، پرداخت مالیات و تعامل با تمدن‌های همسایه اشاره دارد. دیاکونوف در بازسازی تاریخی دوره ماد، با نقد روایات تاریخ‌نگارانی مثل هرودوت، واقع‌گرایانه و بدون اتکا به روایت‌های اسطوره‌ای عمل می‌کند. کتاب با آنکه از دقت تحلیلی بسیار بالای علمی برخوردار است، گاه به منابع آشوری بیش از حد تکیه می‌کند، اما هنوز از اصلی‌ترین مراجع شناخت دوره ماد در ایران و جهان برای پژوهشگران حرفه‌ای و علاقمندان تاریخ ایران باستان است که جایگاه آن را تا بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان بالا می‌برد. 3- تاریخ هخامنشیان تاریخ هخامنشیان نوشته پی‌یر بریان، تاریخ‌دان فرانسوی، از جامع‌ترین و معتبرترین منابع تاریخ ایران باستان است. نام اصلی کتاب تاریخ امپراتوری هخامنشیان: از کوروش تا اسکندر است که انتشارات توس آن را با عنوان تاریخ هخامنشیان و با ترجمه مرتضی ثاقب‌فر از 1393 در مجموعه 15جلدی، به‌ترتیب مجلدات به‌چاپ رساند. این کتاب با ترجمه مهدی سمسار در نشر علم نیز به چاپ رسیده است. بریان کوشیده تا سیمای واقعی امپراتوری هخامنشیان، را از دل متن‌های عیلامی، بابلی، یونانی، یافته‌های باستان‌شناسی و کتیبه‌های هخامنشی بیرون بکشد. اهمیت این اثر در روش انتقادی، علمی و تطبیقی نویسنده نسبت به روایت‌های یونانیان، همچون هرودوت، گزنفون و کتزیاس است که با دقت و بی‌طرفانه به نقد آن‌ها می‌پردازد.  بریان ساخت و گسترش امپراتوری را از پیش از هخامنشیان آغاز می‌کند، پس از بررسی پادشاهی کوروش بزرگ و کمبوجیه، در دوره داریوش یکم، با تمرکز بر ساختار اداری گسترده هخامنشیان نخستین امپراتوری جهان، تصویر روشنی از تقسیم‌بندی ساتراپ‌ها، نظام مالیات‌گیری، شبکه راه‌های ارتباطی و تجاری (راه شاهی، کانال‌ها و کاخ‌سازی‌ها) و ساختار نظامی و ارتش در نبردهای ماراتن، ترموپیل، سالامیس و پلاته به‌دست می‌دهد. سپس به احوال بقیه پادشاهان هخامنشی تا سقوط آنان به‌دست اسکندر مقدونی می‌پردازد. پرداختن به زندگی روزمره مردم، جایگاه زنان، ساختار مذهبی و اجتماعی، تعامل فرهنگی میان اقوام مختلف و هنر و معماری هخامنشیان از دیگر مباحث مهم این اثر پژوهشی است که به‌راحتی جایگاه آن را تا بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان بالا می‌برد. کتاب لحن دانشگاهی با اصطلاحات تخصصی دارد که مناسب دانشجویان، پژوهشگران و علاقمندان به تاریخ ایران باستان است. 4- شاهنشاهی اشکانی شاهنشاهی اشکانی نوشته یوزف ولسکی، مورخ و پارتی‌شناس لهستانی، از معتبرترین و جامع‌ترین منابع درباره تاریخ اشکانی است که برای نخستین بار در 1383ش با ترجمه روان و دقیق مرتضی ثاقب‌فر در ایران به چاپ رسید. از مهم‌ترین ویژگی‌های این کتاب، که جایگاه آن را درمیان کتاب‌های تاریخ ایران باستان بالا برده و درشمار بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان قرار داده است، رویکرد پژوهشی، تحلیلی و انتقادی نویسنده نسبت به روایت‌های جانبدارانه تاریخ‌نویسان غرب است. روایت‌هایی که اشکانیان را قومی بربر، بی‌تمدن، بی‌نظم، بازنده، فاقد فرهنگ و هنر، دیوانسالاری، و مدیریت جنگی معرفی می‌کردند. ولسکی با بررسی یافته‌های باستان‌شناسی، سکه‌ها، کتیبه‌ها و جغرافیای تاریخی به روی این‌گونه روایت‌ها خط بطلان کشید! ولسکی نشان می‌دهد ساختار سیاسی پارتیان قبیله‌ای، گروهی و چندمرکزی بود و همین ساختار بود که به اشکانیان امکان داد تا در چندین نبرد سرنوشت‌ساز، مثل حران به فرماندهی سردار سورنا (خالق جنگ‌های پارتیزانی)، ادسا و جنگ‌های مهرداد دوم، دربرابر روم به پیروزی برسند. پیروزی‌هایی که منابع غرب آن‌ها را کوچک یا اتفاقی یا از غفلت رومیان می‌شمردند. ولسکی در این کتاب، به بازسازیِ شکل‌گیری سلسله اشکانی، روابط پیچیده آنان با سلوکیان، یونانیان و سپس رومیان، و گسترش تدریجی قلمرو آنان می‌پردازد. او به نقش تعیین‌کننده خاندان‌های بزرگ اشرافی در امور مملکتی، سازوکار انتخاب پادشاهان و جایگاه شوراهای قبیله‌ای توجه ویژه دارد؛ نکته‌ای که کمتر در دیگر کتاب‌های تاریخ ایران باستان، به این شکل روشن شده است.  نویسنده با بررسی فرهنگ، هنر، معماری و مذهب پارتیان، نشان می‌دهد که اشکانیان برخلاف تصور غربی‌ها، علاوه‌بر حوزه‌های یادشده، در روش‌های جنگی پارتیزانی، کلاهخود و زره سبُک، تجارت، آیین‌ها و باورهای مهرپرستی، سبک پوشش و ریش و موی تأثیری ماندگار بر رومیان و غرب گذاشتند. خواندن این کتاب، که یکی از بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان است، به دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان تاریخ ایران باستان پیشنهاد می‌شود. 5- ایران در زمان ساسانیان ایران در زمان ساسانیان نوشته آرتور کریستین‌سن، ایران‌شناس دانمارکی، از منابع اصلی برای مطالعه تاریخ ایران باستان است. این کتاب در سال 1367 با ترجمه روان و ادیبانه غلامرضا رشید یاسمی در انتشارات امیرکبیر به‌چاپ رسید.  نویسنده منابع یونانی، رومی، چینی، سریانی، ارمنی، عربی، پهلوی، اسلامی و آثار باستان‌شناختی را پایه کار خود قرار داد و همین گستردگی منابع، باعث شد تصویر او از جامعه ساسانی یک‌جانبه نباشد و آن را تا رده بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان بالا برد.   کریستین‌سن در این کتاب، به ساختار سیاسی، اجتماعی، اداری و طبقاتی، اقتصادی، دینی و فرهنگی ساسانیان می‌پردازد؛ او رویدادهای سیاسی از ظهور اردشیر بابکان تا سقوط یزدگرد سوم و روابط آنان را با روم، کوشان، عرب‌ها و هپتالیان بررسی می‍‌کند.  نویسنده جامعه ساسانیان را متشکل از طبقات موبدان، ارتشتاران، دبیران، پیشه‌وران و دهقانان می‌داند و معتقد است که دهقانان در نظام مالیات‌گیری، اداره زمین‌ها و حتی انتقال فرهنگی ایرانی نقش داشته‌اند.  بخش‌های دیگر کتاب به دین زرتشتی، نقش کرتیر و موبدان در دستگاه شاهی و اداره کشور، مانویت و مسیحیت در ایران، و فرهنگ و هنر، ازجمله معماری، سنگ‌نگاره‌ها، فلزکاری، موسیقی و ادبیات پهلوی دوره ساسانی اختصاص دارد.  تحلیل‌های تاریخی و روایت‌های دقیق نویسنده، در کنار آوردن اعلام و اصطلاحات قدیم، به شکل اوستایی و پهلوی آن، این کتاب را به یکی از بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان تبدیل کرده است. خواندن این اثر به محققان و علاقمندان عمومی تاریخ ایران باستان پیشنهاد می‌شود. 6- تاریخ ایران باستان تاریخ ایران باستان نوشته حسن پیرنیا، ملقب به مشیرالدوله، وزیر، حقوق‌دان و تاریخ‌پژوه عصر قاجار و پهلوی اول، در سه مجلد، از نخستین تلاش‌های جدی در نگارش تاریخ ملی ایران پیش از اسلام است. آشنایی عمیق پیرنیا با زبان‌های اروپایی باعث شد علاوه بر استفاده از منابع یونانی، ایرانی، اسلامی و منابع بومی موجود، از تازه‌ترین یافته‌های باستان‌شاسان اروپایی هم بهره ببرد و روایت خود را از تاریخ ایران باستان، با نگاهی تلفیقی، تطبیقی، مستند، منسجم، واقع‌گرایانه و دور از تعصب ارائه دهد. نویسنده با دقت، روایاتی را که ریشه اسطوره‌ای دارند، از مطالب تاریخی جدا می‌کند.  پیرنیا در ده سال پایانی عمر خود، کوشید تاریخ ایران باستان را با رویکردی علمی، از دوره پادشاهان پیشدادی و کیانی تا پایان دوره ساسانی بنویسد، اما پیش از نگارش بخش ساسانیان، به‌دلیل بیماری درگذشت. نخستین نسخه‌های این اثر، فصل‌هایی درباره پیشدادیان و کیانیان را دربرداشت (چاپ وزارت معارف در حیات پیرنیا)، اما در چاپ‌های بعدی، این بخش از روایات اسطوره‌ای حذف شد تا تمرکز این مجموعه بر دوره‌های تاریخ ایران باستان باشد. سال‌ها بعد، ویراستاران و ناشران بخش ساسانیان را از روی کتاب دیگر پیرنیا، ایران قدیم، به کتاب تاریخ ایران باستان افزودند. اما نسخه‌های امروزه، تقسیم‌بندی دیگری دارند: جلد نخست: از دوره ماد تا پایان پادشاهی خشایارشا جلد دوم: از اردشیر یکم تا مرگ اسکندر جلد سوم: از جانشینان اسکندر تا پایان دوره پارتیانبا آنکه نگاه نویسنده در این کتاب، بیشتر به پادشاهان، جنگ‌ها و سیاست بوده و کمتر به مسائل اجتماعی و فرهنگی پرداخته است، اما از ارزش بالای تاریخی آن هیچ نمی‌کاهد.  کتاب تاریخ ایران باستان گذشته از یک اثر تاریخی، بخشی از میراث علمی و فرهنگی ایران است و از آنجا که در تاریخ‌نگاری ایران جایگاهی پیشگامانه دارد، در فهرست بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان قرار می‌گیرد و منبعی معتبر برای مخاطبان عمومی، دانشجویان و پژوهشگران است. 7- تاریخ مردم ایران؛ ایران قبل از اسلام تاریخ مردم ایران؛ ایران قبل از اسلام نوشته عبدالحسین زرین‌کوب، ادیب، تاریخ‌نگار، منتقد ادبی و نویسنده ایرانی، از مهم‌ترین آثار عمومی پژوهشی در سیر فرهنگ و زندگی اجتماعی ایرانیان پیش از اسلام است. نویسنده در این اثر، با نگاهی یکپارچه و پیوسته، تاریخ ایران باستان را نه‌فقط برپایه رخدادهای سیاسی، که از خلال دگرگونی‌های فکری، فرهنگی و اجتماعی دنبال می‌کند. از امتیاز ویژه این اثر، نثر روان، آهنگین، شاعرانه و روایتگری علمی با قدرت تصویرسازی بالای نویسنده است که آن را درشمار بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان قرار می‌دهد. نویسنده با استفاده از منابع یونانی، رومی، مسیحی و سریانی، یهودی، اسلامی، شاهنامه فردوسی، متون پهلوی، پژوهش‌های ایران‌شناسان غربی و یافته‌های باستان‌شناسی، تاریخ ایران باستان را از دنیای اساطیری ایران و شکل‌گیری دولت‌ ایلام آغاز و تا پایان ساسانی پیگیری می‌کند و در این بررسی، به نقش طبقات دهقانان، شبانان و کشاورزان در ساختار جامعه، و نظام اداری، مالیاتی و اقتصاد تولیدی، دین، اسطوره، آیین‌های اجتماعی و تحول باورها و ارزش‌های فرهنگی، هنر، ادبیات و زبان در تداوم هویت ملی ایرانیان می‌پردازد. نویسنده دلیل سقوط ساسانیان را در مجموعه‌ای از عوامل نفوذ موبدان قدرتمند در دولت و تضاد آنان با مانویت، مسیحیت و مزدکیگری، نارضایتی مردم از اقتدار دینی، رقابت‌های اشرافی و دخالت‌های خاندان‌ها در جانشینی شاهان، فشار اقتصادی و مالیاتی، جنگ‌های طولانی با روم و فرسودگی ساختار اداری می‌داند.  دکتر زرین‌کوب نشان می‌دهد چطور ساختارهای فکری، اداری و دینی تاریخ ایران باستان، از جمله ساسانیان به دوره اسلامی راه می‌یابد و بخش مهمی از هویت ایرانی را تا سده‌های بعدی شکل می‌دهد. این کتاب از آنجا که تلاشی جدی در به‌تصویرکشیدن زندگی روزمره ایرانیان باستان است، از بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان شناخته شده و مناسب خوانندگان عمومی و پژوهشگران تاریخ ایران باستان است. سخن آخر در این مقاله نشان دادیم که اختراع خط متعلق به تمدن جیرفت در سرزمین ایران است و تاریخ ایران باستان را باید از تمدن جیرفت پیگیری کرد. برای بهترین کتاب‌های تاریخ ایران باستان، کتاب‌هایی را انتخاب کردیم که نه‌تنها غرب‌محور نیستند، بلکه منتقد روایت‌های مغرضانه غربی هستند که تاریخ ایران باستان را در سایه‌ای از ابهام قرار می‌دهند. به قلم «حمیده حجتی»

در دنیای امروز حجم انبوهی از اطلاعات رو‌به‌رو هستیم و بسیاری از افراد تمایل دارند تا اطلاعات را با سرعت بیشتری دریافت کنند و همین مسئله مفهومی به نام «تندخوانی» یا «speed reading» را پدید آورده است. اما واقعاً تندخوانی چیست؟ چطور انجام می‌شود؟ تا چه حد علمی است؟ و آیا ادعاهایی مثل خواندن هزار کلمه در دقیقه حقیقت دارند یا فقط وعده‌های تبلیغاتی‌اند؟ در ادامه، همه‌چیز را درباره تندخوانی از پایه تا پژوهش‌های علمی و نقدها بررسی می‌کنیم. تندخوانی چیست؟ تندخوانی به مجموعه‌ای از تکنیک‌هایی گفته می‌شود که هدف آن‌ها افزایش سرعت خواندن نسبت به حالت عادی است. هدف تندخوانی کاهش زمان خواندن، قربانی نکردن کامل فهم مطلب و کاهش عادت‌هایی است که باعث کندشدن سرعت خواندن می‌شود؛ مثل بازگشت‌های مکرر به خطوط قبلی یا تلفظ تک‌تک کلمات در ذهن. در واقع تندخوانی فقط «سریع خواندن» نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از سرعت و درک معقول متن است. درواقع تندخوانی می‌خواهد کمک کند تا بتوانید در زمان کمتر، نکات اصلی متن را بفهمید و به یک تصویری کلی از محتوا برسید، نه این‌که تمام جزئیات را با عمق کامل درک کنید. به‌طورکلی میانگین سرعت خواندن در انسان 200 تا 300 کلمه در دقیقه است و بازه‌ی بیشتر از آن عموما از درک عمیق متن می‌کاهد و فرد معمولا نمی‌تواند با سرعت بیشتر دقت خوبی داشته باشد. البته این اعداد همانطور که ذکر شد به طور میانگین است و ممکن است افرادی توانایی سریع خواندن و در عین حال فهم عمیق مفاهیم را داشته باشد اما این اعداد بسیار مهم هستند؛ زیرا وقتی کسی ادعا می‌کند «در یک دوره دو روزه، سرعت خواندن شما از 200 به 2000 کلمه در دقیقه می‌رسد»، می‌شود حدس زد که شاید یک جای کار می‌لنگد و این ادعا بیشتر شبیه جادو است تا علم!   تکنیک‌های رایج تندخوانی 1-    نگاه اجمالی (Skimming) در این تکنیک، هدف فهم کلی از متن است، نه جزئیات. خواننده فقط به تیترها، جملات اول پاراگراف‌ها و واژه‌های کلیدی توجه می‌کند تا ایده‌ی اصلی متن را بفهمد. این روش برای مرور قبل از امتحان نیز بسیار کارآمد است. 2-    جست و جوی هدفمند (scanning) در این روش، فرد متن را خط به خط نمی‌خواند بلکه فقط دنبال اطلاعات خاصی مثل تاریخ، عدد یا اسم می‌گردد. این تکنیک در گزارش‌ها یا مقالات طولانی بسیار مفید است. 3-    خواندن گروهی کلمات (Chunking) در حالت معمول، چشم هر بار یک یا دو کلمه را می‌بیند. در تندخوانی تلاش می‌شود چشم طوری تمرین داده شود که در هر نگاه چند کلمه یا یک عبارت را با هم بخواند. این کار تا حدی ممکن است، اما محدودیت طبیعی بینایی و پردازش مغز اجازه‌ی افزایش نامحدود نمی‌دهد. مثلاً به‌جای: «امروز / می‌خواهم / درباره‌ی / تندخوانی / توضیح / بدهم» مغز را عادت می‌دهند به: «امروز می‌خواهم / درباره‌ی تندخوانی / توضیح بدهم» 4-    استفاده از اشاره‌گر (Meta-guiding) بسیاری از تندخوان‌ها از انگشت، خودکار یا نشانگر برای دنبال کردن سطر استفاده می‌کنند. این کار پرش‌های بی‌هدف چشم را کاهش می‌دهد و تمرکز را بالا می‌برد. 5-    کاهش تلفظ درونی کلمات (Subvocalization) اکثر ما هنگام خواندن، کلمات را در ذهن می‌شنویم. تندخوان‌ها می‌کوشند این عادت را کاهش دهند، چون باعث کندی می‌شود. شمردن آرام در ذهن، گوش دادن به موسیقی بی‌کلام و حرکت دادن لب بدون صدا از تمرین‌های این تکنیک است. واقعیت آن است که حذف صدای ذهن امری تقریبا غیر ممکن است، شاید بتوان در مطالعه آن را کاهش داد اما به دلیل ارتباط زبان با فهم کلمات و ادراک آن در علم زبان‌شناسی شناختی، این مسئله تقریبا غیرممکن است؛ زیرا همین صدای درونی با ادراک و عمیق شدن در مطلب ارتباط تنگاتنگی دارد. 6-    استفاده از اپلیکیشن‌های RSVP در این برنامه‌ها کلمات به‌سرعت و به‌صورت یکی‌یکی در مرکز صفحه ظاهر می‌شوند تا چشم نیاز به حرکت نداشته باشد. گرچه این روش‌ها سرعت ظاهری را بالا می‌برند، پژوهش‌ها نشان داده‌اند که درک مطلب در این شیوه کاهش پیدا می‌کند؛ چون امکان بازگشت به جملات قبلی وجود ندارد. همچنین فقط حدود 10٪ زمان خواندن صرف حرکت چشم می‌شود؛ پس صرف حذف حرکت چشم، معجزه نمی‌کند.   تندخوانی در علم پژوهش‌های روان‌شناسی نشان داده‌اند که سرعت چشم و مغز برای پردازش زبان محدود است. حرکات چشم فقط بخش کوچکی از زمان خواندن را می‌گیرد؛ بیشتر زمان صرف پردازش معنای واژه‌ها و ارتباط بین آن‌ها می‌شود. به همین دلیل افزایش بیش از دو برابر سرعت خواندن معمولاً باعث افت قابل توجه فهم می‌شود. تحلیل‌های علمی مانند مقاله‌ی معروف راینر و همکاران (2016) به‌روشنی نشان داده‌اند که افزایش سرعت خواندن به‌طور معمول بین 20 تا 50 درصد ممکن است، اما چندبرابر شدن آن بدون افت درک مطلب با کارکرد مغز امکان پذیر نیست. همچنین در یک متادیتا، بر اساس داده‌های بیش از هزاران شرکت‌کننده نشان می‌دهد که سرعت خواندن معمول بزرگسالان در زبان انگلیسی حدود 240 تا 260 کلمه در دقیقه است و افزایش بیش از این مقدار معمولاً با کاهش درک مطلب همراه است. یافته‌ها تأکید می‌کنند که ادعاهای مبالغه‌آمیز درباره خواندن بسیار سریع (مثل 1000+ کلمه در دقیقه) پشتیبانی علمی قوی ندارند و محدودیت‌های پردازش چشم و مغز انسان را باید در نظر گرفت.  به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که افزایش سرعت خواندن، به شرط پذیرش کاهش درک متن و در مواقع خاص می‌تواند واقع‌بینانه باشد اما تندخوانی به عنوان یک میانبر برای درک عمیق مطالب امکان پذیر نیست و یک دروغ بزرگ است!   کاربردهای واقعی تندخوانی  تندخوانی هرچند نمی‌تواند معجزه کند، اما در برخی موقعیت‌ها بسیار مفید است: 1-    مرور سریع مطالب زیاد: وقتی حجم زیادی از کتاب یا مقاله دارید، تکنیک‌های Skimming و Scanning کمک می‌کنند سریع تصمیم بگیرید چه بخش‌هایی را دقیق‌تر بخوانید.  2-    مرور قبل از امتحان یا جلسه: برای مرور سرفصل‌ها و نکات کلیدی در زمان کم، بسیار مفید است.  3-    کاهش حواس‌پرتی: استفاده از اشاره‌گر یا تمرکز بر حرکت چشم باعث افزایش تمرکز و کاهش پرش ذهن می‌شود. 4-    اولویت‌بندی اطلاعات: تندخوانی به شما کمک می‌کند که در حجم زیاد اطلاعات، محتوا و مطالب ارزشمند را سریع‌تر تشخیص دهید.   نقدها و محدودیت‌های تندخوانی تندخوانی اگر درست درک نشود، می‌تواند باعث توهم یادگیری شود. در این بخش به مهم‌ترین نقدهای علمی اشاره می‌شود: 1-    کاهش امکان تفکر در حین خواندن خواندن واقعی فقط عبور از روی کلمات نیست؛ بلکه در حین خواندن مکث می‌کنیم، فکر می‌کنیم، بین دانسته‌های قبلی و اطلاعات جدید ارتباط برقرار می‌کنیم و به درک عمیق تری از مطالب می‌رسیم. در تندخوانی این درک عمیق عملا اتفاق نمیفتد. 2-    احساس درک کاذب یکی از مشکلات تندخوانی این است که فرد پس از خواندن متن به این روش احساس می‌کند همه چیز را فهمیده است اما در آزمایش‌های متعدد و دقیق‌تر اثبات شده است که میزان یادآوری و درک جزئیات بسیار پایین‌تر است. خواندن نیز مانند تفریحات دیگر می‌تواند بسیار لذت بخش باشد و انسان را برای مدتی در خود غرق کند. شاید باید از خود بپرسیم چه لزومی دارد که به دنبال سرعت بخشیدن به هرچیزی در زندگی خود باشیم؟ آیا در جهان امروز به اندازه کافی همه چیز تند نیست؟ به نظر می‌رسد لازم است گاهی زندگی را کند کرد و از جریان و متن زندگی عمیقا لذت برد. نویسندگان زیادی به این موضوع پرداخته‌اند. به عنوان مثال کتاب‌های «در ستایش بطالت از برتراند راسل»، «لذت متن از رولان بارت» و «هنر آرامش از پیکو آیر» سه نمونه از بهترین ‌کتاب‌ها درباره چیستی، چرایی و چگونگی کند زیستن و آهستگی هستند.   راه‌های علمی برای افزایش سرعت خواندن اگر بخواهید سرعت خواندنتان را به شکل طبیعی و مؤثر بالا ببرید، راهکارهای واقعی و علمی این‌ها هستند:  1-    کاهش حواس‌پرتی: موبایل و نوتیفیکیشن‌ها را خاموش کنید. تمرکز پیوسته تأثیر بیشتری از هر ترفند تندخوانی دارد. 2-    تقویت واژگان: هرچه دامنه لغات و آشنایی با موضوع بیشتر باشد، مغز سریع‌تر معنی متن را درک می‌کند و به طورکلی به فهم عمیق‌تری از موضوع می‌رسد. 3-    خواندن منظم: خواندن روزانه باعث بهبود چشمگیر در سرعت و درک می‌شود. 4-     استفاده‌ی هوشمند از Skimming و Scanning: یاد بگیرید در چه مواقعی باید سریع بخوانید و در چه مواقعی آهسته و دقیق.   جمع‌بندی  تندخوانی مهارتی است که اگر درست فهمیده شود، می‌تواند ابزاری مفید برای مدیریت زمان و افزایش بهره‌وری باشد؛ اما باید واقع‌بین بود! تندخوانی به‌هیچ‌وجه جایگزین خواندن عمیق و یادگیری واقعی نمی‌شود. پژوهش‌های علمی نشان می‌دهند که انسان می‌تواند کمی سریع‌تر بخواند، اما نه بدون هزینه! هرچه سرعت بالا می‌رود، دقت و فهم کاهش می‌یابد. بنابراین بهترین راه، ترکیب خواندن دقیق و افزایش تمرکز حین خواندن به همراه مرور هوشمندانه و سریع است. تندخوانی اگر به‌درستی به کار رود، ابزاری مفید برای دنیای پرسرعت امروز است؛ اما اگر آن را به‌عنوان راهی میان‌بُر برای یادگیری عمیق در نظر بگیرید، اشتباه بزرگی کرده‌اید! منابع 1.  https://reader.ku.edu/sites/reader/files/2024-01/How many words do we read per minute (1).pdf 2. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1529100615623267 3. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0749596X19300786 4. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1467-9817.12417 به قلم «مهدیه فرجی»

رمان نوجوان؛ بهترین جایگزین رسانه امروزه که نوجوانان برای پر کردن اوقات فراغت خود، به رسانه‌هایی مثل فضای مجازی و فیلم و سریال های نامناسب تمایل زیادی پیدا کرده‌اند، دادن جایگزین جذاب به آن‌ها، از موضوعات پراهمیت است. رمان‌هایی که داستان جذاب داشته‌باشند و بتوانند نوجوان را با خود همراه کنند بهترین جایگزین برای پر کردن اوقات فراغت هستند. رمان نوجوان؛ درس زندگی رمان‌ها علاوه بر پر کردن اوقات فراغت، تاثیر زیادی بر ذهن و روان مخاطب می‌گذارند. رمان‌ها می‌توانند نگاه نوجوان را به زندگی عوض کنند، اطلاعات مفید تاریخی، علمی و... در اختیار او بگذارند و یا مهارت‌های زندگی به او بیاموزند. بنابراین در انتخاب رمان برای نوجوان باید بسیار دقت شود تا تاثیری مثبت از آن گرفته شود. ما در این مقاله سعی کردیم، رمان‌هایی که خواندن آن‌ها برای نوجوانان مفید و در عین حال جذاب خواهد بود جمع‌آوری کنیم. با ما همراه باشید 14 رمان مناسب برای نوجوان 1- بادام داستان تامل‌برانگیز «بادام» اثر وون پیونگ سون، نویسنده کره‌ای است که به زبان‌های مختلف ترجمه شده و از پرفروش‌ترین و پرافتخار‌ترین کتاب‌های جهان است. بونجه، قهرمان داستان «بادام» است که هیچ درکی از احساسات انسانی ندارد. او نه شاد می‌شود و نه غمگین، نه می‌ترسد و نه خشمگین می‌شود. یونجه با مادر و مادربزرگ مهربانش زندگی می‌کند. مادر، نگران یونجه است و سعی می‌کند لبخند زدن، تشکر کردن و اظهار همدردی را به او بیاموزد، اما برای یونجه کار آسانی نیست. او به سن نوجوانی رسیده و در یک شب کریسمس برفی اتفاقی تلخ ، زندگی یونجه نوجوان را تغییر می‌دهد. در ادامه، رفاقت با پسری به نام گان، او را در مسیر تازه‌ای قرار می‌دهد که معنی عشق، دوستی و محبت را به او می‌آموزد. ویژگی های داستان «بادام» «بادام» رمانی است تاثیر گذار از ماهیت انسان و فلسفه دوستی و محبت. زبان روایت و داستان جذاب آن، هر مخاطبی را درگیر خود کرده و تا انتهای داستان با خود همراه می‌کند.  این رمان علاوه بر غیر قابل پیش‌بینی بودن، احساسات مختلف خواننده را بر می‌انگیزد و او را گاه شاد، گاه غمگین و گاه عصبانی می‌کند.  2- رویای دویدن رمان جذاب، خواندنی و پر از امید «رویای دویدن» نوشته وندلین ون درانن، برنده جایزه اشنایدر در سال 2012 و چندین جایزه دیگر، توسط انتشارات پرتقال به چاپ رسیده است. «رویای دویدن» داستان نوجوانی به نام جسیکا است. جسیکا دونده‌ای است با افتخارات و مدال‌هایی از مسابقات مختلف. او عاشق دویدن است اما حالا انگار دویدن، رویایی دست نیافتنی شده. جسیکا در یک حادثه ناگوار پای راست و دوستش را از دست می‌دهد. روزهای نخست برای او بسیار دردناک و عذاب آور است؛ چراکه حتی ساده ترین کارهایش را هم نمی‌تواند به تنهایی انجام دهد، اما به زودی به کمک دوست صمیمی، خانواده و دکتر معالجش، امید در دلش جان می‌گیرد. حالا قهرمان قصه ما، رویای دویدن را از سر گرفته... پیام های رمان پرافتخار «رویای دویدن» نویسنده در این اثر زیبا قدرت شکرگزاری در زندگی و تاثیر آن بر موفقیت و شادی را به تصویر می‌کشد. پیام دیگر داستان به مخاطب این است که محدودیت هیچ‌گاه مانع رسیدن به آرزو و اهداف زندگی نیست و آدمی با قدرت اراده، در هر شرایطی توان رسیدن به رویاهایش را دارد. «رویای دویدن» را به چه کسانی پیشنهاد می کنیم؟ اگر گاهی در مسیر رسیدن به اهدافتان سستی می‌کنید یا حس می‌کنید محدودیتی دارید که مانع رسیدن به آرزوهایتان است، این رمان تحسین‌یرانگیز را از دست ندهید. 3- ایلیا مجموعه کمیک «ایلیا» اثر امین توکلی است و از انتشارات رویاپردازان در بیست و سه جلد منتشر شده‌است. کمیک ها، داستان هایی هستند که با تصاویر و متن های کوتاه روایت می‌شوند و لذت دیدن و خواندن همزمان را به مخاطب می‌دهند. مجموعه «ایلیا» داستان پسر شجاع و باهوشی است به نام امیرعلی که به طور اتفاقی وارد نبردی سخت و مهم می‌شود؛ نبردی که آینده بشریت را رقم می‌زند. امیرعلی و دو رفیقش برای پیدا کردن داروی مادرش به یک آزمایشگاه مخفی و مشکوک پا گذاشته و متوجه چیز عجیبی می‌شوند که شروع ماجراهای مجموعه است. شخصی در پی نابودی مردم شهر است و قهرمانان باید پا در میدان نبرد بگذارند. امیرعلی که از این پس ایلیا نام دارد، برای این نبرد انتخاب شده و در این مسیر، قدرتی عجیب دریافت می کند. او در این مبارزه گاهی خسته و ناامید می‌شود اما برای نجات مردمش به نبرد ادامه می‌دهد. آیا موفق خواهد شد شهرش را از چنگال تاریکی برهاند...؟ چه چیزی مجموعه ایلیا را جذاب کرده؟ شخصیت‌پردازی ماهرانه و شرح دقیق وقایع و صحنه ها، به همراه تصاویر باکیفیت و زنده. فرهنگ ایرانی – اسلامی نهفته در تصاویر شخصیت ها و اماکن. داستان هیجان انگیز و ماجراجویانه.پیشنهاد مطالعه اگر به داستان های ماجراجویانه و نبرد بین خیر و شر علاقه مندید، کمیک «ایلیا» از بهترین کتاب‌های ایرانی با این موضوع است. 4- قصه های مجید رمان «قصه‌های مجید» نوشته هوشنگ مرادی کرمانی، از محبوب‌ترین رمان‌های نوجوان ایرانی است که توسط انتشارات معین به چاپ رسیده است. این مجموعه برای اولین بار در سال 1353 منتشر شده و تا الان حدود چهل بار تجدید چاپ شده‌است. نویسنده در مجموعه داستانی «قصه‌های مجید» با زبانی طنز به بیان مسائل اجتماعی و فرهنگی روزگار خود می‌پردازد. او به زیبایی شخصیت خودساخته و بدون حامی نوجوانی را به تصویر می‌کشد که با فقر، یتیمی و مشکلات زیاد زندگی می‌کند، اما هیچگاه دست از تلاش برنداشته و سرزنده و پر از امید است. زبان عامیانه داستان و استفاده از اصطلاحات و ضرب‌المثل‌های ایرانی، نثر هوشنگ مرادی را شیرین‌تر و دلنشین‌تر کرده‌است. مجید نوجوانی پرحرف، شیرین و با‌پشتکار است که به دلیل از دست دادن پدر و مادرش با مادربزرگش، بی بی، در شهر کرمان زندگی می‌کند. او عاشق کتاب خواندن است و رویای نویسنده شدن دارد، در درس ریاضی ضعیف است اما انشا‌های قشنگی می‌نویسد. در هر داستان از مجموعه، مشکلی سر راه مجید قرار می‌گیرد و او را با چالش‌های زیادی مواجه می‌کند، چالش‌هایی که خنده بر لب مخاطب می‌آورد و درس‌های زیادی به او می آموزد و مجید با تمام توان برای حل آن تلاش می‌کند.  چرا نوجوانان باید «قصه‌های مجید» را مطالعه کنند؟ شخصیت اصلی داستان یعنی مجید، به نوجوان می‌آموزد که چگونه در دل مشکلات زندگی خسته نشود و با تمام توان، برای حل مسائل زندگی تلاش کند. همچنین روحیه امید و سرزندگی را در نوجوان تقویت می کند. 5- خیابان الزهرا (فرار کن موسی، فرار کن) رمان جذاب «خیابان الزهرا» نوشته بهزاد دانشگر، رمانی آگاهی بخش درباره فلسطین است که توسط انتشارات سوره مهر (مهرک) به چاپ رسیده‌است. این رمان از زبان نوجوان اسرائیلی به نام موسی روایت می‌شود. موسی و مادرش توسط ارتش فلسطین اسیر شده و به غزه منتقل می‌شوند. موسی که تحت تاثیر حرف‌های معلمان، دوستان و اکثر مردم کشورش، فلسطینی‌ها را دشمن خود و تروریست می‌داند، با ورود به نوار غزه تصویری متفاوت از آنچه که شنیده از فلسطینی‌ها می‌بیند. او در این سفر اجباری با واقعیت‌های عجیبی رو‌به‌رو می‌شود که دیدگاهش را به زندگی و انسانیت تغییر می‌دهد.  ویژگی های جذاب رمان «خیابان الزهرا» موضوع متفاوت، جذاب و به‌روز داستان مهم‌ترین ویژگی کتاب است که باعث آگاهی نوجوان امروزی می‌شود. قلم روان نویسنده به همراه روایت هیجان‌انگیز رمان، لذت خواندن آن را دوچندان می‌کند. بهزاد دانشگر توانسته نسبت به موضوع سیاسی – نظامی فلسطین و اسرائیل، نگاهی تازه و متفاوت ارائه دهد و مخاطب را به تامل دوباره در این باره وادارد. 6- سلفی با میرزا رمان فانتزی و طنز «سلفی با میرزا» به قلم شیرین طاهره مشایخ نوشته شده و از انتشارات سوره مهر (مهرک) منتشر شده‌است. سلفی با میرزا داستان سفر در زمان نوجوانی به نام ارسلان را روایت می‌کند؛ سفر به رشت صد سال قبل، زمان میرزا کوچک خان جنگلی. نوجوان امروزی با خواندن این روایت علاوه بر آشنایی با شخصیت میرزا کوچک خان جنگلی، با شرایط زندگی مردم آن روزگار و تلاش آنان برای دستیابی به عدالت آشنا می‌شود. همچنین می‌تواند شرایط زندگی و دغدغه‌های خود را با نوجوان آن روزگار مقایسه کند. داستان از یک صبح بارانی آغاز می‌شود؛ صبحی پر از بد بیاری برای ارسلان. از خواب ماندن و دیر رسیدن به مدرسه تا گلی شدن سر و صورت و لباسش توسط یک سمند سفید و انتقام گرفتن ارسلان. آن روز اتفاقات زیادی می‌افتد تا اینکه ارسلان پا در کتابفروشی عجیبی می‌گذارد و ناگهان خود را در رشت صد سال قبل می‌بیند. روزگاری که مردم از ظلم خان‌ها و خان زاده‌ها و حضور اجنبی‌ها در کشور خسته اند و برای یافتن عدالت و آزادی تلاش می‌کنند. ارسلان در این سفر خواننده را با میرزا کوچک خان و فعالیت‌هایش همراه و برهه‌ای مهم از تاریخ ایران را برایش تصویرسازی می‌کند. ویژگی های رمان «سلفی با میرزا»  زبان طنز و زنده کتاب، باعث لذت بردن بیشتر مخاطب از خواندن داستان می‌شود. بازگویی دوره ای از تاریخ ایران با زبان طنز، اطلاعات تاریخی نوجوان را بالا می‌برد. تصویرسازی و شخصیت پردازی قوی، باعث می‌شود مخاطب خود را در دل داستان حس کند. پیشنهاد مطالعه اگر دلتان می خواهد به گذشته سفر کنید یا دوست دارید با شخصیت و فعالیت‌های  میرزاکوچک خان جنگلی بیشتر آشنا شوید، «سلفی با میرزا» را از دست ندهید. 7- زنان کوچک «زنان کوچک» رمانی از لوییزا می الکات، نویسنده آمریکایی و با الهام از زندگی شخصی خود اوست. این رمان موفق که به بیش از 50 زبان دنیا ترجمه شده داستان چهار خواهر به نام‌های مگ، جو، بت و ایمی است. خانواده مارچ قبلا پولدار بوده‌اند ولی حالا که پدر برای کمک به سربازان به جبهه رفته‌است وضعیت مالی خوبی ندارند. مادر خانواده زنی دانا و مدبر است که سعی دارد در عین حمایت از دخترانش، آن‌ها را به دوشیزگانی قوی تبدیل کند. چهار خواهر نیز برای غلبه بر فقر و تبدیل شدن به زنانی مفید و خودکفا تمام تلاششان را می‌کنند. مگ، بزرگ‌ترین و زیباترین خواهر است که آرزوهای مادی زیادی دارد. جو، دختر خوش قلبی است و به نویسندگی علاقه‌مند. بت، خجالتی، آرام و عاشق موسیقی است. ایمی، کوچک‌ترین خواهر، کمی خودخواه و شدیدا اجتماعی و خوش مشرب است. آن‌ها گاهی با هم به مشکل برمی‌خوردند ولی هیچ‌گاه دست از حمایت هم نمی‌کشند و در محیطی سرشار از عشق و صمیمیت، زندگی شادی دارند.  ویژگی های مثبت رمان «زنان کوچک» نویسنده توانسته از دل فراز و نشیب زندگی و ماجراهای این خانواده، مهارت‌های زندگی را به مخاطب بیاموزد. از مهم ترین پیام های داستان این است که در هر شرایطی می‌توان شاد و خوشبخت زندگی کرد. متن رمان به قدری ساده و صمیمی نوشته شده که مخاطب خود را در کنار چهار خواهر و در دل زندگی سخت و شاد آنان حس می‌کند. 8- هوشمندان سیاره اوراک فریبا کلهر با قلم شیرین و دلنشین خود داستان علمی، تخیلی و فانتزی «هوشمندان سیاره اوراک» را برای نوجوانان نوشته و انتشارات قدیانی آن را منتشر کرده‌است. سیاره اوراک، سیاره‌ای در نزدیکی زمین است، اهالی آن هوشمند نام دارند و از احساسات انسانی تهی هستند. از همان کودکی به آنان آموزش داده می‌شود که عشق، دوست داشتن، شوخی کردن و خندیدن کارهای بیهوده و اتلاف وقت و انرژی هستند. آنها فقط به پیشرفت فکر می‌کنند. هوشمندان که سیاره خود را در خطر نابودی می‌بینند برای حفظ آن از اشعه مرگبار ماورای بنفش، جلسه ای تشکیل داده و شروع به تحقیق درباره سیاره زمین می‌کنند. آن‌ها برای ادامه تحقیقاتشان درباره انسان‌ها، دختری خوش قلب، مهربان و دوست‌داشتنی به نام صبا را که در یک خانواده معمولی زندگی می‌کند، انتخاب و به سیاره اوراک می‌برند. صبا در این سفر علاوه بر دیدن و آموختن چیزهای جدید و جالب، احساسات مختلفی را تجربه می‌کند که گاهی ترس و دلهره است و گاهی تنهایی و دلتنگی. در این سیاره بی‌احساس، صبا نماینده تمام احساسات انسانی مثل غم، تنهایی، عشق و دوست داشتن می‌شود. او پانزده سال است در سیاره اوراک گیر افتاده و دلش برای خانواده‌اش خیلی تنگ شده. «هوشمندان سیاره اوراک» را بخوانید تا از سرنوشت صبا و سیاره اوراک آگاه شوید. پیشنهاد مطالعه اگر دلتان می‌خواهد یک سفر فضایی جالب و هیجان انگیز را تجربه کنید، «هوشمندان سیاره اوراک» را از دست ندهید. 9- شازده کوچولو رمان معروف «شازده کوچولو» اثر هوانورد و نویسنده فرانسوی، آنتوان دو سنت اگزوپری است. این رمان فلسفی و تاثیر‌گذار موفق به اکثر زبان‌های دنیا ترجمه شده و علاوه بر کودکان و نوجوانان، مورد استقبال بزرگسالان نیز قرار گرفته‌است. نویسنده در کتاب «شازده کوچولو» به زیبایی تقابل بین دنیای بچه‌ها و بزرگتر‌ها را نشان می‌دهد که دنیای بچه‌ها پر از عشق، شادی،سادگی و سخاوت است و دنیای بزرگتر‌ها پر از حساب و کتاب و اضطراب آینده. او با روش غیرمستقیم مخاطب را به تغییر نگاه به زندگی تشویق کرده و مفاهیمی که انسان امروزی آن‌ها را به فراموشی سپرده از زبان شازده کوچولو، به خواننده یادآوری می‌کند.  خلبانی به دلیل خرابی هواپیمایش در یک صحرا گیر افتاده و صبح که از خواب بیدار می‌شود، با پسر کوچولوی عجیبی رو‌به‌رو می‌شود. پسر که شازده کوچولو نام دارد از سیاره کوچک و امن خود برای کسب تجربه‌های جدید و دیدن جهان هستی بیرون زده و سفری پر‌ماجرا را آغاز کرده. در سیاره بسیار کوچک شازده کوچولو همیشه غروب آفتاب قابل دیدن است. او در سیاره‌اش گل سرخ و زیبایی دارد که بسیار دوستش دارد. شازده کوچولو پس از گشتن سیاره‌های مختلف، حالا به زمین رسیده و از سیارک و خاطرات جالب سفرش برای دوست خلبانش می‌گوید؛ خاطراتی که پر است از درس زندگی و نکات جالب و آموزنده. در «داستان شازده کوچولو»، شخصیت‌های پسرک و خلبان در واقع برگرفته از کودکی و بزرگسالی خود نویسنده است.  چرا «شازده کوچولو» ارزش خواندن دارد؟ بیان بسیار شیرین و شخصیت جذاب، ساده و دوست‌داشتنی شازده کوچولو، یکی از مهم‌ترین دلایل جذابیت کتاب است. نکات فلسفی و آموزنده عمیقی که از زبان شیرین یک پسربچه بیان می‌شود بر جذابیت داستان افزوده. نویسنده با ایده‌ای خلاقانه، هر یک از ویژگی های انسانی را درون فردی جا داده و با شخصیت‌پردازی قوی، مخاطب را به نگاهی تازه در آن ویژگی دعوت می‌کند.  10- آنه شرلی مجموعه هشت جلدی «آنه شرلی» نوشته لوسی مود مونتگمری، نویسنده کانادایی، جزو برترین رمان‌های نوجوان در جهان می‌باشد که به 20 زبان دنیا ترجمه شده و فیلم‌ها، تئاترها و نمایش‌های زیادی به اقتباس از آن تولید شده.  این رمان داستان دختر شاداب، باهوش، پرتلاش و مهربانی به نام «آنه شرلی» است که موهای قرمز و صورت کک و مکی دارد. مجموعه «آنه شرلی» ماجراهای زیادی دارد که هر یک پر از درس زندگی است؛ درس تلاش برای رسیدن به آرزو‌ها، درس امید به آینده، درس مهربانی و نگاه زیبا به زندگی. مجموعه «‌آنه شرلی» شامل 8 کتاب با نام‌های «آنه شرلی در گرین گیبلز»، «آنه شرلی در اونلی»، «آنه شرلی در جزیره»، «آنه شرلی در ویندی پاپلرز»، «آنه شرلی در خانه‌ رویاها»، «آنه شرلی در اینگل ساید»، «دره‌ رنگین کمان» و «ریلا در اینگل ساید» است. آنه در یتیم خانه بزرگ شده و حالا مدتی است برای کمک به یک خواهر و برادر به نام‌های ماریلا و متیو به گرین گیبلز آمده. ماریلا و متیو مزرعه‌دار هستند و زندگی یکنواختی دارند که با ورود آنه شرلی پرانرژی و پرحرف، رنگ و بوی تازه‌ای می‌گیرد. در گرین گیبلز برای آنه ماجراهای جالبی پیش می‌آید که گاهی اشک و گاهی لبخند برای مخاطب به ارمغان می‌آورد. چرا «آنه شرلی» را بخوانیم؟ آنه دختری است با زندگی ساده اما پر از امید و انرژی. او از دل هر حادثه‌ای، هرچند غمگین و ناراحت‌کننده، یک دلیل برای شادی و امیدواری پیدا می‌کند و آن را به خواننده نیز منتقل می‌کند. 11- تن تن و سندباد «تن تن و سندباد»، روایتی از رویارویی و نبرد دو سپاه تن تن و سندباد است که هر یک نماد فرهنگ غرب و شرق هستند. این رمان که مورد استقبال خوانندگان قرار گرفته، نوشته محمد میرکیایی بوده و از انتشارات قدیانی منتشر شده‌است. در این رمان ماجراجویانه، تن‌تن به همراه دوستان همیشگی‌اش میلو، کاپیتان هادوک و پروفسور تورنسل، راهی سرزمین‌های شرقی می‌شوند تا با پیروزی بر قهرمانان شرقی، نام آنان را از قصه‌ها و افسانه‌ها پاک کرده و خودشان قهرمانان بی‌رقیب دنیا شوند، اما سندباد به همراه قهرمانان شرقی دیگر مثل علاءالدین، غول چراغ جادو، رستم و علی بابا در برابر تن‌تن و همراهانش مقاومت می‌کنند. تن‌تن که می‌بیند توان مقابله با آنان را ندارد از قهرمانان غربی دیگر مثل سوپرمن و تارزان کمک می‌گیرد و با ورود قهرمانان غربی به داستان، ماجرا جذاب‌تر می‌شود. به نظر شما پیروز این نبرد حیاتی و مهم کیست؟ «تن‌تن و سندباد» نگاهی اجتماعی به بحث تهاجم فرهنگی داشته و با بیداری هویت ملی در نوجوان و دادن آگاهی به او نسبت به برنامه غرب برای تخریب فرهنگ ملی، او را به حفظ فرهنگ بومی و اصیل کشور خود دعوت می‌کند. رهبر انقلاب نیز در یادداشتی برای این کتاب نوشته اند: «من همیشه همین قصه را تعریف می کردم! حیف که خیلی‌ها آن را باور نداشتند... حالا دیگرکار من آسان شد! همین بس است که نسخه‌ای از این کتاب را به همه ی بچه‌ها بدهم.»  چرا خواندن «تن‌تن و سندباد» برای هر نوجوان ایرانی از واجبات است؟ امروزه غربی‌ها با ابزار‌های مختلف سعی در قالب کردن فرهنگ خود به مردم شرق و از میان برداشتن فرهنگ بومی آنان دارند. این رمان یک مقابله حرفه‌ای با این نقشه دشمن است؛ چرا که با بیانی شیوا و غیرمستقیم نوجوان را از فرهنگ غنی و اصیل خود آگاه می‌کند. 12- ماجراهای نارنیا مجموعه هفت جلدی فانتزی و تخیلی «ماجراهای نارنیا» به قلم کلایو استیپلز، نویسنده مشهور ایرلندی نوشته شده، توسط پیمان اسماعیلیان به فارسی ترجمه شده و از انتشارات قدیانی منتشر شده است. این مجموعه سفری است به سرزمین افسانه‌ای نارنیا؛ سرزمینی پر از حیوانات سخنگو، موجودان عجیب و جادوگران بدجنس. موضوع اصلی «ماجراهای نارنیا» نبرد بین خیر و شر است که هر کتاب آن پر از ماجراهای هیجان انگیز است؛ ماجراهایی که هریک پیامی از شجاعت، همکاری و وفاداری به مخاطب می‌دهند. پیتر، ادموند، سوزان و لوسی چهار خواهر و برادر هستند که پا به دنیای افسانه‌ای نارنیا می‌گذارند. آن‌ها متوجه می‌شوند که این سرزمین در چنگان جادوگری سفید اسیر شده و همیشه سرد و برفی است. آن‌ها به درخواست شیری به نام اصلان و با کمک او تصمیم می‌گیرند به نبرد با جادوگر بروند و دنیای خیالی خود را نجات دهند. این خانواده در این مسیر سخت احساساتی مثل ترس، غم، ضعف، امید، شادی، دوستی و هزاران حس دیگر را تجربه می‌کنند. با این چهار خواهر و برادر همراه شوید تا از سرانجام این نبرد مطلع شوید. پیشنهاد مطالعه این داستان پر از ماجراجویی، هیجان و پیام‌های مثبت را به تمام نوجوانانی که به داستان های فانتزی، تخیلی و نبرد با جادوگران علاقه‌مند هستند پیشنهاد می‌کنیم. 13- فرزندان ایرانیم «فرزندان ایرانیم»، رمانی است طنز در حال و هوای جنگ و دفاع مقدس، نوشته داوود امیریان. این کتاب  خاطرات نوجوانی خود نویسنده و تلاش او برای اعزام به جبهه است. امیریان این خاطرات را که گاه تلخ و خشن است با زبان شیرین و طنز برای نوجوانان روایت می‌کند. داوود چهارمین فرزند خانواده است و دو خواهر و یک برادر بزرگتر دارد. پدر و مادرش تا حدود هشت سالگی او، خانه به دوش بوده و او در شهرهای مختلف ایران قد کشیده و بزرگ شده. او علت نام گذاری کتاب را نیز همین موضوع معرفی می‌کند. آن‌ها در هشت سالگی داوود، چند سالی در قزوین زندگی کرده و پس از آن به محله جوادیه تهران مهاجرت می‌کنند. داوود که حالا نوجوان شده و خاطرات جبهه را از زبان برادرش می شنود، هوس رفتن به جبهه می‌کند و در این راه ماجراهای جالب و خنده داری برایش پیش می‌آید. او و دوستانش با تلاش‌ها و کلک‌های فراوان مثل دستکاری شناسنامه، خود را به پایگاه آموزشی بسیج می‌رسانند. نویسنده خاطرات این آموزشی جالب و پرماجرا را که در پادگان 21 حمزه سیدالشهدا بوده، در کتاب «فرزندان ایرانیم» برای نوجوانان علاقه مند به این حال و هوا نوشته‌است. چرا کتاب «فرزندان ایرانیم» را بخوانیم؟ این کتاب که از دوستی ها، شوخی ها و شیطنت بچه ها می‌گوید و حتی لحظات سخت را نیز با زبان طنز شیرین کرده،  نگاه نوجوان را به جنگ و دفاع مقدس زیباتر می‌کند. 14- انجمن عقاب ها رمان تاثیر گذار و آموزنده «انجمن عقاب‌ها» نوشته سعید زارع بیدکی است و از انتشارات مهرک روانه بازار گشته است. سعید زارع با قلم روان و شیرین و داستان پردازی قوی توانسته اثری خلق کند که به طور غیرمستقیم روی خواننده تاثیر گذاشته و ارزش‌های چون مسئولیت‌پذیری، اتحاد، صداقت و ایثار را به او بیاموزد. نوجوان با خواندن این رمان به طور غیرمستقیم با شهدا و مرامشان نیز آشنا می‌شود.  نویسنده، قصه پوریا را روایت می‌کند؛ نوجوانی که به ناچار مسئول انجمن و جشن دهه فجر مدرسه می‌شود. او در این مسیر با چالش‌های زیادی مواجه می‌شود که هریک پر از درس زندگی است و مخاطب را به تفکر واداشته و مهارت های زیادی را به او می‌آموزد. در ادامه داستان، آشنایی پوریا با زندگی و شخصیت یکی از شهدای دانش‌آموز، داستان را به سمتی می برد که آن شهید نه تنها الگویی برای پوریا بلکه برای تمام خوانندگان کتاب می‌شود. ویژگی های رمان جذاب «انجمن عقاب ها» نثر روان، صمیمی و محاوره‌ای داستان نکات آموزنده و درس‌هایی که از دل چالش ها بیرون میاد ارائه الگویی برای رفتارهای فردی و اجتماعی به صورت غیر‌مستقیم  جمع بندی رمان های «بادام»، «رویای دویدن»، «زنان کوچک»، «آنه شرلی» و «شازده کوچولو» از بهترین رمان‌های ترجمه شده و «انجمن عقاب ها» و «قصه های مجید»، رمان های ایرانی هستند که به خواننده درس و مهارت زندگی می‌آموزند. این رمان‌ها تلاش و پشتکار نوجوانان را برای ساختن آینده تقویت می‌کند. رمان‌های «ایلیا»، «تن‌تن و سندباد» و «ماجراهای نارنیا»، رمان هایی ماجراجویانه و هیجان‌انگیز از نبرد بین خیر و شر هستند و «هوشمندان سیاره اوراک» رمانی تخیلی و فانتزی. «خیابان الزهرا» رمانی با با موضوع به‌روز و مهم فلسطین و اسرائیل بوده و رمان‌های «سلفی با میرزا» و «فرزندان ایرانیم» نیز هریک برهه‌ای از تاریخ ایران را به تصویر می‌کشند. به قلم «فاطمه‌معصومه منیری»

اگر به دنبال این هستید که مطالعه فلسفه غرب را از کجا آغاز کنید و چه کتاب‌هایی برای شروع مناسب‌ترند، اولین قدم داشتن یک تصویر روشن و ساده از خود فلسفه است. بسیاری از افراد با شنیدن نام «فلسفه غرب» تصور می‌کنند قرار است با متن‌های پیچیده، اصطلاحات دشوار و مباحثی سنگین روبرو شوند. اما حقیقت این است که فلسفه غرب نه یک علم دور از دسترس، بلکه آغاز نگاه عمیق‌تر به زندگی، جهان و معناست. در ادامه، بعد از مقدمه‌ای کوتاه 9 کتاب جذاب و تاثیرگذار برای آغاز مطالعه فلسفه غرب را معرفی می‌کنیم. چرا مطالعه فلسفه غرب اهمیت دارد؟  فلسفه غرب به ما کمک می‌کند پرسش‌هایی بنیادین را بررسی کنیم؛ پرسش‌هایی مانند:  هدف از آفرینش جهان چیست؟ آیا آفریننده‌ای وجود دارد؟ معنای زندگی چیست و چرا به این جهان آمده‌ایم؟مطالعه فلسفه غرب فقط مرور تاریخ اندیشه‌ها نیست؛ این مسیر، قدرت تفکر، تحلیل، استدلال و تصمیم گیری‌ آگاهانه را در ما تقویت می‌کند. به همین دلیل انتخاب کتاب مناسب برای شروع فلسفه غرب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا با انتخاب درست می‌توانیم بدون ترس و سردرگمی وارد دنیای اندیشه‌های عمیق شویم. خوشبختانه برای شروع فلسفه، لازم نیست سراغ کتاب‌های تخصصی یا دشوار بروید. بسیاری از آثار برجسته با زبان ساده نوشته شده‌اند و قدم به قدم شما را با مفاهیم اساسی فلسفه آشنا می‌کنند. فلسفه از کجا آغاز شد؟ فیلسوف کیست؟ پیش از معرفی این کتاب‌ها، خوب است بدانیم که «فلسفه» به چه معناست.  واژه فلسفه از فیلو _سوفیا، به معنای «عشق به حکمت» گرفته شده و ریشه آن به یونان باستان باز می‌گردد؛ جایی که سقراط، افلاطون و ارسطو پایه‌های تفکر فلسفی را بنا کردند و بعدها فیلسوفانی چون دکارت، کانت و نیچه مسیر آن ها را ادامه دادند.  فیلسوف کسی است که با پرسشگری، تحلیل و جستجوی حقیقت، سعی می‌کند جهان را بهتر توضیح دهد و در حوزه‌هایی مانند هستی شناسی، شناخت شناسی، اخلاق، زیبایی شناسی و فلسفه سیاسی به کاوش می‌پردازد.  با شروع مطالعه فلسفه غرب، شما نیز وارد گفت و گویی می‌شوید که بیش از دو هزار سال ادامه داشته است؛ گفت و گویی بی‌پایان که نگاه شما را به زندگی و جهان روشن‌تر می‌کند. سیر تکاملی کتاب های مناسب برای شروع فلسفه غرب  برای اینکه مسیر یادگیری فلسفه روشن تر باشد بهتر است کتاب ها را از ساده به عمیق یا از  مقدماتی به تخصصی بخوانیم. براساس این سیر تکاملی، می‌توان مسیر زیر را پیشنهاد کرد: 1. الفبای فلسفه  2.بیایید فلسفه بورزیم  3. دنیای سوفی  4. خودآموز فلسفه  5. تسلی بخشی‌های فلسفه 6. لذات فلسفه  7. سیر حکمت در اروپا  8. تاریخ فلسفه غرب از آنتونی کنی  9. تاریخ فلسفه از کاپلستون در ادامه، این کتاب ها را با جزئیات کامل معرفی می کنیم تا بتوانید مسیر یادگیری فلسفه را دقیق تر و جذاب تر دنبال کنید؛ با ما همراه باشید. 1. الفبای فلسفه  کتاب «الفبای فلسفه» اثر نایجل واربرتون، یکی از آثار جذاب و کارآمد برای ورود به دنیای فلسفه غرب است. این کتاب که با همکاری انتشارات ققنوس منتشر شده، به خوانندگان کمک می‌کند تا به سادگی و روشنی با مباحث فلسفی آشنا شوند. واربرتون، فیلسوف انگلیسی، با زبانی ساده و دلنشین، به ما می‌آموزد که فلسفه تنها مجموعه‌ای از نظریات انتزاعی و خشک نیست، بلکه دریچه‌ای به زندگی آگاهانه و اندیشمندانه است. اگر همیشه تمایل داشته‌اید که فلسفه را بفهمید، اما از پیچیدگی و سنگینی کتاب‌های فلسفی دوری کرده‌اید، «الفبای فلسفه» دقیقاً برای شما نوشته شده است. نویسنده با هوشمندی، ما را در تاریخ فلسفه و نام‌های پیچیده گم نمی‌کند و به جای آن، فلسفه را به زندگی روزمره‌مان نزدیک می‌کند. کتاب با پرسش بنیادین «فلسفه چیست؟» آغاز می‌شود و در پاسخ، تعریف واضح و قابل فهمی از فلسفه ارائه می‌دهد؛ تعریفی که آن را به عنوان ابزاری برای تفکر عمیق در موضوعات مختلف معرفی می‌کند. واربرتون به ما یادآوری می‌کند که وظیفه اصلی فیلسوف، تحلیل و روشن‌ کردن مفاهیم مبهم است. همچنین فلسفه ما را قادر می‌سازد تا به شیوه‌ای منطقی درباره موضوعات گوناگون بیندیشیم. کتاب در 7 فصل، به بررسی سوالات کلیدی در فلسفه می‌پردازد: از خدا و جهان خارج تا علم، ذهن، هنر، سیاست و مفاهیم درست و نادرست. «الفبای فلسفه» نه تنها ذهن ما را بیدار می‌کند، بلکه به ما می‌آموزد چگونه به طور نقادانه فکر کنیم و از تفکر لذت ببریم. اگر به دنبال سفری به دنیای تفکر و فلسفه هستید، این کتاب راهنمایی است که نمی‌توانید از دست بدهید. 2. بیایید فلسفه بورزیم آیا شما هم به سوالات عمیق زندگی و چالش‌های فلسفی فکر می‌کنید؟ اگر می‌خواهید به دنیای جذاب فلسفه وارد شوید و ذهن خود را درگیر مباحث فلسفی کنید، کتاب «بیایید فلسفه بورزیم» نوشته ریچارد کریل کلیدی است به این دنیای پرتفکر. کتاب جذاب «بیایید فلسفه بورزیم» بدون اینکه حوصله شما را سر ببرد، شما را به دل مباحث فلسفی می‌برد. نثر کتاب، روشن، زنده و صمیمی است. ریچارد کریل باهوش و ذکاوت، مسائل اساسی فلسفه را با نگرانی‌های روزمره واقعی زندگی تان پیوند می‌زند. کتاب حاضر به خوانندگان فرصتی می‌دهد تا با دنیای فلسفه به صورت ملموس‌تر آشنا شوند. این اثر از دو بخش اصلی تشکیل شده: در بخش فرا فلسفه، سوالاتی بنیادی مطرح می‌شود: فلسفه و روش فلسفه چیست؟ فیلسوف کیست و چه کار می‌کند؟ فلسفه چگونه با سایر حوزه‌های معرفت مانند: دین، علم و تاریخ متمایز یا مشابه می‌شود. بخش دوم، مستقیماً به سه حوزه کلیدی فلسفه می‌پردازد:  1. معرفت شناسی: چیستی صدق، معرفت و استدلال منطقی. 2. نظریه ارزش: اخلاق و نظریه‌های اخلاقی 3. مابعدالطبیعه، جبر و اختیار، مسئله ذهن، بدن، خداباوری و ایده‌آلیسم   کتاب «بیایید فلسفه بورزیم» را انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب منتشر کرده است. امتیاز ویژه این کتاب، تمرکز بر مفاهیم کلیدی فلسفه و تلاش برای پاسخ به سوالات و ابهامات دانشجویان و علاقه‌مندان مبتدی است.  اگر به دنبال منبعی کم نظیر برای شروع مطالعه فلسفه غرب هستید، این کتاب می‌تواند نقطه شروعی در مسیر یادگیری شما باشد؛ از آغاز یک گفتگوی دلپذیر فلسفی تا کنکاش در شیوه‌های تفکر عمیق.  پس دل را به دریا بزنید و با مطالعه این کتاب، گام در راه شناخت دنیای عمیق فلسفه بگذارید. 3. دنیای سوفی  کتاب «دنیای سوفی» شیرین‌ترین و خواندنی‌ترین کتاب، برای افرادی است که می‌خواهند سفر خود را به دنیای فلسفه غرب آغاز کنند. نویسنده نروژی، یوستین گردر، رمان فلسفی دنیای سوفی را به نگارش درآورده که در آن، تاریخ اندیشه بشر در قالب داستانی جذاب و تاثیرگذار روایت می‌شود. نویسنده در این کتاب، مفاهیم دشوار فلسفی را به زبانی ساده و قابل درک و به صورتی داستانی برای نوجوانان و علاقه‌مندان تازه وارد به فلسفه بیان می‌کند.  ماجرای کتاب از روزی آغاز می‌شود که دختر نوجوانی به نام «سوفی آموندس» در 14 سالگی، نامه‌ای مرموز دریافت می‌کند که در آن نوشته شده، «تو کیستی؟» پرسشی ساده اما عمیق که زندگی اش را دگرگون می‌سازد و او را به سفری ذهنی و فلسفی می‌برد؛ سفری به قلب تاریخ تفکر بشر. در این سفر، سوفی با راهنمایی آلبرتو، معلم اسرارآمیزش با بزرگترین اندیشمندان و فیلسوفان تاریخ آشنا می‌شود. از فیلسوفان طبیعت گرفته تا سقراط، افلاطون و ارسطو، کسانی که هر یک چراغی در تاریکی تفکر بشر روشن ساختند. کتاب دنیای سوفی رابطه‌ای عمیق میان داستان و فلسفه برقرار می‌کند، ما را با پرسش‌هایی که از کودکی در ذهن مان شکل گرفته روبرو می کند و مخاطب را دعوت می‌کند تا به هستی و معنای زندگی بیندیشید.  این اثر تا به امروز به بیش از 50 زبان ترجمه شده و میلیون‌ها خواننده را مجذوب خود کرده است. فیلمی هم بر اساس آن ساخته شده که با استقبال بسیار خوبی مواجه شده است. اگر به دنبال یک راهنمای جذاب برای ورود به دنیای فلسفه غرب هستید، دنیای سوفی انتخابی عالی است. 4. خودآموز فلسفه  کتاب «خودآموز فلسفه» نوشته مل تامپسون، یکی از بهترین گزینه‌هاست برای کسانی که می‌خواهند به دنیای فلسفه غرب وارد شوند. این کتاب با زبانی ساده و قابل فهم نگارش شده و برای افراد ناآشنا به مفاهیم فلسفی جذاب و کارآمد است.  «خودآموز فلسفه» به شما کمک می‌کند تا به پرسش‌های اساسی زندگی پرداخته و رویکردی جدید نسبت به آن‌ها پیدا کنید. در سطرهای ابتدایی این کتاب، شما با بزرگ‌ترین سوالات فلسفی روبه‌رو می‌شوید: ماهیت واقعیت چیست؟ ارتباط ما با افکارمان چگونه است؟ و آیا خدایی وجود دارد؟ این سوالات که در کودکی همیشه در ذهن ما وجود داشته‌اند، به تدریج در روزمرگی زندگی فراموش می‌شوند. هدف «خودآموز فلسفه» این است که ابزارهای لازم برای تفکر دقیق و منطقی را در دسترس شما قرار دهد و شما را به دنیای عمیق تفکر فلسفی دعوت کند. تامپسون با بررسی جنبه‌های مختلف زندگی انسان، مباحثی چون فلسفه ذهن، فلسفه دین، فلسفه علم و فلسفه سیاسی را به صورت جامع بررسی می‌کند. به طوری که خواننده  درک عمیق‌تری از هر یک پیدا می‌کند.  کتاب «خودآموز فلسفه» نه تنها به تحلیل نظرات متفکران بزرگ پرداخته و شما را با استدلال‌های کلیدی آشنا می‌کند، بلکه هر اندیشه را در بستر تاریخی و فرهنگی خود بررسی می‌کند. نویسنده به ما می‌آموزد که فلسفه فراتر از یک رشته دانشگاهی است و شیوه ای برای تفکر عمیق‌تر درباره خود، زندگی روزمره و دنیای پیرامون ماست. اگر به دنبال شروعی جذاب و معنادار در دنیای فلسفه هستید و می‌خواهید ذهنی پرسشگر داشته باشید، «خودآموز فلسفه» فرصتی است برای فکر کردن به شیوه‌ای جدید و عمیق‌. با خواندن این کتاب، شما دیگر تنها یک خواننده نخواهید بود، بلکه یک کاوشگر فلسفی خواهید شد. مسیر این سفر می‌آموزد که چگونه جهان را نه تنها با چشم بلکه با عقل و پرسشگری بنگرد. نویسنده در میان داستان، اندیشه‌های فلاسفه بزرگ مانند: دکارت، کانت، اسپینوزا و هگل را نیز با مهارت و در قالب گفت و گو و ماجرا روایت می‌کند.  5. تسلی بخشی‌های فلسفه  کتاب «تسلی بخشی‌های فلسفه» از مشهورترین و پرفروش‌ترین کتاب‌ها برای آغاز مطالعه فلسفه غرب است. آلن دو باتن فیلسوف و نویسنده معاصر سوئیسی با نوشتن این اثر، از فلسفه و روش‌های آن، برای رهایی از مسائل و مشکلات زندگی کمک می‌گیرد و در کتابش خبری از پیچیدگی‌های فلسفی نیست. نویسنده معتقد است که فرزندان در مدرسه راه و رسم زندگی را نمی‌آموزند به همین دلیل تحصیل در دکتری فلسفه را نیمه کاره رها می‌کند تا به نگارش کتاب‌های فلسفی به زبان ساده بپردازد.  گاهی زندگی پر از رنج، دل شکستگی، ناکامی و بی‌عدالتی می‌شود. همان لحظه‌هایی که انسان، دنبال مرهمی برای دل بی‌قرارش می‌گردد. آلن دو باتن در کتاب «تسلی بخشی‌های فلسفه» با زبانی دلنشین و داستان‌گونه نشان می‌دهد که چگونه اندیشه‌های فیلسوفان بزرگ می‌تواند در برابر بحران‌ها، دردها و ناکامی‌های زندگی به ما آرامش، تسلی و بینش تازه بدهد. او در شش فصل، سراغ 6 فیلسوف بزرگ می‌رود و هر یک را درمانگر نوعی رنج انسان معرفی می‌کند:  سقراط: برای رویارویی با بی‌محبتی دیگران. اپیکور: برای رهایی از نارضایتی‌ها و بی‌پولی‌ها. سنکا: برای تحمل ناامیدی‌ها و ناکامی‌های زندگی. مونتنی: برای پذیرش خود و درمان ناکارآمدی‌ها. شوپنهاور: برای تحمل ناکامی و شکست‌های عشقی. نیچه: طاقت آوردن در برابر رنج‌ها و یافتن معنا در سختی‌ها و شکست‌های زندگی. نویسنده با روایت‌هایی تاثیرگذار از زندگی فیلسوفان به ما می‌آموزد که چگونه با سختی‌ها و رنج‌های زندگی روبرو شویم و از دل رنج‌ها، گنج بسازیم. «تسلی بخشی‌های فلسفه» کتابی است برای روزهایی که خسته‌ای و ناامید. این کتاب به ما می‌آموزد که چگونه با آرامش و شهامت زندگی کنیم و در میان طوفان‌های زندگی با بینش و آگاهی درست دوام بیاوریم. بریده‌هایی از کتاب تسلی بخشی‌های فلسفه  «نه هر چیزی که سبب می‌شود احساس بهتری پیدا کنیم خوب است و نه هر چیزی که ما را می‌آزارد بد است.» «درست همانگونه که پزشکی هیچ سودی ندارد، اگر بیماری جسمی را برطرف نکند. فلسفه نیز اگر تألم فکری را برطرف نسازد، بی‌فایده است» 6. لذات فلسفه  یکی از برترین کتاب‌ها برای شروع فلسفه غرب، مطالعه کتاب فوق العاده جذاب «لذات فلسفه» نوشته ویل دورانت، مورخ، استاد فلسفه و نویسنده آمریکایی است. کتاب «لذات فلسفه» به زبان‌های مختلف دنیا ترجمه شده و در ایران توسط مترجم برجسته دکتر عباس زریاب ترجمه و در دو انتشارات علمی و فرهنگی و نگاه به چاپ رسیده است. «لذات فلسفه» با گذشت تقریباً یک قرن از انتشار آن، هنوز هم از کتاب‌های پرطرفدار و ارزشمند فلسفی است. ویل دورانت در کتاب لذات فلسفه، نظریات خود را درباره مسائل اساسی زندگی و سرنوشت بشر بیان کرده و دیدگاه‌های فیلسوفان را در زمینه‌های متفاوت مطرح می‌کند. در واقع ویل دورانت مسائل فلسفی و اندیشه‌های فیلسوفان بزرگ تاریخ از یونان باستان، قرون وسطی، دوران رنسانس تا دوران جدید، همگی را بررسی کرده و دیدگاه‌های آنان را با هم مقایسه می‌کند تا تصویری جامع از فلسفه ارائه دهد. نویسنده موضوعات و مفاهیم عمیق فلسفی هر دوره را با زبانی ساده و دلنشین به صورتی هوشمندانه بیان می‌کند که مطالعه آن، نیروی فکری انسان را تقویت کرده و موجب تغییر نگرش می‌شود تا نسبت به زندگی دید واقعی تر داشته باشد. کتاب لذات فلسفه در 9 بخش تدوین شده که هر بخش به موضوعی خاص اختصاص دارد از جمله: سرنوشت، اخلاق و روابط جنسی، دین، هنر، زیبایی، مدینه فاضله و... . نویسنده در هر بخش، ضمن بیان دیدگاه‌های شخصی خود، اندیشه‌های دیگر فیلسوفان را نیز بیان می‌کند. علی‌رغم اینکه فلسفه به پیچیدگی‌ها و دشواری‌ها شناخته می‌شود اما نویسنده در کتاب «لذات فلسفه» تاکیدش، بر لذت بردن از فلسفه است. این اثر، الهام بخش بسیاری از علاقمندان به فلسفه بوده و فلسفه را به زندگی روزمره می‌آورد. حتی اگر هیچ علاقه‌ای به فلسفه ندارید این کتاب شما را علاقمند می‌کند. 7. سیر حکمت در اروپا کتاب «سیر حکمت در اروپا» یکی از نخستین و دقیق‌ترین آثار برای شروع مطالعه فلسفه غرب است. اثری ماندگار از محمدعلی فروغی، نویسنده، مترجم و اندیشمند برجسته ایرانی.  این اثر برجسته با زبانی روان و در عین حال عمیق و به دور از مفاهیم پیچیده، تاریخ تحول اندیشه در غرب را از یونان باستان تا دوران معاصر بررسی کرده و به تفاوت میان حکمت شرق و فلسفه غرب نیز اشاره می کند. فروغی با شناخت عمیق خود، این اثر را متناسب با درک و فهم ایرانیان به نگارش درآورده و توضیحات تکمیلی را بیان نموده است و موجب آشنایی ایرانیان برای اولین بار با فلسفه غرب و مفاهیم فلسفی آن می‌شود. کتاب «سیر حکمت در اروپا» که در دو انتشارات هرمس و نیلوفر منتشر شده، شامل بخش‌های زیر است: مروری بر تاریخ فلسفه از دوران باستان تا قرن 17 میلادی (فیلسوفان پیشاسقراطی، سقراط، افلاطون، ارسطو و...) بررسی اندیشه‌های فیلسوفان قرن هفدهم و هجدهم؛ از آگوستین و آکویناس تا  اسپینوزا و لایب نیتس و دیگر متفکران تاثیرگذار آن دوران. روایت فلسفه جدید و فیلسوفان معاصر از قرن نوزدهم به بعد؛ دورانی که اندیشه در غرب دگرگون می شود.با گذشت نزدیک به یک قرن، کتاب «سیر حکمت در اروپا» همچنان یکی از معتبرترین، خواندنی‌ترین و الهام‌بخش ترین کتاب‌ها برای آغاز مطالعه فلسفه غرب است و برای کسانی که می‌خواهند ورود جدی به فلسفه غرب داشته باشند، یکی از بهترین انتخاب هاست. 8. تاریخ فلسفه غرب آنتونی کنی کتاب «تاریخ فلسفه غرب» از آنتونی کنی به لحاظ اعتبار، خوشخوان و قابل فهم بودن یکی از بهترین آغاز‌هاست. این اثر که نخستین بار در سال 2004 منتشر شد، از تازه‌ترین و روزآمدترین روایت‌ها درباره سیر اندیشه در جهان غرب است. روایتی که هم برای تازه واردان به دنیای فلسفه و هم برای پژوهشگران، جذاب و ارزشمند است. آنتونی کنی، فیلسوف تحلیلی و پژوهشگر برجسته بریتانیایی در این مجموعه چهار جلدی با نثری روان و شفاف، سیر اندیشه هزار ساله غرب را از یونان باستان تا فلسفه معاصر به گونه‌ای بازآفرینی می‌کند که خواننده احساس می‌کند در کنار فیلسوفان قدم می‌زند. او نه فقط زندگی و اندیشه متفکران بزرگ را به دقت معرفی می‌کند بلکه شاخه‌های مهم فلسفه از معرفت شناسی و متافیزیک گرفته تا فلسفه ذهن، اخلاق، سیاست و الهیات را با دقتی علمی و بیانی ساده توضیح می‌دهد. نویسنده در کتاب تاریخ فلسفه غرب، تحلیل‌های نقادانه دارد؛ او فقط نمی‌گوید که افلاطون چه گفت بلکه توضیح می‌دهد که چرا گفت و چرا هنوز مهم است. بنابراین خواننده بعد از هر فصل، احساس می‌کند فلسفه فهمیده نه فقط تاریخ فلسفه خوانده است. این تاریخ فلسفه غرب در چهار جلد تنظیم شده: جلد اول: فلسفه باستان جلد دوم: فلسفه قرون وسطا جلد سوم: پیدایش فلسفه جدید  جلد چهارم: فلسفه معاصرمجموعه تاریخ فلسفه غرب آنتونی کنی نه تنها در دانشگاه‌ها به عنوان یک منبع معتبر تدریس می‌شود، بلکه مجله First Things آن را پس از تاریخ فلسفه کاپلستون، بهترین کتاب تاریخ فلسفه معرفی کرده است. در ایران، ترجمه کتاب را رضا یعقوبی و چاپ آن را انتشارات پارسه عهده‌دار شده‌اند. آنتونی کنی در جایی از نظراتش بیان می‌کند که: «ابن سینا در طول قرون وسطی و بعد از آن بی‌تردید، تاثیرگذارترین فیلسوف بعد از افلاطون و ارسطو بوده است و امیدوارم فلسفه ایران در عصر حاضر به همان شکوفایش در عصر ابن سینا برسد.» 9. تاریخ فلسفه کاپلستون کتاب «تاریخ فلسفه کاپلستون» از کامل ترین، مفصل‌ترین و عمیق ترین منابع برای آغاز سفر در دنیای فلسفه غرب است. هرجا سخن از تاریخ فلسفه به میان می‌آید، نام این مجموعه 9 جلدی بیش از هر اثر دیگری شنیده می‌شود؛ کتابی که فردریک چارلز کاپلستون، فیلسوف، تاریخ نگار و کشیش برجسته بریتانیایی آن را با پژوهشی عمیق و دقیق خلق کرده است. این اثر کلاسیک به همت گروهی از مترجمان برجسته به فارسی ترجمه شده و توسط نشر علمی و فرهنگی منتشر شده است. کاپلستون «تاریخ فلسفه» را نه صرفاً مجموعه‌ای از نام‌ها و نظریه‌ها، بلکه جریانی زنده، پیوسته و در حال رشد نشان می‌دهد؛ جریانی که ریشه‌های آن در یونان باستان است و شاخه‌هایش تا فلسفه معاصر امتداد یافته اند. کاپلستون با دیدی موشکافانه، بسیاری از بدفهمی‌ها و خطاهای فلسفی را اصلاح می‌کند، جایگاه واقعی هر فیلسوف را روشن می‌سازد و به تاریخ فلسفه روحی تازه می‌بخشد. کاپلستون وارد جزئیات فنی و استدلالی نیز می‌شود و فلسفه را در سطح پژوهشی بررسی می‌کند مثلاً: بحث‌های افلاطون، ارسطو یا دکارت را با ریشه‌های منطقی‌اش، توضیح می‌دهد. اگرچه هدف نخست نویسنده، آموزش دانشجویان کاتولیک بود، اما کتاب، فراتر از انتظار پیش رفت و به یکی از جامع‌ترین و معتبرترین کتاب‌های تاریخ فلسفه در جهان تبدیل شد. چنان که امروز در ایران نیز مرجع تدریس بسیاری از اساتید دانشگاه است. مجموعه 9 جلدی «تاریخ فلسفه» کاپلستون به شرح زیر است: جلد اول: یونان و روم جلد دوم: فلسفه قرون وسطا از آگوستینوس تا اسکوتوس جلد سوم: فلسفه اواخر قرون وسطی و دوره رنسانس از اوکام تا سونارس جلد چهارم: از دکارت تا لایب نیتس جلد پنجم: فیلسوفان انگلیسی از هابز تا هیوم  جلد ششم: از ولف تا کانت  جلد هفتم: از فیشته تا نیچه  جلد هشتم: از بنتام تا راسل  جلد نهم: از من دوبیران تا سارتراگر به دنبال کتابی هستید که هم از نظر علمی غنی باشد و هم با زبانی روشن شما را به دل اندیشه‌های بزرگ ببرد «تاریخ فلسفه» کاپلستون بهترین نقطه شروع است. خاتمه اگر از آن دسته از کتاب‌خوان‌هایی هستید که هنگام عبور از قفسه‌های فلسفه در کتابخانه‌ها یا نمایشگاه‌های کتاب، ناخودآگاه قدم‌هایتان را تندتر می‌کنید چون فلسفه را دشوار، سنگین و مخصوص عده‌ای خاص می‌دانید، وقت آن رسیده این تصور قدیمی را کنار بگذارید. حقیقت این است که خواندن کتاب‌های فلسفی نه‌تنها ترسناک نیست، بلکه می‌تواند نگرش شما را به خودتان و جهان پیرامونتان عمیقاً دگرگون کند و شما را به نسخه‌ای آگاه‌تر و رشد‌یافته‌تر از خودتان برساند. کافی است از میان کتاب‌هایی که در این نوشتار معرفی شده‌اند و برای شروع فلسفه غرب مناسب‌ترند، یکی را انتخاب کنید؛ کم‌کم نگاهتان تغییر می‌کند، پرسش‌هایتان جدی‌تر می‌شوند و احساس می‌کنید وارد گفت‌وگویی زنده با بزرگ‌ترین اندیشمندان تاریخ شده‌اید؛ آن‌گاه فلسفه آرام و بی‌ادعا به زندگی روزمره‌تان راه پیدا می‌کند‌. به قلم «فاطمه فرخ‌رو»

فمینیسم چیست؟ همه ما بارها کلمه فمینیسم و فمینیست را شنیده‌ایم و شاید حتی تصور خوبی از این کلمه نداشته باشیم، اما به‌جرئت می‌توان گفت که بسیاری از افراد تعریف دقیقی از مفهوم فمینیسم ندارند. برای شروع بهتر است ابتدا از خود بپرسیم فمینیسم چیست و از کجا آمده است؟ فمینیسم به‌عنوان یک «جنبش» عملاً از قرن نوزدهم میلادی آغاز شد، اما ریشه این مفهوم بسیار عمیق‌تر است. در واقع از همان زمانی که زنان شروع به پرسیدن این سؤال اساسی کردند که «چرا نباید حق رأی، مالکیت، یا تحصیل داشته باشیم؟»، بذر فمینیسم کاشته شد. در آن دوران، جوامع غربی (و البته بسیاری از جوامع دیگر) زنان را عملاً «شهروند درجه دو» می‌دانستند؛ یعنی بدون حق رأی، بدون مالکیت مستقل و محدود به خانه و خانواده. اولین فمینیست‌ها بدون اینکه نام و یا برچسبی داشته باشند، شروع به مبارزه با این نابرابری‌های جنسیتی کردند. نگاهی جامع به تاریخ فمینیسم الف) موج اول فمینیسم (قرن 19 تا اوایل قرن 20) موج اول فمینیسم با تمرکز اصلی بر روی حقوق قانونی، به‌ویژه حق رأی زنان رخ داد. زنان در بریتانیا و آمریکا اولین گروه‌هایی بودند که به شکل سازمان‌یافته اعتراض کردند. از معروف‌ترین چهره‌های موج اول می‌توان به «سوزان بی. آنتونی» و «امیلین پانکه رست» اشاره کرد. آنها تظاهرات، زندان و حتی تحقیر عمومی را تحمل کردند تا در نهایت زنان در اوایل قرن بیستم حق رأی به دست آوردند. اما این موج بیشتر صدای زنان سفیدپوست و طبقه متوسط بود. فمینیسم هنوز جهانی و چندصدایی نشده بود. ب) موج دوم فمینیسم (دهه1960 تا 1980 - قرن 20) موج دوم فمینیسم با تمرکز در مورد برابری اجتماعی، شغلی و جنسی اتفاق افتاد. بعد از جنگ جهانی دوم، زنان زیادی وارد بازار کار شده بودند، ولی هنوز در سایه مردان قرار داشتند. در این دوران شعار معروف “The personal is political” (مسائل شخصی، سیاسی‌اند) شکل گرفت. زنان گفتند که تبعیض فقط در قوانین نیست، بلکه در خانه، زبان، رسانه و ذهن‌ها هم هست. این موج مسائل زیر را مطرح کرد:  حق کنترل بر بدن و سقط جنین برابری شغلی و دستمزد نقد تصویر زن در رسانه‌ها افشای خشونت خانگی و آزار جنسیج) موج سوم فمینیسم (دهه 1990 تا حدود 2010) موج سوم چهره جدیدی از فمینیسم را آشکار کرد. در این موج تمرکز بر روی سه کلمه تنوع، هویت و فردیت بود. در واقع در موج سوم فمینیسم، خودش را نقد کرد و زنان فریاد زدند که تجربه زن بودن برای همه زنان یکی نیست. در اینجا فرهنگ و حتی رنگ پوست و نژاد نیز مورد توجه قرار گرفت. در واقع زن بودن در هر فرهنگ و هر نژاد مفهومی متفاوت به خود گرفت و ایجاد یک نسخه کلی برای همه زنان مورد نقد قرار گرفت چرا که هر زنی پیش از آن یک زن باشد، یک انسان است و مطابق با شرایطی که در آن قرار دارد باید با زن بودن خود رو‌به‌رو شود. اگر صرفا تلاش برای حقوقی مثل حق رای برای یک زن در یک نقطه از جهان مطرح است، برای زن دیگری در جای دیگر شاید فقط تلاش برای بقا و زنده ماندن به عنوان یک زن مطرح باشد. د) موج چهارم فمینیسم (از حدود 2015 تا امروز) در این موج تمرکز اصلی بر روی همه جنسیت‌ها قرار گرفت و خشونت جنسی بسیار بولد شد به‌طوری‌که جنبش‌های مختلفی برای مبارزه با خشونت جنسی شکل گرفت. در واقع موج چهارم سعی دارد این را فریاد بزند که همه جنسیت‌ها و گرایش‌ها نیازمند فرهنگ عادلانه هستند. در این موج مردان نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند برای مثال بروز احساسات که امری انسانی‌ست سال‌ها در مردان سرکوب می‌شد؛ چراکه بروز احساسات امری زنانه تلقی شده بود و به همین دلیل این حق از مردان سلب شده بود. موج چهارم میدان مبارزه خود را در فضای دیجیتال شکل داده است و قدرت قابل توجهی دارد و همچنان ادامه دارد. باور‌های نادرست درباره فمینیسم به‌طور‌ کلی اگر زنان کارهایی را انجام دهند که مردانه شمرده شده است و برحسب اتفاق اشتباهی در آن کارها انجام دهند، این اشتباهات برجسته می‌شود، به طوری که آن را صرفا به زن بودن آنان نسبت می‌دهند نه یک اشتباه انسانی و فردی؛ در حالی‌که بسیاری از مردان نیز ممکن است در همان کار اشتباه کرده باشند اما آن اشتباهات به جنسیت آنان ربط داده نمی‌شود؛ بلکه امری فردی شمرده می‌شود و اگر مردی کاری که اصطلاحا زنانه است انجام دهد، موجب تحقیر و کوچک شمردن وی می‌شود که همین مسئله اهمیت فمینیسم را نشان می‌دهد. بنابراین لازم است به بعضی از باورهای نادرست درباره فمینیسم اشاره کنیم. 1- فمینیسم یعنی مردستیزی و برتری دادن زنان به مردان: فمینیسم با مردان دشمنی ندارد؛ بلکه ساختارهای مردسالار و نابرابر را نقد می‌کند. نقد یک نظام اجتماعی به معنای نفرت از افراد نیست. فمینیسم به‌دنبال حذف نابرابری‌هاست، نه جابه‌جایی جای ستمگر و ستمدیده یا ایجاد امتیاز ویژه برای زنان. 2- فمینیسم فقط مخصوص زنان است: فمینیسم درباره‌ی عدالت جنسیتی صحبت می‌کند و مردان نیز از شکستن کلیشه‌های جنسیتی و نقش‌های تحمیلی سود می‌برند. 3- برابری جنسیتی قبلاً به‌دست آمده و فمینیسم دیگر لازم نیست: وجود دستمزدهای نابرابر، خشونت جنسیتی، نابرابری در قدرت و کلیشه‌های فرهنگی نشان می‌دهد برابری واقعی هنوز محقق نشده است. 4- فمینیسم تفاوت‌های بیولوژیکی و زیستی را نادیده می‌گیرد: فمینیسم به دنبال مساوات با مردان و نادیده گرفتن تفاوت‌های زیستی نیست؛ بلکه به دنبال برابری و حقوق برابر است و برابری با مساوات مفهومی متفاوت دارد. فمینیسم دستاویز قرار دادن تفاوت‌های زیستی در جهت نادیده گرفتن حق و حقوق یک جنسیت را به نقد می‌کشد؛ زیرا تفاوت به معنای نقص و تبدیل شدن به جنس دوم نیست. فمینیسم با تبدیل این تفاوت‌ها به نابرابری‌های اجتماعی مخالفت می‌کند. 5- همه‌ی فمینیست‌ها یک‌جور فکر می‌کنند: فمینیسم جنبشی چندصدایی است و شامل دیدگاه‌ها و رویکردهای متنوعی با تأکید بر تجربه‌های متفاوت زنان و جنسیت‌هاست. 6- فمینیسم ضد خانواده و ضد مادری است: فمینیسم با اجبار به نقش‌های سنتی مخالف است، نه با خانواده یا مادری؛ تأکید آن بر حق انتخاب آزادانه است. 7- فمینیسم یک ایدئولوژی صرفاً غربی است: هرچند واژه‌ی فمینیسم در غرب شکل گرفته، اما مبارزه برای عدالت جنسیتی پدیده‌ای جهانی است و فمینیسم‌های بومی متعددی وجود دارند که حتی بدون آنکه با این کلمه آشنا باشند برای حقوق خود جنگیده‌اند. معرفی 5 کتاب با موضوع فمینیسم برای فهم فمینیسم، اتکا به شنیده‌ها و گفته‌ها کافی نیست و خواندن کتاب‌هایی درباره فمینیسم کمک بسیار زیادی به شناخت این جنبش می‌کند. در زیر به معرفی تعدادی از معروف‌ترین کتاب‌های فمینیستی پرداخته‌ایم. 1- جنس دوم  کتاب جنس دوم یکی از بحث‌برانگیزترین کتاب‌های فمینیستی است که در سال 1949 منتشر شد و شاید بتوان گفت که سیمون دووبوار با انتشار این کتاب، در شروع موج دوم فمینیسم تأثیرگذار بود. جنس دوم در دو جلد منتشر شده است که در جلد اول نگاهی تحلیلی و تاریخی به زنان دارد و پایه نظری بحث را می‌سازد و در جلد دوم زنان را در زندگی واقعی بررسی می‌کند و نگاهی روانکاوانه دارد. هر دو جلد این کتاب ساختاری منسجم دارد و به بسیاری از سؤال‌ها در مورد فمینیست و حواشی پیرامون آن پاسخ می‌دهد.  باوجود آنکه سیمون دووبوار یک فیلسوف اگزیستانسیالیست بود؛ اما کتاب جنس دومش مورد نقد آلبر کامو که به‌نوعی از نظر فلسفی هم‌فکر بودند، قرار گرفت. کامو معتقد بود که نگاه دووبوار به مردان خصمانه بوده است و کتاب وی را نپسندید.  ایده اصلی کتاب جنس دوم حول جمله معروف سیمون دووبوار می‌چرخد: «هیچ‌کس زن به دنیا نمی‌آید، بلکه زن می‌شود». منظور او از این حرف این است که زنانگی یک سرنوشت بیولوژیکی نیست، بلکه یک ساختار اجتماعی است که از طریق هنجارها، انتظارات و ساختارهای قدرتی که آزادی زنان را محدود می‌کنند، تولید می‌شود. این کتاب بررسی می‌کند که چگونه زنان از نظر تاریخی به‌عنوان «دیگری» قرار گرفته‌اند که در رابطه با مردان تعریف می‌شوند و نه به‌عنوان سوژه‌های خودمختار.  اگر به دنبال کتابی برای مطالعه درباره فمینیسم هستید، خواندن یک کتاب فمینیستی از یک فیلسوف اگزیستانسیال می‌تواند شروع جذابی باشد، به‌خصوص اگر با نگاه اگزیستانسیال نیز آشنا باشید. کتاب جنس دوم یکی از بهترین کتاب‌های فمینیستی است که در انتشارات توس توسط قاسم صنعوی به چاپ رسیده است.   2- مانیفست یک فمینیست چیماماندا انگُزی ادیچی که برای اولین‌بار با رمان «نیمی از یک خورشید زرد» به شهرت رسید، کتاب مانیفست یک فمینیست در پانزده پیشنهاد را در سال 2017 منتشر کرد که در این کتاب 15 توصیه را برای تربیت دخترانی قوی و فمینیست با ما به اشتراک گذاشته است. چیماماندا ادیچی که خود یک بانوی نیجریه‌ای است، نه فقط با تبعیض نژادی دست‌وپنجه نرم کرده است، بلکه با تبعیض جنسیتی نیز بسیار درگیر بوده است. او معتقد است که زنان باید در اعماق ذهن خود این را بیاموزند که با مردان برابر هستند و از نظر جایگاه و حقوق از حق کمتری برخوردار نیستند. کتاب مانیفست یک فمینیست کتاب بسیار معروفی در حوزه فمینیسم است. همچنین این نویسنده کتاب دیگری در حوزه فمینیست با عنوان «ما همه باید فمینیست باشیم» به چاپ رسانده است که در این کتاب نیز تمامی آنچه که به‌عنوان یک فمینیست به آن است را به چاپ معتقد رسانده است.  کتاب مانیفست یک فمینیست در پانزده پیشنهاد در انتشارات کتاب کوله‌پشتی به چاپ رسیده است.   3- زنان در روزگارشان کتاب زنان در روزگارشان، برخلاف مانیفست یک فمینیست، به چند توصیه کوتاه در مورد فمینیست بودن بسنده نمی‌کند، بلکه ساختار و نگاهی کاملاً متفاوت به مسئله فمینیسم دارد. این کتاب، از نظر محتوا و اعتبار، وزنه بسیار سنگینی دارد؛ چرا که مارلین لگیت، تاریخ‌دان و پژوهشگر، در این کتاب ریشه‌های شکل‌گیری فمینیسم، تبدیل‌شدن آن به جنبش و مسائل سیاسی و اجتماعی حول محور این موضوع را به طور کامل بررسی می‌کند و همین مسئله موجب شده است که این کتاب بسیار ارزشمند باشد. کتاب زنان در روزگارشان نگاهی بسته و کلیشه‌ای به مسائل زنان ندارد و یک سؤال مهم مطرح می‌کند که واقعاً فمینیسم چیست؟ و بر این نکته تأکید دارد که فمینیسم در ذهن زنان نیز معنای یکسانی ندارد پس باید چطور به مشترکاتی درباره فمینیسم رسید؟ مارلین لگیت به نقش جریانات سیاسی و اجتماعی بر مکتب فمینیست نیز پرداخته است و همین دیدگاه جریان‌شناسانه وی، کتاب زنان در روزگارشان را در میان دیگر کتاب‌های فمینیستی برجسته می‌کند. این کتاب توسط نیلوفر مهدیان در نشر نی ترجمه شده و سپس به چاپ رسیده است.   4- باشگاه مشت زنی فمینیستی محیط کار برای زنان همیشه سرشار از چالش‌های جنسیتی بوده است. همین مسئله جسیکا بنت را بر آن داشت تا کتابی با عنوان باشگاه مشت زنی فمینیستی منتشر کند که راهنمای زنان برای مقابله و رویارویی با نادیده‌گرفتن حقوقشان در محیط کار است. جسیکا بنت معتقد است که تبعیض در محیط کار نه‌تنها در بحث حقوق و دستمزد وجود دارد؛ بلکه در شیوه رفتار با زنان به‌خصوص آنهایی که فرزند دارند و مادر هستند، به‌شدت دیده می‌شود.  نکته مهم در این کتاب آن است که نویسنده نگاه مردستیزانه ندارد و حتی به زنان توصیه می‌کند که لازم است گاهی رفتار مردان در محیط کار را الگو خود قرار دهند. کتاب باشگاه مشت زنی فمینیستی کتابی‌ست که شاید لازم باشد تا همه زنان شاغل بخوانند و پیرو آن نگاهی متفاوت به شرایط حضور خود در محیط‌های کاری بیندازند. این کتاب تصویرهای جالبی نیز دارد که خواندن آن را جذاب می‌کند. کتاب باشگاه مشت زنی فمینیستی توسط فاطمه باغستانی ترجمه شده است و در انتشارات کتاب کوله پشتی منتشر شده است.   5- زنان به پیش شاید نام شریل سندبرگ را پیش‌ازاین نیز شنیده باشید. او مدیر اجرایی شرکت فیس‌بوک است و یکی از بزرگ‌ترین زنان کارآفرین، موفق و پول‌دار جهان است که با تلاش و به تحقق‌رساندن ایده‌هایش توانسته جایگاه اجتماعی خود را بالا ببرد. کتاب زنان به پیش (طرحی برای ارتقای منزلت اجتماعی زنان و افزایش مفاهمه بین زن و مرد) یکی از بهترین کتاب‌های فمینیستی و البته مدیریتی جهان است که توسط شریل سندبرگ به نگارش درآمده است.  او در این کتاب به شما می‌آموزد که چگونه در مسیر پیشرفت و تحقق آرزوها و افکار خود، قدم‌به‌قدم حرکت کنید، به‌خصوص اگر زن هستید و به‌عنوان یک زن قرار است مشکلات شما چندین برابر باشد.  نکته اصلی این کتاب آن است که در این کتاب قرار نیست فقط به خواندن تجربیات و توصیه‌های نویسنده اکتفا کنیم، بلکه قرار است با تحلیل‌ها و پژوهش‌های مختلفی روبه‌رو شویم که بخشی از کتاب به آنها اختصاص یافته است و همین مسئله پایه‌ای علمی برای ما می‌سازد. فراموش نکنید که قرار نیست این کتاب را فقط زنان بخوانند، کتاب زنان به پیش برای مردان نیز قطعاً مفید خواهد بود. این کتاب توسط حمیدرضا آریان‌پور ترجمه شده و در انتشارات دنیای اقتصاد به چاپ رسیده است. خرید بهترین کتاب‌های فمینیستی ما در این مقاله سعی کرده‌ایم که بهترین کتاب‌های فمینیستی را به شما معرفی کنیم، اگرچه کتاب‌های بسیار زیاد دیگری مثل «زنان سیبیلو و مردان بی‌ریش»، «جنس اول»، «خیانت زنان به هم نوعان خود» و «چه کسی گهواره را تکان خواهد داد؟» اشاره کرد. اگر به مطالعه‌ی موضوعات مرتبط با فمینیسم و آشنایی با دیدگاه‌های متنوع در این حوزه علاقه‌مند هستید، می‌توانید برای تهیه و خرید بهترین کتاب‌های فمینیستی معرفی‌شده به سایت پاتوق کتاب مراجعه کنید و انتخابی آگاهانه داشته باشید. به قلم «مهدیه فرجی»