معرفی کتاب قاسم به روایت مرتضی سرهنگی

کتاب «قاسم» یک زندگی‌نامه‌ی کامل از سردار سلیمانی است که اولین بار سال 1403 به روایت مرتضی سرهنگی در 512 صفحه توسط انتشارات خط مقدم چاپ شد. 

«خبر فوری! حاج قاسم سلیمانی فرمانده سپاه قدس درفرودگاه بغداد به شهادت رسید.»
این خبر زیر نویس شده در شبکه خبر اولین تلنگر برای نویسنده‌ی کتاب «قاسم» بود، که سفر چند ساعت بعدش به هند را کنسل کند و در ایران بماند. این تصمیم آرام او را سُر داد سمت نوشتن روایت‌هایی از سردار. همچنان که روایت‌ها، مصاحبه‌ها و تحقیقات مرتضی سرهنگی کامل می‌شد کتاب‌های دیگری از جمله «نامزد گلوله‌ها» از کنار این اطلاعات دریافت شده توسط مرتضی سرهنگی راهی بازار نشر شد.

حاج قاسم سخن می گوید

تحقیقات انجام شده در مورد کتاب قاسم بارها بازنویسی شد تا کتاب «قاسم» به دست خوانندگان برسد.
اولین ویژگی که جلب توجه می‌کند راوی اول شخص این کتاب است. خاطرات و روایت‌های تهیه شده در کتاب «قاسم» به ترتیب زمانی مرتب شده‌اند. بسیاری از خاطرات از سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های خود حاج قاسم به عنوان منبع استفاده شده است. لحن راوی اول شخص خواندن کتاب را صمیمانه‌تر و جذاب‌تر کرده است.

ساختار کتاب قاسم به روایت مرتضی سرهنگی

کتاب «قاسم» 28 فصل دارد. فصل‌ ابتدایی از قنات ملک آغاز شده، و در آخرین فصل به نامه‌ی حاج قاسم می‌رسیم که در فراق شهادت برای دخترشان نوشته‌اند. فصل آغازین کتاب از مهاجرت قاسم سیزده ساله آغاز می‌شود که در بسیاری از منابع دیگر نیز خوانده‌ایم. اما در کتاب «قاسم» این سفر با جزئیات بیشتر و دیالوگ‌های منحصر به‌فرد نوشته شده، که حاصل مصاحبه‌های مستقیم با اهالی قنات ملک است. حتی توصیفات خاص از زبان سردار و بیان حال دل ایشان نیز مربوط به خاطرات سردار است و غیرمستند نیست.
مثلا خاطره‌ی خالکوبی با برگ پونه روی دست در دوران کودکی ایشان با شکنجه‌ی دوران نوجوانی‌اش به این صورت تلفیق شده است:
«[...] دیگر ترس از کتک خوردن نداشتم. این حادثه مثل خالکوبی  دوران بچگی که با برگ پونه پشت دستمان می‌زدیم، توی وجودم نشسته بود. با هر ضربه و لگد کلمه‌ی خمینی توی دلم حک می‌شد.»

خاطرات کتاب قاسم بصورت داستانی دنباله‌دار با بیانی روان و ساده‌ خواننده را با خود همراه می‌کند. توصیف‌ها کاملا ملموس و قابل درک است، و هیچ‌کدام جهت زیباتر شدن متن زاییده‌ی خیالات نیست.
قسمت اصلی متن کتاب مربوط به دوران جنگ تحمیلی و جنگ سوریه است. اسامی افراد و مکان‌ها در پاورقی توضیح داده شده و هیچ نکته‌ای مبهم نمی‌ماند. ترتیب اتفاقات جنگ و عملیات‌ها از زبان حاج قاسم دقیق، مستند و خواندنی بیان شده که حاصل تحقیقات دقیق آقای مرتضی سرهنگی است. برای ذکر هر روایت منبع در پاورقی ذکر شده است.

فصل پانزدهم آغاز فرماندهی سردار در سپاه قدس است. دلیل این انتخاب، قدرت گفتمان و تعامل سردار سلیمانی بیان شده است:
«روز پانزدهم بهمن 1376 حکم فرماندهی سپاه قدس سپاه را از فرمانده کل قوا گرفتم. آقای خامنه‌ای حکمم را امضا کرده بود. آقا رحیم توی مراسم معارفه‌ام گفت خردمندی، تدبیر، شجاعت و قدرت تعامل آقای سلیمانی با گروه‌های مختلف در جنوب شرق نشان داد که او می‌تواند بنشیند و با صحبت آن‌ها را قانع کند. این ویژگی در مذاکرات برون مرزی مهم است.»

کتاب قاسم به روایت مرتضی سرهنگی را به چه کسانی پیشنهاد می کنیم؟

خواندن کتاب «قاسم» برای علاقه‌مندان به زندگی سپهبد شهید قاسم سلیمانی، تاریخ جنگ تحمیلی، جنگ سوریه، مدافعان حرم و اقدامات سپاه قدس در دوران فرماندهی سردار سلیمانی آموزنده و جذاب خواهد بود.

به قلم «زهره مومنیان»