کتاب الاهیات سیاسی در یهودیت نشر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

معرفی کتاب «الاهیات سیاسی در یهودیت»

اگر بخواهیم شکل‌گیری اسرائیل و ریشه‌های فکری صهیونیسم را بهتر بشناسیم، فقط بررسی اتفاقات سیاسی و تاریخی کافی نیست؛ بخشی از ماجرا را باید در باورها، اسطوره‌ها و اندیشه‌های دینی و سیاسی یهودیت جست‌وجو کرد.
کتاب الاهیات سیاسی در یهودیت نوشته مهدی فدایی مهربانی، پژوهشگر حوزه ادیان، با همین رویکرد به سراغ تاریخ و اندیشه یهودیت رفته است. این کتاب در حوزه آثار پژوهشی مرتبط با ادیان و الهیات قرار می‌گیرد و تلاش می‌کند به یکی از پرسش‌های مهم درباره تاریخ معاصر پاسخ دهد: چه شد که اسرائیل بوجود آمد؟ 
نویسنده برای پاسخ به این پرسش، مسیر بحث را از ریشه‌های شکل‌گیری یهودیت آغاز می‌کند و در ادامه، با مرور تاریخ، اسطوره‌ها و تحولات فکری یهودیان، به رابطه میان یهودیت، سیاست و صهیونیسم می‌رسد.

از تاریخ یهودیت تا شکل‌گیری اندیشه صهیونیسم

مهدی فدایی مهربانی در کتاب الاهیات سیاسی در یهودیت ابتدا تصویری از پیشینه یهودیت ارائه می‌دهد و بحث خود را از دوره حضرت یعقوب(ع) و روایت‌های مربوط به شکل‌گیری این آیین آغاز می‌کند. روایت کتاب به‌ تدریج پیش می‌رود و شکل‌گیری اسطوره‌ها و باورهایی را بررسی می‌کند که در طول تاریخ، بخشی از هویت و اندیشه سیاسی یهودیان را شکل داده‌اند.
در ادامه، نویسنده به سراغ ارتباط میان یهودیت و سیاست می‌رود و تلاش می‌کند نشان دهد برای بررسی صهیونیسم معاصر، نمی‌توان از زمینه‌های دینی و اسطوره‌ای آن چشم پوشید. از این منظر، شناخت باورها و اسطوره‌های یهودی می‌تواند به درک بهتر اندیشه سیاسی صهیونیسم و همچنین چرایی شکل‌گیری حکومت اسرائیل کمک کند.

صهیونیسم چه ارتباطی با اسطوره‌های یهودی دارد؟

یکی از محورهای اصلی کتاب، بررسی پیوند میان صهیونیسم و اسطوره‌های یهودیت است. نویسنده معتقد است برای فهم جریان صهیونیسم در جهان امروز، باید ریشه‌های فکری و اسطوره‌ای آن را نیز شناخت. به همین دلیل، کتاب تلاش می‌کند رابطه میان دین، اسطوره و سیاست را در شکل‌گیری اندیشه صهیونیستی بررسی کند.
فدایی مهربانی در بخش‌هایی از کتاب، یهودیت را بیشتر به عنوان یک فرهنگ و شیوه زندگی مورد بررسی قرار می‌دهد و دیدگاه خود را درباره نسبت آن با ادیان الهی مطرح می‌کند. این نگاه، کتاب را به پژوهشی درباره پیوند دین، اسطوره و سیاست تبدیل می‌کند.

تناقض تاریخی قوم برگزیده و آوارگی

یکی دیگر از موضوعاتی که در الاهیات سیاسی در یهودیت مورد توجه قرار گرفته، تناقضی است که نویسنده در تاریخ یهودیت به آن اشاره می‌کند.
از یک سو، در باور یهودی، قوم یهود خود را قوم برگزیده خداوند و وارث سرزمین مقدس می‌داند و از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از تاریخ این قوم با آوارگی و دوری از سرزمین همراه بوده است.
نویسنده معتقد است همین تضاد تاریخی، زمینه را برای شکل‌گیری نوعی الاهیات سیاسی و اسطوره‌ای فراهم کرده است؛ الاهیاتی که تلاش می‌کند میان باور به سرزمین موعود و تجربه تاریخی آوارگی ارتباط برقرار کند. از نگاه کتاب، در این چارچوب، سیاست نیز می‌تواند در قالب اجرای نوعی آیین اسطوره‌ای معنا پیدا کند.

چرا کتاب الاهیات سیاسی در یهودیت را بخوانیم؟

اگر به دنبال کتابی برای شناخت ریشه‌های فکری صهیونیسم و تاریخ اسرائیل هستید، «الاهیات سیاسی در یهودیت» می‌تواند نگاه متفاوتی به این موضوع ارائه کند. اهمیت کتاب در این است که در بررسی شکل‌گیری صهیونیسم، به سراغ لایه‌های تاریخی، دینی و اسطوره‌ای آن می‌رود.
این کتاب برای کسانی که می‌خواهند درباره تاریخ یهودیت، صهیونیسم، اندیشه سیاسی یهودیت و زمینه‌های فکری شکل‌گیری اسرائیل مطالعه کنند، اثری پژوهشی و قابل توجه است. نویسنده در نهایت بر این نکته تأکید دارد که برای تحلیل الاهیات سیاسی یهودیت و صهیونیسم، نمی‌توان سیاست را از اسطوره و باورهای دینی جدا کرد؛ چرا که در این نگاه، سیاست‌ورزی با اجرای آیین‌های اسطوره‌ای پیوند خورده است.
«الاهیات سیاسی در یهودیت» کمک می‌کند تا حد قابلِ‌توجهی، صهیونیسم را آنچنان که یک صهیونیست می‌فهمد، فهم کنیم.
در این نگرش به صهیونیسم، برای خشونت، از متافیزیک پشتوانه ساخته شده است و حتی از الاهیاتِ خشونت سخن گفته می‌شود؛ گویی از نگاه یک صهیونیست، خشونت نسبت به غیریهودیانی که در سرزمین مقدس هستند، نه‌تنها امری اخلاقی، بلکه یک امر الاهیاتی و ضروری برای تحقق وعده‌های خداوند است.

بخشی از کتاب

موضوع فرجام ویژه‌گرایانۀ جهان، نقطۀ مشترک یهودیت بنیادگرا و مسیحیت صهیونیستی است. موعودگرایان مسیحیت صهیونسیتی و یهودیانِ بنیادگرا، فرجام جهان را با مفهومی مانند انتظار پیوند نمی‌زنند؛ به‌زعم آن‌ها، تنها از طریق یک کنش مستقیم و خشونت‌آمیز می‌توان فرجام و وعدۀ الهی را محقق کرد.

اگر به شناخت ریشه‌های فکری صهیونیسم و بررسی پیوند دین، اسطوره و سیاست در شکل‌گیری اسرائیل علاقه‌مندید، می‌توانید کتاب «الاهیات سیاسی در یهودیت» نوشته مهدی فدایی مهربانی را از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید.