جامع ترین کتاب ها با موضوع سیره و سبک زندگی حضرت فاطمه زهرا (س)
حضرت فاطمه زهرا (س)؛ بانوی ایمان و ایستادگی
شناخت زندگی و اندیشه انسانهای بزرگ، میتواند نگاه ما را به زندگی عمیقتر کند و راههای تازهای برای بهتر زیستن پیش رویمان بگذارد. حضرت فاطمه زهرا (س)، دختر پیامبر اسلام (ص) و حضرت خدیجه (س)، بانویی است که در عمر کوتاه خود، درسهایی ماندگار از ایمان، خردمندی، مهربانی و ایستادگی به یادگار گذاشت.
کتابهایی که درباره حضرت فاطمه زهرا (س) نوشته شدهاند هر کدام به شناخت بهتر این بانوی بزرگ کمک میکنند. برخی از آنها به زندگی و سیره ایشان میپردازند، برخی اندیشهها و معارفشان را بررسی میکنند و برخی دیگر، با زبانی داستانی و ادبی، گوشههایی از زندگی ایشان را به تصویر میکشند.
آشنایی با این آثار فرصتی است تا با ابعاد گوناگون شخصیت، اندیشهها و سیره سرور زنان عالم بیشتر آشنا شویم و از زندگی پربار ایشان برای بهتر زیستن بیاموزیم.
بهترین کتاب هایی که درباره حضرت زهرا (س) منتشر شده است
از میان کتاب های متنوعی که درباره حضرت زهرا (س) نگاشته شده اند، 30 کتاب را انتخاب کرده ایم. این کتاب ها برای سهولت در دسترسی، به 6 دسته بندی تقسیم شده اند.
با ما همراه باشید تا با کامل ترین لیست مطالعه در مورد حضرت زهرا (س) آشنا شوید.
الف) زندگینامه و سیره حضرت زهرا (س)
1. زندگانی حضرت فاطمه (س) و دختران آن حضرت
کتاب «زندگانی حضرت فاطمه علیها السلام و دختران آن حضرت»، نوشته سیدهاشم رسولی محلاتی به همت دفتر نشر فرهنگ اسلامی منتشر شده است.
این اثر با قلمی ساده و شیوا به شرح کامل زندگی بانوی بزرگ اسلام حضرت فاطمه (س) و دختران ایشان می پردازد. نویسنده با بهرهگیری از منابع شیعه و اهل سنت، کتاب را در هفت فصل تدوین کرده است.
فصل نخست به ولادت حضرت فاطمه (س)، فصل دوم به دوران کودکی و علاقه پیامبر (ص) به ایشان و فصل سوم به خواستگاری، ازدواج و زندگی مشترک ایشان با امام علی (ع) اختصاص دارد. در فصل چهارم، گوشههایی از فضایل و کرامات حضرت زهرا (س) بیان میشود.
فصل پنجم حوادث پس از رحلت پیامبر (ص)، از جمله ماجرای فدک و خطبه حضرت زهرا (س) را بررسی میکند و فصل ششم به بیماری، وصیت، شهادت و محل دفن ایشان میپردازد. در فصل پایانی نیز زندگی حضرت زینب (س) و امکلثوم (س)، از دوران کودکی تا رویدادهای مهم زندگیشان، روایت میشود.
این کتاب، اثری خواندنی برای آشنایی بیشتر با زندگی، فضایل و جایگاه حضرت فاطمه زهرا (س) و دختران ایشان است.
2. دردانه دلداده
شناخت اندیشهها، انتخابها و ویژگیهای شخصیتی انسانهای بزرگ، فرصتی برای عمیقتر دیدن زندگی، فهم بهتر مسیر و باورهای آنان است. در این میان، زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) از جنبههای گوناگون شایسته شناخت و تأمل است.
کتاب «دردانه دلداده» نوشته محمدجواد مروجیطبسی، با مقدمه آیتالله جعفر سبحانی، اثری با رویکرد تاریخی و تحلیلی است که در شانزده فصل به بررسی ابعاد مختلف زندگی حضرت زهرا (س) میپردازد.
نویسنده از ولادت، نامها و القاب و مقام معنوی آن حضرت آغاز میکند و با بررسی ویژگیها و مناقب ایشان، تصویری از سیره و شخصیت این بانوی بزرگوار ارائه میدهد. بخش دیگری از کتاب به حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) اختصاص دارد؛ از مصیبت فقدان پدر و دفاع از ولایت گرفته تا ماجرای فدک، دوران بیماری و شهادت حضرت زهرا (س).
نویسنده میکوشد با بررسی این موضوعات، شناختی فراتر از شرح رویدادها ارائه دهد و خواننده را با ابعاد مختلف زندگی، جایگاه و شخصیت حضرت فاطمه (س) آشنا سازد.
3. بدانید من فاطمه هستم
کتاب «بدانید من فاطمه هستم» به همت واحد پژوهش مؤسسه فرهنگی موعود عصر گردآوری شده و انتشارات جمکران آن را منتشر کرده است. این کتاب در سیزده گفتار، با بهرهگیری از حدود 130 منبع شیعه و اهلسنت، به بررسی زندگی حضرت زهرا (س) از پیش از تولد تا پس از شهادت میپردازد.
نویسندگان با استناد به آیات قرآن، احادیث و روایات، کوشیدهاند شناختی گستردهتر از شخصیت، فضایل و جایگاه دینی و اجتماعی ایشان ارائه دهند و به برخی پرسشها و ابهامهای مربوط به زندگی آن حضرت پاسخ بگویند.
موضوعات کتاب، جنبههای متنوعی از زندگی حضرت زهرا (س) را در بر میگیرد؛ از اسرار تولد و شخصیت ایشان در کلام وحی تا ولایت، مناقب و جایگاهشان در روز قیامت. همچنین، سیره عبادی و اسرار تسبیحات حضرت، سخنان و خطبهها، کرامات و معجزات نقل شده درباره ایشان و دلایل مخفی بودن مزارشان بررسی شده است.
در بخشهای دیگری از کتاب نیز ماجرای فدک، رسالتهای اجتماعی حضرت و جایگاه ایشان در دفاع از امامت و ولایت امیرالمؤمنین علی (ع) مورد توجه قرار گرفته است.
شرح خطبه فدکیه و بررسی مواضع حضرت در دفاع از حق و امامت، از بخشهای قابل توجه این اثر به شمار میرود.
4. اماه؛ دخترانهها، همسرانهها و مادرانههای حضرت فاطمه (س)
کتاب «اماه» نوشته حمید سبحانی صدر و منتشرشده از سوی انتشارات واژهپرداز اندیشه، به بررسی سیره اجتماعی و سبک زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) در نقشهای مختلف زندگی میپردازد.
نویسنده در این کتاب، رابطه حضرت زهرا (س) با پدر و مادر، زندگی مشترک ایشان با امام علی (ع)، شیوه تربیت فرزندان و رفتارهای اجتماعیشان را روایت میکند. موضوعاتی مانند محبت و همکاری میان همسران، پرورش فضایل اخلاقی در فرزندان و توجه به مسئولیتهای خانوادگی و اجتماعی، از محورهای اصلی کتاب است.
اماه با تمرکز بر جنبههای کاربردی سیره حضرت زهرا (س)، برای علاقهمندان به سبک زندگی اسلامی، تربیت فرزند و روابط خانوادگی مناسب است. حجم کم کتاب نیز مطالعه آن را برای کسانی که به دنبال آشنایی مختصر با این جنبههای زندگی حضرت هستند، آسانتر میکند.
ب) اندیشهها و معارف حضرت زهرا (س)
1. فرهنگ جامع سخنان حضرت فاطمه (س)
کتاب «فرهنگ جامع سخنان حضرت فاطمه (س)» مجموعهای برای آشنایی با سخنان و آموزههای حضرت زهرا (س) است که با همکاری گروه حدیث پژوهشکده باقرالعلوم (ع) تدوین شده و علی مؤیدی ترجمه فارسی آن را بر عهده داشته است. این اثر در دو جلد، سخنان حضرت را همراه با متن عربی گردآوری کرده و به ابعاد گوناگون زندگی و اندیشههای ایشان میپردازد.
بخش نخست کتاب، سخنان حضرت فاطمه (س) را از تولد تا زمان وفات پیامبر (ص) براساس ترتیب تاریخی تنظیم کرده است. سپس سخنان حضرت در دو دوره پیش و پس از ازدواج بررسی میشوند؛ دوره پس از ازدواج نیز به سه بخش پیش از تولد امام حسن و امام حسین (ع)، پس از تولد ایشان و مقارن وفات پیامبر (ص) تقسیم شده است.
بخش دوم کتاب، سخنان حضرت زهرا (س) پس از وفات پیامبر (ص) را بررسی میکند. این سخنان در دو بخش، پیش و پس از حمله به خانه حضرت فاطمه (س) تنظیم شدهاند. در ادامه، سخنان ایشان بر اساس موضوع دستهبندی شدهاند و مباحث اعتقادی مانند نبوت، امامت، قرآن و تفسیر، رجعت و قیامت را در بر میگیرند. همچنین موضوعات فقهی مانند: طهارت، نماز، روزه و حج، در کنار مباحث اخلاقی، دعاها، ذکرها و نمازهای حضرت فاطمه (س) مطرح شدهاند.
از ویژگیهای این مجموعه، تنظیم سخنان حضرت زهرا (س) هم بر اساس سیر تاریخی زندگی و هم بر پایه موضوعات اعتقادی، عبادی و اخلاقی است. همچنین ارائه متن عربی سخنان، امکان مراجعه به متن اصلی را برای علاقهمندان و پژوهشگران فراهم میکند.
2. مقام لیله القدری فاطمه (سلام الله علیها)
کتاب «مقام لیلةالقدری فاطمه (سلام الله علیها)» اثر استاد اصغر طاهرزاده، در 192 صفحه توسط انتشارات لب المیزان منتشر شده است. این اثر مجموعهای از مباحث و سخنرانیهای نویسنده درباره مقام قدسی و حقیقت نوری حضرت فاطمه زهرا (س) است که با تکیه بر روایات و معارف دینی، به ابعاد معنوی شخصیت ایشان میپردازد.
در این کتاب، نویسنده در سه مبحث «حقیقت نوری فاطمه (س)»، «مقام لیلةالقدری فاطمه (س)» و «فاطمه (س)؛ رازی پیدا و ناپیدا» از حقیقتی سخن میگوید که شناخت آن، راهی برای درک عمیقتر جایگاه حضرت زهرا (س) در عالم معنا و فهم نقش تاریخی ایشان پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) میگشاید. همچنین با بررسی روایات، به آداب شناخت و بهرهمندی از این حقیقت معنوی توجه میکند.
3. فاطمه الزهرا از علامه امینی
کتاب «فاطمه الزهرا» مجموعهای از گفتارها و تقریرات علامه عبدالحسین امینی، نویسنده کتاب الغدیر، درباره مقام و فضایل حضرت فاطمه زهرا (س) است که به کوشش حبیبالله چایچیان (حسان) گردآوری و توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شده است.
این کتاب با تکیه بر آیات قرآن کریم و احادیث و روایات، ابعاد مختلف شخصیت و جایگاه حضرت زهرا (س) را بررسی میکند. در بخش نخست، هفت آیه از قرآن کریم که به مقام و منزلت ایشان اشاره دارند، بررسی شدهاند؛ از جمله آیه تطهیر، آیه مباهله و آیه مودت. نکته قابل توجه این است که علامه امینی در این بخش، آیاتی را انتخاب کرده که تفسیر و ارتباط آنها با فضایل حضرت زهرا (س) مورد پذیرش اهل سنت نیز قرار گرفته است.
بخش دیگر کتاب به گزیدهای از روایات درباره فضایل حضرت زهرا (س) اختصاص دارد؛ از جمله روایاتی درباره پیوند محبت و دشمنی با ایشان با محبت و دشمنی با پیامبر اسلام (ص)، مقام معنوی حضرت و بشارت بهشت به دوستداران و پیروان ایشان.
در پایان کتاب نیز تعلیقاتی برای تکمیل مباحث پیشین آمده است. این مطالب موضوعاتی مانند شأن نزول آیه تطهیر و حدیث کساء، آیه امانت، جایگاه حضرت زهرا (س) در روز محشر و روایات مربوط به فضایل ایشان را در بر میگیرد.
این کتاب میتواند برای علاقهمندان به مطالعه سیره حضرت زهرا (س)، معارف قرآنی و روایی و پژوهشهای دینی مناسب باشد.
4. حقیقت عظیم
کتاب «حقیقت عظیم» مجموعهای از بیانات آیتالله سیدعلی خامنهای درباره حضرت فاطمه زهرا (س) است که از سال 1351 به بعد، به همت مؤسسه فرهنگی حدیث لوح و قلم گردآوری شده و انتشارات انقلاب اسلامی آن را منتشر کرده است. این کتاب در 320 صفحه، موضوعات گوناگونی را درباره شخصیت و جایگاه حضرت زهرا (س) پیش روی خواننده قرار میدهد.
مطالب کتاب در هشت محور تنظیم شدهاند؛ از شخصیت و فضایل عملی حضرت زهرا (س) و مقامات معنوی ایشان گرفته تا برکات وجودی آن حضرت، الگو بودن ایشان برای دیگران و وظایف ما در برابر این بانوی بزرگ. همچنین موضوعاتی مانند ارتباط انقلاب اسلامی با حضرت زهرا (س) و جایگاه زن از دیدگاه اسلام و غرب در این مجموعه بررسی شدهاند.
یکی از ویژگیهای کتاب، تنوع موضوعات و مستند بودن مطالب آن است. در تدوین اثر، آیات قرآن، روایات و منابع تاریخی مورد توجه قرار گرفتهاند تا خواننده بتواند با ابعاد مختلف شخصیت حضرت زهرا (س) آشنا شود و شناختی گستردهتر از جایگاه ایشان به دست آورد.
رهبر شهید، درباره عظمت شخصیت حضرت فاطمه (س) میفرمایند:
«فاطمه زهرا(س) به صورت، یک بشر و یک زن، آن هم زنی جوان است؛ اما در معنا، یک حقیقت عظیم، یک نور درخشان الهی، یک بنده صالح و یک انسان ممتاز و برگزیده است.»
اگر به بیانات آیت الله خامنه ای درباره حضرت فاطمه زهرا (س) علاقهمند هستید و میخواهید با نگاه ایشان به جایگاه این بانوی بزرگ و نقش الگو بودن حضرت زهرا (س) در زندگی فردی و اجتماعی بیشتر آشنا شوید، مطالعه کتاب حقیقت عظیم را به شما پیشنهاد می کنیم.
5. آیات کوثر؛ سخنان حضرت فاطمه (س)
کتاب «آیات کوثر؛ سخنان حضرت فاطمه (س)» نوشته محمدجواد مروجی طبسی و ترجمه محمدحسین خوشنویس، اثری حدیثی با موضوع سخنان و روایات حضرت فاطمه زهرا (س) است که انتشارات معارف آن را منتشر کرده است. این کتاب به موضوعی میپردازد که در میان آثار مربوط به زندگی و فضایل حضرت زهرا (س) کمتر بهصورت مستقل مورد توجه قرار گرفته است: گردآوری احادیث ایشان در یک مجموعه.
با اینکه کتابهای متعددی درباره زندگینامه، شخصیت و فضایل حضرت فاطمه (س) نوشته شدهاند، مجموعهای مستقل و جامع از احادیث ایشان کمتر در دسترس بوده است. نویسنده در کتاب «آیات کوثر» تلاش کرده این خلأ را برطرف کند و بیش از دویست حدیث مرتبط با حضرت زهرا (س) را گردآوری کند.
این مجموعه، هم احادیثی را در بر میگیرد که حضرت فاطمه (س) از پیامبر اکرم (ص) نقل کردهاند و هم روایاتی را که صحابه و اهلبیت (ع)، باواسطه یا بیواسطه، از ایشان روایت کردهاند. بخش عمده احادیث نقلشده از پیامبر (ص) بدون واسطه است؛ برخی نیز از طریق امیرالمؤمنین علی (ع) و یک روایت بهواسطه امسلمه، همسر پیامبر (ص)، نقل شده است.
کتاب آیات کوثر برای علاقهمندان به شناخت سخنان و آموزههای حضرت فاطمه زهرا (س)، مطالعه معارف اهلبیت (ع) و پژوهش در منابع حدیثی مناسب است. این اثر بهجای تمرکز صرف بر شرح زندگی و مناقب حضرت، امکان آشنایی مستقیمتر با مجموعهای از روایات منقول از ایشان را فراهم میکند.
6. صحیفه فاطمیه جامعه؛ مجموعه دعاها و خطبههای حضرت فاطمه (س)
کتاب «صحیفه فاطمیه جامعه» مجموعهای از دعاها و سخنان حضرت فاطمه زهرا (س) است که در قالب 67 دعای مأثور و دو خطبه از آن حضرت گردآوری شده است. این اثر با هدف گردآوری دعاها و معارف منقول از بانوی بزرگ اسلام، فرصتی برای آشنایی با آموزههای توحیدی و شیوه نیایش ایشان فراهم میکند. کتاب به همت مؤسسه امام المهدی (عج) و با همکاری نشر محیی منتشر شده است.
این کتاب در پنج بخش تنظیم شده است. بخش نخست به دعاهای حضرت زهرا (س) در ستایش خداوند و صلوات بر پیامبر اکرم (ص) و خاندان ایشان اختصاص دارد. در بخش دوم، دعاهای مربوط به نیازهای دنیوی و اخروی، طلب آمرزش، درخواست فضایل اخلاقی، گشایش در امور، رفع مشکلات و ادای دین گردآوری شده است.
بخش سوم شامل دعاهای حضرت در ساعات مختلف شبانهروز، روزهای هفته و مناسبتهای خاص است. بخش چهارم به دعاهایی میپردازد که به موقعیتهای گوناگون زندگی، از جمله نماز و خواب، مربوطاند. در بخش پنجم نیز دعاهای حضرت فاطمه (س) برای خود و دیگران و نفرین ایشان علیه دشمنان آمده است.
در ضمیمه کتاب، دو خطبه از حضرت زهرا (س) همراه با ترجمه فارسی روان ارائه شده است: خطبهای که در مسجدالنبی (ص) خطاب به ابوبکر و مردم ایراد شد و خطبهای که حضرت در منزل و در جمع زنان مهاجر و انصار بیان کرد. حدیث شریف کسا نیز در این ضمیمه قرار گرفته است.
کتاب صحیفه فاطمیه جامعه به علاقهمندان به سیره و معارف حضرت زهرا (س)، مطالعه ادعیه اهلبیت (ع) و آشنایی با خطبههای ایشان پیشنهاد میشود؛ بهویژه کسانی که میخواهند از دعاهای منقول از حضرت در نیایشهای روزانه و موقعیتهای مختلف زندگی بهره بگیرند.
ج) خطبه فدکیه و حوادث پس از رحلت پیامبر (ص)
1. روزهای فاطمه (س)
گاهی یک خطبه، فراتر از سخن گفتن از یک حق از دست رفته، پرده از حقیقتی بزرگتر برمیدارد. خطبه فدکیه حضرت فاطمه زهرا (س) از همین دست سخنان است؛ خطبهای که در دل حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم (ص)، از حق، حقیقت و سرنوشت جامعه اسلامی سخن میگوید.
کتاب «روزهای فاطمه» اثر علی صفایی حائری و منتشر شده در انتشارات لیلةالقدر، شرحی بر خطبه فدکیه است. نویسنده نمیخواهد تنها آنچه را درباره فدک و موضعگیری حضرت زهرا (س) میدانیم، دوباره بازگو کند او میکوشد جنبههایی از این سخنرانی را نشان دهد که شاید کمتر به آنها توجه کرده باشیم و از خلال آن، معنای عمیقتر حمایت از ولایت را دریابیم.
صفایی حائری در بخشهای مختلف کتاب، از ضرورت وجود ولی در زندگی انسان آغاز میکند و با پرداختن به موضوعاتی چون، وضعیت عرب پیش از بعثت، ویژگیهای امام علی (ع) و حوادث پس از رحلت پیامبر (ص) به بررسی زمینههای فاصله گرفتن مردم از ولایت میپردازد. همچنین موضوعاتی چون محبت و تربیت پیامبر (ص)، فتنه و انحراف و جایگاه معرفتی حضرت زهرا (س) در خطبه فدکیه را بررسی میکند.
کتاب در ادامه، متن عربی خطبه فدکیه را همراه با ترجمه فارسی آن در اختیار مخاطب میگذارد و در پایان، با مجموعهای از سرودههای شهادت حضرت زهرا (س)، حالوهوایی متفاوت به اثر میبخشد.
2. آیه شکسته تطهیر
کتاب «آیه شکسته تطهیر» ترجمه فارسی کتاب «بیتالاحزان» اثر شیخ عباس قمی است که با ترجمه فاطمه احمدی و به همت دفتر نشر معارف منتشر شده است. این کتاب در 240 صفحه، روایتی از زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) ارائه میدهد؛ بانویی که پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) در روزگاری پرآشوب، برای دفاع از حق و ولایت امیرالمؤمنین علی (ع) به میدان آمد و با سخنان روشنگرانه خود، اعتراضش به انحراف مسیر جامعه اسلامی را آشکار کرد.
در این اثر، حوادث پس از رحلت پیامبر (ص)، مسئله جانشینی و ولایت، مواضع حضرت زهرا (س) در برابر غصب حق اهلبیت (ع)، خطبههای روشنگرانه ایشان و روزهای پایانی زندگی آن حضرت روایت میشود.
شیخ عباس قمی، نویسنده این اثر، از محدثان، مورخان و سیرهنویسان برجسته شیعه است که نامش بیش از همه با کتابهایی چون مفاتیحالجنان و منتهیالآمال شناخته میشود. او بخش مهمی از آثار خود را به حدیث، ادعیه و شرح زندگی معصومان (ع) اختصاص داده است. «بیتالاحزان» نیز حاصل توجه او به زندگی و مصائب حضرت زهرا (س) است.
3. دختر پیامبر (ص)
کتاب «دختر پیامبر(ص)» اثر محمدعلی جاودان، به بررسی حوادث زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) با نگاهی تاریخی و تحلیلی و در بستر شرایط اجتماعی و سیاسی آن دوران میپردازد.
پس از رحلت پیامبر(ص)، چه حوادثی رخ داد و حضرت فاطمه زهرا(س) در برابر تحولات آن روزگار چه مواضعی داشت؟
در بخش نخست کتاب، موضوعاتی همچون سقیفه، ماجرای فدک و حوادث مربوط به خانه حضرت زهرا (س) مطرح میشود. بخش دوم نیز با رویکردی تطبیقی، روایتهای مربوط به محل دفن حضرت زهرا (س) را بررسی و مقایسه میکند.
«دختر پیامبر(ص)» با وجود حجم نسبتاً کم و تنها در 144 صفحه، اطلاعات تاریخی مفید و قابلتوجهی درباره این دوره سرنوشتساز ارائه میدهد.
اگر میخواهید در زمانی کوتاه با بخشی مهم از تاریخ صدر اسلام و روایتهای تاریخی مربوط به آن آشنا شوید، این کتاب میتواند انتخابی خواندنی باشد.
4. خطبه فدکیه
کتاب «خطبه فدکیه؛ مبانی معرفتی و زمینههای تاریخی» نوشته سیدمحمدمهدی میرباقری، تلاشی برای شناخت عمیقتر سخنان حضرت فاطمه زهرا (س) و بررسی ابعاد معرفتی و تاریخی خطبهای است که فراتر از ماجرای بازپسگیری فدک، پیامهای مهمی درباره دین و ولایت در بر دارد.
خطبه فدکیه، سخنرانی حضرت فاطمه زهرا (س) در مسجدالنبی پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) است که در پی ماجرای فدک ایراد شد. این خطبه مجموعهای از معارف عمیق درباره خداشناسی، معاد، نبوت، عظمت قرآن، فلسفه احکام و ولایت را در بر میگیرد و زمینهای برای شناخت دیدگاههای اعتقادی و اجتماعی حضرت زهرا (س) فراهم میکند.
میرباقری در این اثر، ابتدا به جایگاه حضرت زهرا (س) میپردازد و سپس با تکیه بر معارف قرآنی، تقابل دو جریان نور و ظلمت را بررسی میکند. او همچنین با بیان جریان نفاق و انحرافهای شکلگرفته در جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر (ص)، نشان میدهد که چگونه ماجرای فدک موجب آشکار شدن حقیقت و روشن شدن جایگاه ولایت شد. خطبه فدکیه در شماری از منابع شیعه و اهل سنت نقل شده است.
خطبه فدکیه، راهی برای شناخت جهانبینی حضرت زهرا (س) و معارفی است که در شناخت دین و مسیر ولایت اهمیت دارد.
د) داستان و رمان درباره حضرت فاطمه (س)
1. داستان فاطمه (س)
علیرضا نظری خرم در کتاب «داستان فاطمه (س)» تلاش کرده است زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) را در قالب رمانی معاصر و با زبانی صمیمی و نزدیک به زمانه ما روایت کند. این کتاب را انتشارات کتابستان معرفت منتشر کرده است.
برای شناخت حضرت زهرا (س) بزرگبانویی که زندگی کوتاهش سرشار از رویدادهای مهم و درسهای ماندگار است، گاهی باید از داستانهای آشنا فاصله گرفت و زندگی ایشان را از پنجره ای تازه تماشا کرد، با زبانی که به امروز ما نزدیک است و قصههایی که ریشه در گذشته دارند.نویسنده با بهرهگیری از زبانی محاورهای، داستانی از زندگی حضرت زهرا (س) ارائه میدهد که بر منابع تاریخی و حدیث استوار است و از خیالپردازی فاصله دارد. روایت کتاب از آفرینش حضرت فاطمه (س) آغاز میشود، دورههای گوناگون زندگی ایشان را در بر میگیرد و در نهایت به مقام و جایگاه ایشان در آخرت میپردازد.
نویسنده برای نگارش این اثر، از منابع کهن شیعه و اهل سنت، از سده نخست تا قرن هشتم هجری، بهره برده و گزارشهایی از عالمان و مورخان اهل سنت را نیز در آن گنجانده است. این کتاب برای نوجوانان و افرادی که با کتاب های سنگین تاریخ ارتباط نمی گیرند بسیار مناسب است.
گوشه ای از کتاب «داستان فاطمه»
پیامبر بعد از سیاحت بهشت، با همون ساز و برگی که رفته بود به مکه برگشت. جبرئیل که یه جورایی رفیق پیامبر بود، سر حرف رو باز کرد و به حضرت گفت: خداوند سلام رساند و امر فرمود که یه چله از همسرت خدیجه کناره بگیری و توی کنجی خلوت به عبادت پروردگار مشغول باشی. پیامبر که از بابا شدن دلش غنج می رفت، با جبرئیل خداحافظی کرد.
2. رسیدن به خاتونی که میرود
کتاب «رسیدن به خاتونی که میرود» نوشته سیدمحمد ساداتاخوی، رمانی 186 صفحهای است که انتشارات کتابستان معرفت منتشر کرده است. این رمان، زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) را از روزهای شیرین کودکی در کنار پدر و مادرشان، تا هجرت به مدینه و روزهای تلخ پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) را نقل میکند.
داستان، از دختری میگوید که در آغوش پدر بالید، پس از فقدان او روزهای دشواری را پشت سر گذاشت، در دفاع از همسرش، امیرالمؤمنین علی (ع)، استوار ماند و با پرورش امام حسن (ع) و امام حسین (ع)، چراغ امامت را روشن نگاه داشت. رمان در ادامه به روزهای پایانی زندگی حضرت زهرا (س)، رنجها و مظلومیت ایشان و حوادث منتهی به شهادتشان میپردازد.
ویژگی متمایز این کتاب، روایت همزمان دو داستان است: نویسنده در کنار زندگی حضرت زهرا (س)، به زندگی و روزگار انسان امروز نیز میپردازد. دو قصه از دو زمان متفاوت که در کنار هم قرار میگیرند تا خواننده میان رویدادهای گذشته و تجربههای زندگی امروز ارتباطی تازه پیدا کند.
3. کتاب کشتی پهلوگرفته
کتاب «کشتی پهلوگرفته» اثر سید مهدی شجاعی، راهی برای شناخت زندگی و مظلومیت حضرت فاطمه زهرا (س) میگشاید؛ بانویی که نامش با عشق، حقیقتخواهی و دفاع از حق پیوند خورده است.
این کتاب، مرثیهای داستانی درباره زندگی حضرت زهرا (س) و حوادث تلخ پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) است. نویسنده در 14 فصل، روایت را به زبان شخصیتهای مختلف، از جمله خود حضرت زهرا (س) و نزدیکان ایشان، بازگو میکند. این شیوه روایت چندصدایی، مخاطب را از زاویههای گوناگون با شخصیت بانوی دو عالم و رنجهایی که بر ایشان گذشت، آشنا میسازد.
نثر ادبی، شاعرانه و عاطفی سیدمهدی شجاعی، در کنار روایت حوادث تاریخی، به کتاب حالوهوایی متفاوت بخشیده است.
4. حیدر
کتاب «حیدر» نوشته آزاده اسکندری و منتشرشده از سوی انتشارات کتابستان معرفت، روایتی داستانی از 9 سال زندگی مشترک امام علی (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س) است. این کتاب حوادث سالهای دوم تا یازدهم هجری را از زبان امیرالمؤمنین (ع) روایت میکند؛ از روزهای نزدیک به ازدواج ایشان تا روزهای پس از شهادت حضرت زهرا (س).
نویسنده با تکیه بر بیش از 120 منبع شیعه و اهل سنت، تلاش کرده است روایتهای پراکنده تاریخی را در قالب داستانی پیوسته و منسجم کنار هم قرار دهد. زندگی خانوادگی امام علی (ع)، رابطه ایشان با حضرت زهرا (س)، جنگها و رویدادهای مهم این دوره، از موضوعات کتاب هستند.
روایت اولشخص از زبان امام علی (ع) و ترتیب زمانی حوادث، از ویژگیهای این اثر است که به خواننده کمک میکند تصویری یکپارچهتر از زندگی و زمانه ایشان به دست آورد.
کتاب حیدر برای علاقهمندان به رمان تاریخی، تاریخ اسلام و آشنایی با زندگی امام علی (ع) و حضرت زهرا (س) مناسب است.
5. شرح الف خمیده
کتاب «شرح الف خمیده» نوشته لیلا مهدوی، روایتی مستند از زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) از پیش از تولد تا شهادت است. نویسنده با تکیه بر نزدیک به 100 منبع شیعه و اهل سنت و با پرهیز از خیالپردازیهای داستانی، زندگی حضرت را از زبان سه راوی روایت میکند: حضرت خدیجه (س)، حضرت زهرا (س) و اسماء بنت عمیس.
این کتاب در کنار جنبههای عبادی و خانوادگی، به ابعاد اجتماعی و سیاسی زندگی حضرت زهرا (س) و ایستادگی ایشان بر حقانیت امام علی (ع) میپردازد. روایت اولشخص و ترتیب تاریخی حوادث، از ویژگیهای این اثر است.
6. به امید دیدار
رمان «به امید دیدار» نوشته مریم شریف رضویان و چاپ انتشارات بهنشر، روایتی داستانی از زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) در سالهای پس از هجرت پیامبر (ص) به مدینه است. داستان از زاویه دید «اشواق»، زنی بتپرست و زخمخورده از جامعه مردسالار عصر جاهلیت، روایت میشود که آشنایی با پیامبر (ص) و حضرت زهرا (س)، نگاه او را به زندگی و ایمان تغییر میدهد.
نویسنده در بستر زندگی اشواق و دیگر زنان آن دوران، به جایگاه زن در جامعه صدر اسلام و رویدادهایی از زندگی حضرت زهرا (س)، از جمله ازدواج، انفاق لباس عروسی، سه روز روزهداری و ماجرای فدک میپردازد. این رمان با نگاهی اجتماعی، تصویری داستانی از تأثیر سیره و اخلاق حضرت زهرا (س) بر اطرافیان ایشان ارائه میدهد.
اگر میخواهید زندگی حضرت زهرا (س) را از زاویهای متفاوت و در قالب یک رمان تاریخی بخوانید، کتاب «به امید دیدار» را از دست ندهید.
7.شبیه مریم
فضه از آن شخصیتهایی است که نامش با زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) گره خورده؛ بانویی که خدمت به دختر پیامبر (ص) را برگزید و به ایمان، دانش و انس با قرآن شناخته میشود.
رمان «شبیه مریم» از انتشارات کتاب جمکران، سراغ زندگی این بانوی کمتر روایتشده رفته است؛ از روزگار حضورش در نوبه تا رسیدنش به مدینه و همراهی با حضرت زهرا (س).
این کتاب با روایت زندگی فضه، فرصتی فراهم میکند تا با زنی آشنا شویم که جایگاهش تنها به خدمتگزاری محدود نبود؛ او راوی حدیث از حضرت زهرا (س) بود و چنان با قرآن مأنوس بود که بنا بر نقلهای تاریخی، سالها گفتوگوهای روزمرهاش را با آیات آن بیان میکرد.
با رمان «شبیه مریم»، زندگی فضه را دنبال کنید و از دریچه نگاه او، به روزگار حضرت زهرا (س) نزدیکتر شوید.
ه) کتابهای حضرت زهرا (س) برای کودک و نوجوان
1. مادر آفتاب
زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) تنها به رنجها و مظلومیتهای ایشان خلاصه نمیشود بلکه جلوههایی از ایمان، مهربانی و بزرگواری را در خود جای داده است که هنوز هم میتوان از ایشان آموخت.
کتاب «مادر آفتاب» نوشته مهریالسادات معرکنژاد، اثری داستانی و جلد دوم از مجموعه «چهارده خورشید، یک آفتاب» است که در 108 صفحه توسط انتشارات شهید کاظمی منتشر شده است.
این کتاب در قالب یکصد داستانک کوتاه و با زبانی روان، زندگی حضرت زهرا (س) را از پیش از تولد تا شهادت روایت میکند و مخاطب را با گوشههایی از سیره فردی، خانوادگی و اخلاقی ایشان آشنا میسازد. این کتاب علاوه بر مخاطب بزرگسال، مناسب گروه سنی کودکان و نوجوانان است.
2. مقتل فاطمی نوجوان
کتاب «مقتل فاطمی نوجوان» نوشته علی شعیبی در 88 صفحه، توسط نشر معارف منتشر شده که با زبانی ساده و روان، نوجوانان را با زندگی حضرت فاطمه زهرا (س)، جایگاه ایشان و امام علی (ع)، همچنین حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) آشنا میکند.
این اثر مستند در شش بخش، از تولد و کودکی حضرت فاطمه زهرا (س) و جایگاه ایشان در کلام پیامبر (ص) آغاز میشود و به حوادث منتهی به شهادت ایشان و کرامات و فضائل این بانوی بزرگ میپردازد. نویسنده منابع روایات را در حاشیه کتاب آورده و در پایان نیز پرسشهایی برای مرور مطالب قرار داده است. این کتاب علاوه بر آشنایی با بخشی از تاریخ اسلام، فرصتی برای تأمل در مفاهیمی مانند: حقطلبی، ولایتپذیری و ایستادگی بر باورها فراهم میکند و میتواند برای مطالعه نوجوانان و استفاده در فعالیتهای فرهنگی و کتابخوانی مدارس مناسب باشد.
نوجوان عزیز! اگر میخواهی بدانی حضرت فاطمه زهرا (س) در روزهای دشوار پس از رحلت پیامبر (ص) چگونه از حق دفاع کرد و چه درسهایی از زندگی ایشان میتوان آموخت، کتاب «مقتل فاطمی نوجوان» میتواند چراغ راه زندگیات باشد.
3. مثل تو، بانوی من، فاطمه
کتاب «مثل تو، بانوی من، فاطمه» با نویسندگی و تصویرگری کلر ژوبرت، داستانی لطیف و نیمهتخیلی درباره ولادت حضرت فاطمه زهرا (س) است که انتشارات رودآبی آن را در 26 صفحه منتشر کرده است.
داستان از نگاه دختربچهای به نام «سما» بیان میشود که در همسایگی خانه پیامبر (ص) و حضرت خدیجه (س) زندگی میکند و ماجرای تولد حضرت فاطمه (س) را با نگاه کودکانهاش بازگو میکند. سما، بانوی مهربانی را دوست دارد و میخواهد مانند او در کمک به مادر، مهربانی با دیگران، لبخند زدن، امانتداری و بخشندگی الگوی دیگران باشد.
کلر ژوبرت با ترکیب واقعیتهای تاریخی و خیال کودکانه، کودکان را با بخشی از زندگی دختر پیامبر (ص) آشنا میکند. در پایان کتاب نیز مطالبی برای شناخت بیشتر آن دوران و آموزش ساخت «فرشته کاغذی» آمده است.
این کتاب به زبانهای انگلیسی و فرانسه نیز نوشته شده و برای کودکان 5 تا 9 سال مناسب است.
4. آتش بر دامن ماه
کتاب «آتش بر دامن ماه» نوشته سید سعید هاشمی، مستندی داستانی از حضرت زهرا (س) به همراه مرثیه است که از حوادث پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) و ماجراهای منتهی به شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) برای مخاطب نوجوان می گوید.
نویسنده در این اثر، با بهرهگیری از روایت شخصیتهای گوناگون و در قالب 30 فصل، از زندگی حضرت زهرا (س)، مظلومیت ایشان و رنجهایی سخن میگوید که پس از رحلت پدر بزرگوارشان متحمل شدند.
ماجرا از روزهای پس از رحلت پیامبر (ص) آغاز میشود؛ روزهایی که با رخدادهایی سرنوشتساز همراه بود. واقعه سقیفه، ماجرای بیعت با امیرالمؤمنین علی (ع) و حوادثی که به شهادت حضرت زهرا (س) انجامید.
«آتش بر دامن ماه» میتواند انتخابی خواندنی برای نوجوانان و جوانانی باشد که میخواهند درباره زندگی و مظلومیت حضرت فاطمه زهرا (س)، جایگاه امیرالمؤمنین علی (ع) و روزهای پس از رحلت پیامبر (ص) بیشتر بدانند و با گوشههایی از تاریخ آن دوران بیشتر آشنا شوند.
و) کتابهای سبک زندگی و خانواده با الگوگیری از حضرت زهرا (س)
1. فاطمه فاطمه است
علی شریعتی، در کتاب «فاطمه فاطمه است» میکوشد حضرت فاطمه زهرا (س) را فراتر از نسبتهای خانوادگی، به عنوان شخصیتی مستقل و الگویی برای زن مسلمان معرفی کند. او با بررسی وضعیت زنان در جامعه عرب پیش از اسلام، جایگاه زن در نگاه پیامبر اسلام (ص) و تحولات پس از ظهور اسلام، به تبیین شخصیت و جایگاه اجتماعی حضرت فاطمه (س) میپردازد؛ شخصیتی که زندگی و انتخابهایش زمینهای برای تأمل درباره هویت و مسئولیت زن فراهم میکند.
یکی از محورهای مهم کتاب، بررسی هویت زن و نقش او در جامعه است. شریعتی با نگاهی انتقادی به برخی برداشتهای سنتی و الگوهای رایج در جوامع جدید، درباره استقلال فکری، مسئولیت اجتماعی و انتخاب آگاهانه زن سخن میگوید و از این رهگذر، مخاطب را به بازاندیشی در جایگاه زن در زندگی امروز دعوت میکند.
این کتاب، متن پیادهشده و تصحیحشده سخنرانی دکتر شریعتی در حسینیه ارشاد در سال 1350 است و موضوعاتی همچون عقل و عشق، سه چهره زن، روش ویژه پیامبر، تنهایی، زن در نظام مصرفی و تفاوت جنسیت با عشق را در بر میگیرد.
این اثر در دو قالب منتشر شده است: کتاب مستقل «فاطمه فاطمه است» در 214 صفحه و کتاب «زن؛ فاطمه فاطمه است» در 326 صفحه.
کتاب دوم، علاوه بر متن اصلی، شامل مطالب دیگری درباره مسائل زنان با عنوانهای «انتظار عصر حاضر از زن مسلمان»، «سمینار زن» و گفتوگویی درباره «حجاب» است؛ بنابراین، مجموعهای گستردهتر از اثر مستقل به شمار میرود. این کتاب به زبانهای عربی، انگلیسی، فرانسوی، اندونزیایی و زبانهای دیگر نیز ترجمه شده است.
اگر میخواهید حضرت فاطمه زهرا (س) را از منظری فراتر از روایتهای تاریخی بشناسید و درباره هویت زن و جایگاه اجتماعی او بیشتر بیندیشید، کتاب «فاطمه فاطمه است» فرصتی برای آشنایی با دیدگاههای دکتر شریعتی و نگاهی تازه به این موضوعات است.
2. مجموعه کتاب «ریحانه خدا»
حضرت فاطمه زهرا (س) را میتوان از زاویههای گوناگونی شناخت؛ از فضائل و جایگاه آسمانی ایشان گرفته تا شیوه زندگی، اندوههای پنهان و نقش ماندگارشان در تاریخ اسلام.
مجموعه چهارجلدی «ریحانه خدا» نوشته محسن عباسیولدی، تلاشی ادبی و عاطفی برای نزدیکشدن به دنیای این بانوی بزرگ و آشنایی با جلوههای گوناگون شخصیت ایشان است. این مجموعه با نثری ادبی و شاعرانه، در چهار جلد به موضوعاتی متفاوت اما بههمپیوسته میپردازد.
جلد نخست، «منبع نور بهشت، خنده تو فاطمه؛ قصه آسمانی بانو»، از فضائل و ویژگیهای حضرت زهرا (س) میگوید. جلد دوم، «بانو! اجازه! پای درس آسمانیترین بانو»، مخاطب را با سبک زندگی و آموزههای عملی ایشان آشنا میکند. در جلد سوم، «فاطمهای که تو یادمان دادی»، مجموعهای از دلنوشتههای فاطمی و مهدوی پیش روی خواننده قرار میگیرد و جلد چهارم، «واژههای خیس؛ قصه ناتمام مادر»، به مصائب و رنجهای حضرت زهرا (س) میپردازد.
3. او فاطمه است
چگونه میتوان از زندگی بانویی الگو گرفت که سیره و اندیشههایش، فراتر از زمان و مکان، میتواند راهنمای انسان امروز باشد؟
کتاب «او فاطمه است؛ گوهر هستی و تراز سبک زندگی» اثر زهره یزدانپناه قرهتپه، تلاشی برای نزدیکتر کردن مخاطب به شناخت حضرت فاطمه (س) است. این کتاب در 337 صفحه توسط انتشارات دانش و اندیشه معاصر منتشر شده و با بازآفرینی مطالب جلدهای اول تا سوم «دانشنامه فاطمی» میکوشد محتوای پژوهشی آن مجموعه را با زبانی روان، ساده و ادبی به مخاطبان عمومی بهویژه زنان، دختران و دانشجویان ارائه دهد.
نویسنده در عین سادهنویسی، بر مستند بودن مطالب پایبند مانده و مباحث اعتقادی و استدلالی را به زبانی قابلفهمتر بیان کرده است.
این اثر در سه بخش تنظیم شده که هرکدام از زاویهای متفاوت به شناخت حضرت فاطمه زهرا (س) میپردازند.
1. حیات و شخصیت فاطمه: زندگینامه، سیره، اوصاف، فضایل و منزلت ایشان و نیز حوادث پس از رحلت پیامبر اسلام (ص) را بررسی میکند.
2. حکمت و معارف فاطمه: به منابع معارف و دیدگاههای نظری و عملی ایشان میپردازد و مخاطب را با باورها و آموزههایشان آشنا میکند.
3. فاطمه در دیدگاهها: شخصیت ایشان را از نگاه افراد و بازتاب جایگاهشان در منابع بررسی میکند.
یکی از ویژگیهای مهم کتاب، فراتر رفتن از روایت زندگی حضرت زهرا (س) و توجه به آموزههایی است که در زندگی امروز نیز راهگشا هستند؛ از رفتارهای فردی و خانوادگی گرفته تا اخلاق اجتماعی، تربیت و عدالت.
مطالعه سیره حضرت فاطمه (س) ما را به تأمل در شیوه زندگی، رفتار با دیگران و مسئولیتهایمان دعوت میکند.
4. فاطمه علی است
زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) و امام علی (ع) تنها روایت پیوند دو شخصیت بزرگ تاریخ اسلام نیست بلکه سرشار از لحظههایی است که میتوان در آنها جلوههای محبت، همراهی، مسئولیتپذیری و شیوه درست زندگی را دید.
کتاب «فاطمه علی است» نوشته علی قهرمانی، مجموعهای از داستان های کوتاه درباره زندگی و سبک زندگی مشترک حضرت زهرا (س) و امیرالمؤمنین علی (ع) است. نویسنده با روایتی داستانی و زبانی ساده، بخشهایی از زندگی این دو شخصیت را بازگو میکند.
این کتاب در چهار فصل تنظیم شده است. فصل نخست، «تولد دو نور»، به ولادت و دوران بالندگی حضرت علی (ع) و حضرت زهرا (س) میپردازد. در فصل دوم، «پیوند دو دریا»، روایتهایی از ازدواج و آغاز زندگی مشترک آن دو بزرگوار آمده است. فصل سوم، «داستان زندگی»، مخاطب را با ماجراهایی از زندگی خانوادگی، رفتارها و سیره آنان، از جمله شیوه تربیت فرزندان، همراه میکند. فصل پایانی نیز با عنوان «در فراق یار»، به روزهای پایانی زندگی حضرت زهرا (س)، شهادت ایشان و روزگار امام علی (ع) پس از فقدان همسر گرامیشان اختصاص دارد.
این کتاب که شامل 176 داستانک است توسط انتشارات کتاب جمکران در 192 صفحه منتشر شده است.
5. مادر از نرجس شکوریان فرد
چند لحظه در خانه حضرت زهرا (س)
اگر میشد چند ساعتی مهمان خانه حضرت فاطمه زهرا (س) باشیم، پای صحبتهایشان بنشینیم و از نزدیک شیوه زندگی و تربیت فرزندانشان را ببینیم، چه چیزهایی یاد میگرفتیم؟ کتاب «مادر» نوشته نرجس شکوریان فرد، تلاشی برای نزدیک شدن به همین تجربه است.
نویسنده با روایت داستانهایی از زندگی حضرت زهرا (س)، نکتههایی درباره اخلاق، تربیت و نگاه اجتماعی ایشان پیش روی مخاطب میگذارد. کتاب قرار نیست فقط از فضیلتهای یک بانوی بزرگ بگوید؛ میخواهد فرصتی فراهم کند تا کمی بیشتر در شیوه زندگی او تأمل کنیم و از آن برای زندگی امروزمان بیاموزیم.
با سیره حضرت فاطمه زهرا (س) بیشتر آشنا شوید
از روایت زندگی و فضایل حضرت زهرا (س) تا شناخت اندیشهها، خطبه فدکیه و شیوه زندگی خانوادگی ایشان؛ کتابهای این مجموعه فرصتی برای شناخت ابعاد گوناگون زندگی بانوی بزرگ اسلام و آشنایی با آموزههایی است که میتوانند در زندگی امروز ما نیز راهگشا باشند. کتاب موردنظرتان را انتخاب کنید و مطالعه را آغاز کنید.
شما میتوانید کتابهای معرفی شده در این مقاله را با کد تخفیف blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه نمایید.
به قلم «فاطمه فرخ رو»






























۷ روز ضمانت بازگشت وجه
ضمانت اصالت کالا
۷ روز هفته ۲۴ ساعته
امکان پرداخت در محل
امکان تحویل در محل
ثبت دیدگاه
دیدگاه کاربران
سپاسگزارم