چگونه از کتاب خواندن لذت ببریم؟
کتابخوانی فقط یک سرگرمی فرهنگی نیست. خواندن کتاب، ابزاری قدرتمند برای ارتقای سلامت مغز، بهبود عملکرد ذهن، افزایش کیفیت زندگی و حتی تقویت مهارت‌های فردی و اجتماعی است. با مطالعه منظم می‌توان مغز را ورزیده کرد، استرس را کاهش داد، دایره واژگان را گسترش داد و حتی کیفیت خواب را بالا برد.
اما در دنیایی که تلفن همراه بخش بزرگی از زندگی روزمره ما را به خود اختصاص داده است، شاید عجیب نباشد اگر گاهی یادمان برود که لذت بزرگتر و مفیدتری هم وجود دارد به نام «لذت مطالعه». اگر مدت‌هاست مطالعه را کنار گذاشته‌اید؛ اگر دوست دارید مطالعه کنید ولی نمی‌دانید چه سودی برایتان دارد؛ و حتی اگر اهل مطالعه هستید این مقاله برای شماست.
فواید مطالعه لذت‌بخش
1. افزایش تمرکز
مطالعه عمیق و مستمر نوعی تمرین برای ذهن است. هنگامی که فرد کتاب یا متنی را با دقت دنبال می‌کند، ناچار است برای مدتی توجه خود را بر یک موضوع متمرکز نگه دارد، اطلاعات مختلفی را حفظ کند و میان ایده‌های تازه و مطالب پیشین ارتباط برقرار کند. از سوی دیگر، عادت به مطالعه پیوسته فرد را از الگوی توجه‌های کوتاه و پراکنده دور می‌کند؛ مانند شبکه‌های اجتماعی که برای هر مطلب وقت کمی صرف شده و سریعا از موضوعی به موضوع دیگر پرداخته می‌شود. به همین دلیل مطالعه‌ی یک موضوع مشخص در زمانی نسبتا طولانی فرصتی برای تمرین تمرکز است.
2. کاهش استرس
هنگامی که فرد با تمرکز غرق مطالعه می‌شود، توجه او برای مدتی از نگرانی‌ها و مسائل روزمره فاصله می‌گیرد. بدن و ذهن فرصت پیدا می‌کنند از حالت برانگیختگی شدید فاصله بگیرند. و این به کاهش سطح آسیب‌هاس استرس بر بدن و ذهن کمک شایانی می‌کند.
در بین موضوعات مختلف، مطالعه «داستان» و «رمان» می‌تواند با ایجاد تجربه‌ای ذهنی و عاطفی متفاوت، فرصتی برای فاصله گرفتن موقت از دغدغه‌های روزمره فراهم کند. همچنین، اختصاص دادن زمانی مشخص و آرام به مطالعه می‌تواند به ایجاد احساس نظم و ثبات در زندگی روزانه کمک کند. به این نکته توجه داشته باشید، برای کاهش استرس، انتخاب کتاب مناسب اهمیت زیادی دارد. خواندن یک کتاب سنگین و دشوار زمانی که فرد خسته است، احتمالاً آرامش چندانی ایجاد نمی‌کند.
3. تقویت خلاقیت و دانش
کمتر کسی در جهان پیدا می‌شود که تاثیر مطالعه بر افزایش دانش را نداند. فرد از طریق مطالعه با اطلاعات، مفاهیم، دیدگاه‌ها و تجربه‌های گوناگون آشنا می‌شود؛ و ذهن توانایی برقراری ارتباط بین موضوعات مختلف را پیدا می‌کند. به همین دلیل درک فرد از شرایط و موضوعات مختلف بیشتر می‌شود. این درک عمیق‌تر به تقویت هنر حل مسئله کمک می‌کند.
اما تاثیر مطالعه بر خلاقیت به این خاطر است که بین ایده‌های موجود ارتباط برقرار کرده و ترکیب جدیدی را ایجاد می‌کند. به این معنا که تأثیر مطالعه بر خلاقیت انسان از این ناشی می‌شود که هنگام مطالعه، انسان بین ایده‌ها و مفاهیم موجود در ذهن خود ارتباط و پیوند ایجاد می‌کند و از ترکیب آنها، یک ایده یا چیزی جدید را می‌سازد. یعنی ایده‌های پراکنده را یکی می‌کند، و ایده‌ی واحدی می‌سازد.
یک متن ادبی می‌تواند شیوه‌ای تازه برای دید انسان به فرد بیاموزد، یک کتاب علمی می‌تواند پرسشی جدید در ذهن او ایجاد کند و یک اثر تاریخی می‌تواند زاویه‌ای متفاوت برای فهم یک مسئله در اختیارش بگذارد.
آسیب‌های مطالعه‌ی غیر اصولی
ممکن است با دیدن تیتر این سوال ایجاد شود، مطالعه هم باعث ایجاد ضرر می‌شود؟
پاسخ این است، اگر اصولی نباشد بله.
اگر مطالعه بدون روش درست و برنامه مناسب انجام شود لزوما به یادگیری منجر نمی‌شود. حتی آسیب‌های جسمی و روانی به بار خواهد آورد.
از جمله می‌توان به این موارد اشاره کرد
• برنامه‌های غیرواقع‌بینانه که باعث ایجاد احساس عقب ماندن می‌شود.
• مطالعه طولانی و بدون استراحت که باعث آسیب به کمر،گردن و چشم‌ها می‌شود.
• خواندن سریع و سطحی که منجر به صرف زمان بیهوده و عدم درک مطالب می‌شود.
• نداشتن هدف مشخص منجر به خواندن نامنظم انواع موضوعات خواهد شد.
• تلاش برای مطالعه حجم زیادی از مطالب در مدت کوتاه که کیفیت یادگیری را کاهش دهد و موجب خستگی ذهنی شود.
چرا برخی افراد از مطالعه لذت نمی‌برند؟
دلایل مختلفی وجود دارد که باعث می‌شود یک فرد از کتاب خواندن لذت نبرد. در بسیاری از موارد، مشکل از خود مطالعه نیست، بلکه به انتخاب کتاب یا شیوه‌ای که فرد برای مطالعه در پیش گرفته مربوط می‌شود.
بنابراین لذت نبردن از مطالعه لزوماً به معنای نداشتن علاقه به کتاب یا ضعف در توانایی مطالعه نیست. عوامل مختلفی می‌توانند تجربه منفی از مطالعه برای فرد داشته باشند.
در ادامه به شایع‌ترین این موارد اشاره می‌شود
• انتخاب کتاب نامتناسب با علایق یا سطح درک فرد می‌تواند مطالعه را به فعالیتی خسته‌کننده تبدیل کند.
• مطالعه در شرایطی که ذهن خسته، نگران و تحت فشار است. در این شرایط تمرکز نیز کاهش یافته و ذهن با متن نمی‌تواند ارتباط برقرار کند.
• عادت به دریافت محتوای کوتاه و سریع منجر به بی‌علاقگی نسبت به مطالعه می‌شود. این عادت ناشی از دیدن محتواهای کوتاه شبکه‌های اجتماعی است. نه تنها فرد نسبت به کتاب و مطالعه بی‌علاقه می‌شود بلکه تمرکز او را نیز کاهش می‌دهد. عادت به دریافت محتواهای کوتاه و گذرای اینترنتی تحمل فعالیت‌های طولانی مدت ذهنی مانند مطالعه را از فرد می‌گیرد.
• اگر کسی مدت زیادی مطالعه نکرده باشد، طبیعی است که در ابتدا نتواند مدت طولانی تمرکز کند. مطالعه هم مثل بسیاری از فعالیت‌های ذهنی، تا حدی به عادت و تمرین وابسته است. شروع با حجم زیاد می‌تواند باعث خستگی و دلزدگی شود.
• انتظار بالا از خود نیز می‌تواند تجربه مطالعه را دشوار کند. تعیین اهداف سنگین و غیرواقع‌بینانه، مانند الزام به خواندن تعداد زیادی صفحه در هر روز، ممکن است باعث ایجاد احساس شکست و عذاب وجدان شود.
راهکارهای داشتن مطالعه لذت‌بخش
انتخاب موضوع مورد علاقه
برای شروع مطالعه، کتاب‌هایی را انتخاب کنید که با علایق، دغدغه‌ها و کنجکاوی شما ارتباط دارند. وقتی موضوع برایتان جذاب باشد قطعا از مطالعه لذت خواهید برد.
زیاد کتاب نخرید
داشتن تعداد زیادی کتاب نخوانده به جای ایجاد انگیزه، احساس فشار و عذاب وجدان ایجاد می‌کند.
کتابهای الکترونیکی را امتحان کنید
اگر حمل کتاب برایتان دشوار است یا بیشتر با تلفن همراه و تبلت کار می‌کنید، کتابهای الکترونیکی می‌توانند گزینه مناسبی باشند. دسترسی آسان و امکان همراه داشتن تعداد زیادی کتاب، مطالعه را ساده‌تر می‌کند.
مکان مناسب برای مطالعه انتخاب کنید
محیط آرام، نور مناسب و دور بودن از عوامل حواس‌پرتی کیفیت تمرکز در مطالعه را افزایش می‌دهد. تمرکز داشتن از مواردی‌ست که باعث احساس رضایت از خواندن کتاب می‌شود.
بهترین زمان خود را برای مطالعه انتخاب کنید
زمان خاص خودتان را پیدا کنید که انرژی و آمادگی ذهنی بیشتری دارید. سعی کنید مطالعه را تا حد امکان در همان زمان انجام دهید. در این مورد همه افراد مثل هم نیستند، خودتان را با کسی مقایسه نکنید.
کتابهای مرتبط با فیلم ها را بخوانید
اگر فیلم یا سریالی را دوست داشته‌اید، خواندن کتابی که فیلم از روی آن ساخته شده می‌تواند راه جذابی برای شروع مطالعه باشد. آشنایی قبلی با داستان و شخصیت‌ها، ورود به دنیای کتاب را آسان‌تر می‌کند.
گروه مطالعاتی دوستانه
مطالعه در کنار دوستان می‌تواند انگیزه و لذت خواندن را بیشتر کند، زیرا گفت‌وگو درباره کتاب و به اشتراک گذاشتن برداشت‌ها و معرفی کتابهای جدید، مطالعه را از یک فعالیت فردی به تجربه‌ای جمعی تبدیل می‌کند.
اشتباهاتی در انتخاب کتاب، که باعث افت انگیزه در مطالعه می‌شود
انتخاب کتاب صرفاً به خاطر معروف بودن
معروف بودن یک کتاب لزوماً به این معنا نیست که کتاب کیفیت لازم را دارد، یا با سلیقه و نیاز شما هماهنگ است. بهتر است علاوه بر شهرت کتاب، موضوع، سبک و جذابیت آن برای خودتان را هم در نظر بگیرید.
مقایسه خود با دیگران
میزان مطالعه افراد به شرایط، علایق و عادت‌های آنها بستگی دارد. مقایسه تعداد کتاب‌ها یا سرعت مطالعه خود با دیگران می‌تواند احساس ناکافی بودن ایجاد کند. بهتر است پیشرفت خود را با گذشته خودتان مقایسه کنید.
استفاده از موبایل هنگام مطالعه
پیام‌ها، شبکه‌های اجتماعی و اعلان‌های موبایل تمرکز در مطالعه را دشوار می‌کنند. گوشی را در حالت بی‌صدا قرار دهید.
تقویت مهارت مطالعه
1. برنامه‌ریزی روزانه
اغلب افراد جهت انجام مطالعه زمانی را مد نظر دارند که تمام کارهای روزانه‌شان تمام شده باشد. در این زمان معمولا خستگی مانع از مطالعه مفید و در نتیجه کسب احساس رضایت خواهد شد. ممکن است کم‌کم دست از مطالعه بکشند. مطالعه نیز مانند هر فعالیت دیگری در طول روز باید زمان مشخصی داشته باشد. هر مقدار زمانی که به مطالعه اختصاص داده می‌شود باید تداوم داشته باشد.
مطالعه روزانه و تدریجی به ذهن کمک می‌کند مطالعه را به بخشی طبیعی از زندگی تبدیل کند و به مرور، مدت و کیفیت مطالعه نیز افزایش یابد. همچنین برنامه باید قابل انعطاف و تغییر باشد. برنامه‌های سنگین و فشرده باعث خستگی و رها کردن مطالعه می‌شود.
2. تعیین هدف ماهانه (یک ماهه- سه ماهه- شش ماهه)
این امر می‌تواند انگیزه و استمرار در مطالعه را افزایش دهد. یک لیست مطالعاتی از پیش تعیین شده، و تعیین هر ماه برای مطالعه یکی از کتابهای لیست به ذهن نظم و انگیزه مطالعه می‌دهد. با پایان هر کتاب در زمان مشخص شده به نوعی انرژی‌مان برای کتاب بعدی تمدید می‌شود.
سخن پایانی
لذت بردن از مطالعه به سرعت مطالعه یا تعداد زیاد صفحات بستگی ندارد. بلکه به نوع ارتباط ما با مطالعه و کتابی که می‌خوانیم مربوط است. مطالعه را بیشتر از یک وظیفه باید به تجربه‌ای لذت‌بخش تبدیل کرد. وقتی انتخاب کتاب بر اساس علاقه شخصی باشد؛ همچنین بر اساس برنامه‌ریزی متناسب با زندگی فرد بوده و استمرار داشته باشد. قطعا یک مطالعه لذت‌بخش و مفید به مغزمان هدیه می‌دهیم.
رعایت نکاتی مانند انتخاب محیط مناسب، امتحان کتابهای الکترونیکی، مشارکت در جمع‌خوانی‌ها می‌تواند در افزایش بازدهی و لذت مطالعه موثر باشد. در پایان به این نکته توجه داشته باشید، کیفیت ارتباط ما با کتاب، میزان درگیری ذهنی و لذتی که از خواندن می‌بریم، اهمیت بیشتری از تعداد کتابهای خوانده شده دارد.
حالا نوبت شماست؛ حتی اگر مدت‌هاست کتابی نخوانده‌اید، از همین حالا شروع کنید.
یک کتاب که به آن علاقه دارید انتخاب کنید.
زمان مطالعه‌تان را مشخص کنید.
فقط چند صفحه بخوانید.
به خودتان فرصت دهید دوباره با دنیای کتاب ارتباط برقرار کنید.
شاید همین چند صفحه شروع عادتی باشد که به یکی از لذت‌بخش‌ترین لحظات زندگی روزمره شما تبدیل شود.
به قلم «زهره مومنیان»
۷ روز ضمانت بازگشت وجه
ضمانت اصالت کالا
۷ روز هفته ۲۴ ساعته
امکان پرداخت در محل
امکان تحویل در محل
ثبت دیدگاه
دیدگاه کاربران