معرفی کتاب عروس قریش، رمانی متفاوت و خواندنی از زندگی حضرت آمنه (س)

«عروس قریش» نوشته مریم بصیری، رمانی تاریخی و داستانی خواندنی است که با نگاهی تازه و احساسی، به زندگی حضرت آمنه بنت وهب، مادر پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص) می‌پردازد؛ زنی که زیبایی، نجابت و جایگاه اجتماعی‌اش سرآمد زنان قریش بود. این رمان برای نخستین‌بار، زندگی حضرت آمنه (س) را به‌صورت مستقل و کاملاً داستان‌محور روایت می‌کند.
داستان «عروس قریش» از دوران کودکی و نوجوانی حضرت آمنه (س) آغاز می‌شود و با روایت ازدواج سرنوشت‌ساز او با حضرت عبدالله بن عبدالمطلب ادامه می‌یابد؛ پیوندی کوتاه اما سرشار از محبت، احترام و آرامش که توجه و حسادت بسیاری از دختران مکه را برمی‌انگیخت. نویسنده با نثری روان و تصویرساز، مخاطب را به فضای اجتماعی و فرهنگی مکه پیش از اسلام می‌برد.
با تولد حضرت محمد مصطفی (ص) در 17 ربیع‌الاول سال عام‌الفیل، روایت وارد مرحله‌ای تازه می‌شود. مریم بصیری با ظرافت، سال‌های آغازین زندگی پیامبر اسلام (ص) را در دل داستان زندگی مادرش آمنه می‌گنجاند و تصویری انسانی و باورپذیر از مادری ارائه می‌دهد که حامل نوری الهی است؛ نوری که مسیر تاریخ بشریت را دگرگون می‌کند.
این رمان تاریخی با پرداختن به رویدادهای مهم آن دوران، از جمله ماجرای سپاه ابرهه و حوادث زمینه‌ساز تولد پیامبر اسلام (ص)، تصویری دقیق و زنده از باورها، مناسبات اجتماعی و فضای اعتقادی مکه ارائه می‌دهد. اوج عاطفی داستان، روایت اندوه‌بار وفات حضرت آمنه (س) است؛ شش سال پس از تولد پیامبر (ص) در مسیر بازگشت از زیارت مزار همسرش در مدینه، پایانی تلخ که سرآغاز فصلی بزرگ در تاریخ اسلام به‌شمار می‌آید.

جایگاه عروس قریش در پرورش پیامبر اسلام

پیش از بعثت پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) این حضرت در دامان مادری پاک‌سرشت، مؤمن و خردمند پرورش یافت؛ بانویی که تاریخ او را با نام حضرت آمنه (س) می‌شناسد. حضرت آمنه در روزگار جاهلیت، هرگز به بت‌پرستی روی نیاورد و با ایمان به آیین ابراهیمی، مسیر توحید را برگزید.
صبر، کرامت اخلاقی و آرامشی که از ایمان حضرت آمنه سرچشمه می‌گرفت، نقشی بنیادین در شکل‌گیری روح و شخصیت پیامبر اسلام داشت. بی‌تردید، شناخت پیامبر رحمت حضرت محمد (ص) بدون توجه به جایگاه مادر بزرگوارش، شناختی ناقص خواهد بود.

ساختار و فصل‌بندی رمان «عروس قریش»

کتاب «عروس قریش» که رمانی از زندگی حضرت آمنه (س) است نخستین‌بار در سال 1398 توسط انتشارات اسم منتشر شد. این اثر در 340 صفحه و با نگاهی معناگرا و آیینی، به نیت 14 معصوم در 14 فصل نگاشته شده است.
هر فصل کتاب بر یکی از مقاطع حساس، سرنوشت‌ساز و تأثیرگذار زندگی حضرت آمنه (س) تمرکز دارد. نویسنده با انتخاب عناوینی شاعرانه و پرمفهوم، لایه‌های عاطفی و تاریخی روایت را پررنگ‌تر کرده است.
فصل‌های کتاب به ترتیب عبارت‌اند از:

• عروس زمینی تو انگار
• قدمگاه ابراهیم، جای قدم‌های توست
• صدای پای مرگ در گوش مکه می‌پیچد
• عشق کوبه در می‌زند انگار
• حجله‌نشین حجره هجری تو
• شاعره دل عبداللهی تو
• زیباروی مکه گریخته است انگار
• محمل وحیی تو انگار
• مولود مکه در راه است
• این دل توست که دوپاره می‌شود
• درد فراق ابدی است
• تو حلیمه نمی‌شوی و حلیمه تو
• مرغ حق آمین گفت انگار
• عروس آسمان‌هایی تو انگار

نویسنده در «عروس قریش» با نثری روان و تصویرگر، فضای مکه پیش از اسلام را با جزئیاتی زنده و باورپذیر بازآفرینی می‌کند و روایت را چنان پیش می‌برد که خواننده خود را همراه داستان می‌بیند؛ گویی در کوچه‌های مکه و خانه‌های ساده آن روزگار و در دل گفت‌وگوی مردمانش حضور دارد.

جان‌بخشی به رمان تاریخی عروس قریش با شخصیت‌های ماندگار

مریم بصیری نویسنده کتاب با نگاهی خلاقانه و روایتی ظریف به تاریخ جان تازه‌ای می‌بخشد. او با افزودن شخصیت‌های خیالی اما باورپذیر، لایه‌های عاطفی و انسانی عمیق‌تری را به رمان عروس قریش اضافه می‌کند. زنانی چون «زبیده» دختری فقیر اما آرمان‌خواه و چهره‌هایی مانند «ابتسام» و «زهیر» که هر یک با عشقی پنهان و سرنوشتی پررنگ، گرمایی زنده به متن می‌بخشند. این شخصیت‌های فرعی، روایت را از خشکی تاریخ رها کرده و آن را به داستانی احساس‌برانگیز بدل می‌سازند؛ چنان‌که خواننده با آن‌ها همدل می‌شود و مشتاقانه مسیر روایت را دنبال می‌کند. با این حال نویسنده با دقتی ستودنی، مرز میان تخیل و تاریخ را حفظ کرده و کوشیده است داستان، در عین جذابیت تا حد امکان به حقیقت تاریخی وفادار بماند.

قسمت‌هایی از کتاب عروس قریش

«خبر با باد و باران در مکه پیچید. خبر از سر کوه صفا تا مروه بر بال باد رفت و در دامنه ابوقبیس و قعیقعان همراه باران روان شد و همه دریافتند زیباترین جوان شهر به خواستگاری زیباترین دختر مکه رفته است. همه شنیدند، زن و مرد؛ اما هنوز بودند دخترانی که به شنیده‌هایشان باور نداشتند و باری دیگر در دل‌هایشان عبدالله را صدا می‌زدند.»
«روزها بود که از هر گوشه شهر صدای ساز و آواز برمی‌خاست. مردم در کوی و بازار به دست افشانی و پاکوبی مشغول بودند. از اینکه مرده و زنده سپاه ابرهه گریخته بودند و آسیبی به کسی نرسیده بود، شادمان بودند. باران همه چیز را شسته و برده بود و انگار نه انگار که چندی پیش فیلی بود و سپاهی و وحشتی که در دل مردم خانه کرده بود. روزها و روزها تنها کسی که در خلوت دل خود شادی اش را در اندوهش پنهان کرده بود آمنه بود که همچنان روزها را شماره می‌کرد.»

خاتمه 

اگر مشتاق خواندن داستانی دلنشین از زندگی حضرت آمنه (س) مادر‌ گرامی پیامبر خاتم حضرت محمد (ص) هستید و یا اگر به دنبال یک رمان تاریخی مذهبی متفاوت، با محوریت زنان اثرگذار تاریخ اسلام هستید، رمان عروس قریش انتخابی الهام‌بخش و فراموش نشدنی برای شماست.

به قلم «فاطمه فرخ‌رو»