فهرست کتاب لاک پشت پرنده
یکی از دغدغههای همیشگی والدین و مربیان و معلمان و خلاصه هرکسی که با کودکان و نوجوانان سروکار دارد، چگونگی انتخاب بهترین کتاب برای هر گروه سنی یا از آن هم اختصاصیتر، برای هر کودک و نوجوانِ بهخصوص است. هرکس با این مشکل به گونهای برخورد میکند. عدهای به کتابفروشیها سر میزنند و خودشان کتابها را بررسی میکنند یا از فروشندهها راهنمایی میگیرند، بعضیها فعالان حوزهی کتاب را در فضای مجازی دنبال کرده و به حرف آنها گوش میدهند و عدهای هم به سراغ کتابهایی میروند که جوایز نامآشنا گرفتهاند یا نامشان در فهرستهای معتبر آمده است. یکی از فهرستهایی که همواره عدهی زیادی برای انتخاب کتابهای فرزندانشان به آن اعتماد میکنند، فهرست لاکپشت پرنده است.
لاکپشت پرنده دقیقاً چیست؟
فهرست لاکپشت پرنده که اولین فهرست خود را در سال 1391 منتشر کرد، مجموعهای از کتابهای برگزیدهی هر فصل برای کودکان و نوجوانان ایرانی است. این آثار پس از بررسی کتابهای منتشرشده در هر فصل، توسط جمعی از منتقدان، نویسندگان و کارشناسان ادبیات کودک و نوجوان انتخاب میشوند.
فهرستهای منتشر شده دستهبندی مشخصی دارند تا به کتابهایی در حوزههای مختلف توجه شود و طیف وسیعتری از مخاطبان و نیازهای آنها را در بر بگیرد. حوزههایی شامل ادبیات، علمی و آموزشی، دین و علوم انسانی، هنر و سرگرمی و کتابهای زیر پنج سال.
علاوهبر این، هیئت داوران لاکپشت پرنده در پایان هر سال نیز کتابهای شاخص را برمیگزینند و به آثار منتخب، نشانهای طلایی و نقرهای اعطا میکنند. یکی از تفاوتهای مهم لاکپشت پرنده با بسیاری از جوایز ادبی این است که فعالیت آن تنها به انتخاب چند برندهی نهایی محدود نمیشود. این فهرست در طول سال بهصورت مستمر کتابها را بررسی و رتبهبندی میکند و در نتیجه خانوادهها و مربیان به جای مواجهه با چند اثر برگزیده، به مجموعهای گسترده از پیشنهادهای متنوع دسترسی پیدا میکنند. به این شکل هر فرد یا خانوادهای میتواند بر اساس نیاز و الگوی خرید خودش، به سراغ فهرست مناسب رفته و انتخابهای دقیقتری داشته باشد.
فهرست لاکپشت پرنده از دل همکاری گروهی از متخصصان ادبیات کودک و نوجوان، پژوهشنامهی ادبیات کودک و نوجوان و مؤسسهی شهر کتاب شکل گرفت و در طول بیش از یک دهه فعالیت خود به یکی از شناخته شدهترین مراجع معرفی کتاب کودک و نوجوان در ایران تبدیل شده است.
هیئت داوران فعلی این مجموعه به نقل از وبگاه رسمی لاکپشت پرنده، شامل این افراد است: حمید اباذری، معصومه انصاریان، محمود برآبادی، جعفر توزندهجانی، شکوه حاجینصرالله، مینا حدادیان، شیوا حریری، شادی خوشکار، فاطمه زمانی، علیاصغر سیدآبادی، رودابه کمالی، گیسو فغفوری، نلی محجوب، مریم محمدخانی، فرمهر منجزی، رؤیا میرغیاثی و سید مهدی یوسفی.
کتابها چهطور به فهرست لاکپشت پرنده راه پیدا میکنند؟
لاکپشت پرنده یک آئیننامه و شیوهنامهی مشخص برای داوری دارد که سعی کرده نیازها و مقتضیات خردسال، کودک و نوجوان ایرانی امروز را در نظر بگیرد و متناسب با این دغدغهها، بهترین کتابهای هر فصل و سپس هر سال را به مخاطبان معرفی کند. این آئیننامه که البته به صورت مکرر و به حسب نیاز ویرایش و تعدیل هم میشود، در وبگاه رسمی لاکپشت پرنده موجود است و دغدغهمندان میتوانند به آن مراجعه کرده و در صورت موافقت با بندهایش، با خیال راحتتری به فهرستهای منتشرشده توسط این مجموعه اعتماد کنند. اگر بخواهیم به عنوان مثال به چند مورد از معیارهای لاکپشت پرنده برای انتخاب کتابها اشاره کنیم، میتوان موارد زیر را در نظر گرفت:
• احترام به ارزشهای مردم ایران و پرهیز از طرح مسایلی که در آنها ارزشهای مردم و اقوام ایرانی مورد تمسخر قرار گیرند؛
• توجه به زیست همزمان کودکان ایرانی در چارچوب مرزهای ملی و عضویت در جامعهی جهانی؛
• توجه به روحیه و تفکر انتقادی و برجستهسازی پرسشگری؛
• احترام به تفاوتهای فردی کودکان و مقاومت در برابر یکسان سازی و همسان سازی کودکان و توجه به احساس رهایی آنان.
نشانهای طلایی و نقرهای لاکپشت پرنده دقیقاً چه هستند و چه فرقی با فهرستها دارند؟
همانطور که پیشتر هم اشاره شده، لاکپشت پرنده هر فصل فهرستی از کتابهای منتخب منتشر میکند که البته بر اساس کیفیت کتابها و همخوانی آنها با ارزشهای مجموعه، رتبهبندی شدهاند. به کتابهایی که بیشترین نوآوری و هماهنگی را داشته باشند، پنج یا شش لاکپشت تعلق میگیرد و همینطور به ترتیب کمتر میشوند تا به سه لاکپشت میرسند. راهنماییهای لازم برای استفاده از فهرستها هم به همراه آنها منتشر میشود تا مخاطبان بتوانند به راحتی از فهرستها استفاده کنند.
اما در انتهای هر سال، تعدادی از کتابهایی که در طی فهرستهای فصلانهی همان سال توانستهاند به پنج یا شش لاکپشت دست یابند، به عنوان نامزدهای نشان لاکپشت پرنده معرفی میشوند. پس از طی شدن فرایند داوری، تعدادی از این کتابها به نشان طلایی و تعدادی هم به نشان نقرهای لاکپشت پرنده دست مییابند. تعدادی از این نشانها هم به نویسندهها، مترجمان و تصویرگرانی تعلق میگیرد که توانستهاند تاثیر مثبت و چشمگیری روی ادبیات کودک و نوجوان بگذارند.
پس اگر فردی فرصت نداشته باشد که تمام فهرستهای هر فصل را بررسی و بر اساس آنها انتخاب کند، میتواند به راحتی سراغ کتابها، نویسندهها، مترجمان و تصویرگرانی برود که در طی سالها توانستهاند نشانهای نقرهای و طلایی لاکپشت پرنده را به دست بیاورند و از بین آنها انتخاب کنند. فهرست تعداد زیادی از این برندگان در وبگاه رسمی لاکپشت پرنده و همچنین در صفحهی ویکیپدیای این فهرست، موجود است.
تعدادی از برندگان نشانهای نقرهای و طلایی لاکپشت پرنده در طی سالها:
لازم به ذکر است که همانطور که پیشتر اشاره شد، آئیننامه و معیارهای انتخاب کتابهای فهرست لاکپشت پرنده هر سال بروزرسانی شده و به اطلاع مخاطبان میرسد. به همین علت هم ممکن است برخی برندگان سالهای گذشته، کاملاً و صد درصد با معیارهای فعلی منطبق نباشند. با این حال داشتن فهرستی از کتابهایی که در طی سالیان توانستهاند به نشانهای نقرهای و طلایی لاکپشت پرنده دست پیدا کنند، خالی از لطف نیست و میتواند در انتخاب کتاب به خیلی از افراد کمک کند. البته هیچ فهرست یا جایزهای نمیتواند جایگزین سلیقه، نیازها و شرایط خاص هر کودک شود. با این حال فهرستهایی مانند لاکپشت پرنده میتوانند نقطهی شروع مناسبی برای والدین، مربیان و کتابداران باشند و فرایند انتخاب کتاب را سادهتر و مطمئنتر کنند. به همین دلیل هم ما در اینجا فهرست ده مورد از کتابهای برگزیده در طی این سالها را در کنار معرفی کوتاهی از هرکدام آوردهایم تا افراد بهتر بتوانند دربارهی آنها تصمیم بگیرند.
1- پسر اقیانوس
مهدی رجبی | هاله قربانی | نشر افق
«پسر اقیانوس» یک کتاب تصویری برای خردسال و کودک است که در حوزهای نوشته شده که خیلی اوقات مغفول واقع میشود: کودک در بحران. در این کتاب ما با پسربچهای همراه میشویم که شهر و محل زندگیاش قربانی سیل شده و حالا مجبور است با این شرایط جدید کنار بیاید.
خواندن چنین کتابهایی در کنار بچهها، هم به کودک و هم به والد کمک میکند راههایی برای صحبت کردن از شرایط بحرانی و تلاش برای برونرفت از آن به نحو احسن پیدا کنند.
2- درخت آرزو
کاترین اپلگیت | آناهیتا حضرتی | نشر پرتقال
کتاب «درخت آرزو»، اثری فانتزی نوشتهی کاترین اپلگیت است.
مخاطب در این کتاب با درخت بلوطی به نام قرمز همراه میشود که سالهای زیادی از عمرش میگذرد. او یک درخت آرزو است و مردم محل، آرزوهایشان را بر روی تکههای لباس مینویسند و به شاخههای او میبندند. این درخت آرزو به همراه کلاغی به نام بانگو و سایر حیواناتی که در گوشه و کنار تنهاش پناه میگیرند، مراقب محله نیز هست.
همهچیز خوب است تا اینکه خانوادهای جدید به محله میآیند. بسیاری از ساکنین محله از این اتفاق ناراضی هستند و حالا تجارب قرمز به عنوان یک درخت آرزو، از هر وقت دیگری مهمتر شده است.
3- چرا ما خارج از شهر زندگی میکنیم؟
پتر اشتام | یوتا باوئر | گیتا رسولی | نشر افق
کتاب «چرا ما خارج از شهر زندگی می کنیم؟» یک کتاب عالی برای تمام خانوادهها است که برای کودک نوشته شده، ولی احتمالاً بزرگسالان زیادی هم میتوانند از خواندن آن به همراه کودکان یا حتی به تنهایی، لذت ببرند. پتر اشتام در این کتاب از جستوجو برای مکانی میگوید که بتوانید در آن بمانید، جایی که احساس کنید در خانه خود هستید.
شاید درس پایانی این کتاب، این باشد که خانواده به خاطر آدمهایی که آن را تشکیل میدهند است که خانواده میشود و نه به خاطر جایی که در آن زندگی میکنند و خلاصه هرچیز دیگری.
4- گفتوگوی جادوگر بزرگ با ملکهی جزیرهی رنگها
جمشید خانیان | نشر افق
«گفتوگوی جادوگر بزرگ با ملکهی جزیرهی رنگها»، داستان پسریست که به درخواست مادرش قبول میکند لطفی در حق یک فرد ناشناس بکند و البته دستمزدی هم برای آن دریافت کند: تنها ساعاتی از یک روز را با او سپری کند. در ابتدا چنین پیشنهادی برای پسر خیلی عجیب به نظر میرسد، ولی در طی این ملاقات به حقایقی دربارهی این فرد و خانوادهاش پی میبرد که باعث میشود همهچیز با عقل جور در بیاید.
این کتاب قطعاً برای همهکس نیست، ولی آنهایی که رازش را درک کنند، احتمالاً برای مدتها نمیتوانند دست از فکر کردن به این داستان و شخصیتهایش دست بردارند.
5- رودخانهی واژگون
ژان کلود مورلوا | نوید اعطارشرقی | محراب قلم
«رودخانهی واژگون» یک دوگانه است که هر جلد آن از دید یک نفر روایت میشود، یعنی شخصیتهای اصلی داستان؛ هانا و تومک.
تومک پسری معمولی است که در خواروبارفروشیای معمولی کار میکند، تا اینکه در ابتدای جلد اول، دختری ناشناس به نام هانا سر از مغازهی آنها در میآورد و از تومک میپرسد که آیا رودخانهی واژگون را میشناسد یا نه، رودخانهای که قوانین زندگی و مرگ را دستکاری میکند. این آغاز سفری پرماجرا برای هانا و تومک است که تا کتابها را نخوانیم، نمیدانیم در نهایت آنها را به کجا میرساند.
6- سایهی هیولا
عباس جهانگیریان | کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران
آدمهای زیادی دربارهی محیط زیست، حیات وحش و لزوم محافظت و مراقبت از آنها حرف میزنند؛ ولی چه کسی یا کسانی واقعاً این کارها را انجام میدهند؟
«سایهی هیولا» داستان دختری به نام مارال است که به همراه پدر، برادر و پدربزرگش در منطقه حفاظتشدهی پارک ملی گلستان زندگی میکند. پدر مارال محیطبان است و در راه مبارزه با شکارچیان غیرقانونی، دچار دردسرها و مشکلات زیادی شده است. حالا مارال مجبور است علاوهبر تلاش برای نجات پدرش از این مخمصه، به زندگی کردن بدون او و مراقبت از خودش و برادرش و البته حیواناتی که در همسایگیشان زندگی میکنند هم کمکم عادت کند.
7- تو لکلکی یا دارکوب؟
علی خدایی | کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران
تا به حال کودک خود را به باغوحش بردهاید؟ مثلاً، او یوزپلنگ، طاووس یا زرافه را دیده است؟ موش و ماهی و کلاغ را چطور؟ «تو لک لکی یا دارکوب؟» باغوحش را به خانهی شما میآورد.
در هر صفحه از کتاب، عکس چند حیوان قرار دارد که با ورق زدن به حیوانی دیگر بدل میشوند. نهتنها بچهها از دیدن حیوانات در این کتاب خوشحال میشوند، بلکه هنر نویسنده و تصویرگر آن، علی خدایی، حتی بزرگترها را هم به شگفتی وامیدارد.
8- اختراع هوگو کابره
برایان سلزنیک | رضی هیرمندی | نشر افق
«اختراع هوگو کابره» یک سینمارمان است که برایان سلزنیک آن را نوشته و تصویرگری کرده است. در این کتاب ما داستان هوگو را دنبال میکنیم، پسری که تمام انگیزه و دغدغهاش در زندگی تعمیر کردن دستگاهی است که مطمئن است پیامی از سمت پدرش که از دنیا رفته برایش به ارمغان خواهد آورد.
تجربهی خواندن اختراع هوگو کابره به سبب فرم خاصی که دارد، چیزی فراتر از مطالعهی صرف خواهد بود که هم برای کتابخواَنهای حرفهای و هم برای آنها که تازه مطالعه را شروع کردهاند، لذتبخش و هیجانانگیز است.
9- هستی
فرهاد حسنزاده | کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران
شخصیت اصلی کتاب «هستی»، دختری نوجوان و پرشر و شور است که عاشق تمام کارهایی است که بزرگترها پسرانه میدانند. هستی به همراه خانوادهاش در آبادان زندگی میکند، ولی شرایط جنگی آنها را مجبور میکند که وسایلشان را جمع کرده و به سمت ماهشهر حرکت کنند. اما اینکه هستی چهطور با این شرایط جدید و زندگی جدید و همراهی با خانواده و مخصوصاً پدری که به نظر میرسد هیچ جوره قصد ندارد او را درک کند کنار میآید، مسئلهای است که تنها پس از خواندن کتاب مشخص میشود.
10- عاشقانههای یونس در شکم ماهی
جمشید خانیان | کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ایران
«عاشقانه های یونس در شکم ماهی» رمانی است که جمشید خانیان برای نوجوانان به رشتهی تحریر درآورده است. سارا دختریست سیزدهساله که همراه خانوادهاش در آبادان زندگی میکند. تمام زندگی سارا با موسیقی گره خورده چرا که پدر او تعمیرکار پیانوست و همواره مشوق سارا در زمینهی موسیقی بوده است. هنگامی که پدر جهت گذراندن یک دوره، راهی آلمان می شود، جنگ هشتساله آغاز میشود و سارا به همراه دیگر اعضای خانواده به اهواز میروند. در راه آن ها با پسر نوجوانی به نام یونس و مادربزرگش آشنا میشوند و زمانی که بمباران شدت میگیرد، برای سوار کردن یونس و بیبیاش در وانت، مجبور میشوند پیانوی محبوب سارا را از ماشین خارج کنند. این اتفاق نوعی دلخوری نسبت به یونس در دل سارا ایجاد میکند اما از طرفی این پسر نوجوان برای او جالب است و سارا میخواهد بیشتر دربارهاش بداند.
یونس اما پسری است عجیب که تنها کمی از سارا بزرگتر است اما خیلی بیشتر از او میداند؛ او خیلی بااحساس است و علاوهبر اینکه توجه ویژهای به طبعیت و موسیقی و عشق دارد، طبع شاعرانهای نیز دارد و شعر میگوید. اما برای چه کسی؟
خاتمه
در این مقاله با فهرست لاک پشت پرنده و 10 کتابی که نشان لاک پشت پرنده را گرفتهاند، آشنا شدیم. شما میتوانید کتابهای معرفی شده در این مقاله را با تخفیف از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید.
کدامیک از این کتابها را خواندهاید؟ برایمان بنویسید.
نظر شما نسبت به فهرست لاک پشت پرنده چیست؟
به قلم «فاطمه حیدری»
۷ روز ضمانت بازگشت وجه
ضمانت اصالت کالا
۷ روز هفته ۲۴ ساعته
امکان پرداخت در محل
امکان تحویل در محل
ثبت دیدگاه
دیدگاه کاربران